Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W niedzielę, 12 lipca Wołodymyr Zełenski poinformował, że Ukraina zmienia swoją strategię polityczną: za każdy priorytetowy obszar polityki zagranicznej będzie odpowiadała konkretna osoba posiadająca bogate doświadczenie.

Według Zełenskiego tymi kierunkami są:

• relacje Ukrainy ze Stanami Zjednoczonymi, m.in. porozumienia dotyczące licencji na produkcję systemów „Patriot” oraz inna dwustronna współpraca w zakresie bezpieczeństwa;
• europejski projekt antybalistyczny;
• członkostwo Ukrainy do Unii Europejskiej;
• stosunki z państwami sąsiadującymi z Ukrainą, „z którymi stosunki wymagają nowych podstaw”, a dotyczy to w szczególności Polski i Węgier;
• region Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej jako jeden z najbardziej perspektywicznych globalnych kierunków współpracy w zakresie bezpieczeństwa i gospodarki;
• Chiny;
• kluczowe organizacje międzynarodowe, które mają wpływ na globalne decyzje i mogą w większym stopniu przyczynić się do zakończenia rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie.

Ukraiński prezydent podkreślił również konieczność zintensyfikowania działań w regionach przyfrontowych i przygranicznych, zwiększenia dostaw broni i dronów dla armii, przygotowań do zimy, przyspieszenia transformacji przedsiębiorstw państwowych oraz realizacji porozumień z partnerami dotyczących odbudowy Ukrainy.

Żeby to wszystko realizować według Zełenskiego potrzebne są zmiany kadrowe.

„Omówiliśmy szczegóły z premier Ukrainy Julią Swyrydenko. Ustaliliśmy, że do wprowadzenia zmian konieczna jest reorganizacja Rady Ministrów. Jestem wdzięczny Julii za jasne, stabilne i skuteczne pełnienie funkcji premiera oraz za lata owocnej pracy w zespole Ukrainy i zaproponowałem jej, by stanęła na czele nowego, ważnego kierunku w stosunkach z kluczowym partnerem” – napisał Zełenski. Dodał, że zmiany dotkną również skład kierownictwa organów ścigania.

Wkrótce Julia Swyrydenko potwierdziła, że ustępuje ze stanowiska premiera Ukrainy.

„Dzisiaj niezwykle ważne jest, aby połączyć wszystkie siły i zasoby w celu wzmocnienia Ukrainy” – napisała w mediach społecznościowych. „Jestem wdzięczna Prezydentowi za zaufanie i wysoką ocenę pracy naszego zespołu. Jestem dumna, że miałam zaszczyt stać na czele rządu w najtrudniejszym okresie najnowszej historii Ukrainy”.

„Dziękuję całemu zespołowi rządowemu za pracę na rzecz państwa w obliczu wielkich wyzwań. Odwiedziliśmy razem każdy zakątek naszego niesamowitego kraju, zwracając szczególną uwagę na regiony przyfrontowe, podejmowaliśmy niezwykle trudne i pilne decyzje, przetrwaliśmy najcięższa zimę i ani na chwilę nie pozwoliliśmy wrogowi zatrzymać serca naszego państwa – gospodarki” – napisała Swyrydenko.

Pełniła funkcję premiera Ukrainy rok. Rada Najwyższa zatwierdziła mianowanie Julii Swyrydenko na stanowisko premier Ukrainy w lipcu 2025 roku. Wcześniej kierowała ona Ministerstwem Gospodarki. W wyniku reorganizacji w ukraińskim rządzie ówczesny premier Denys Szmyhal został ministrem obrony, a wkrótce potem – ministrem energii.

Według posła partii Hołos Jaroslawa Żeleźniaka Swyrydenko może zostać ambasadorką Ukrainy w USA.

Jaki jest kontekst?

Rezygnacja premiera pociąga za sobą dymisję całego rządu. Jak pisze „Ukraińska Prawda”, na razie nie ma ostatecznie wyłonionego kandydata na stanowisko nowego premiera. Według źródła gazety władze rozważają cztery kandydatury:

• Serhija Koreckiego – prezesa zarządu „Naftogazu” i dyrektora „Ukrnafty”;
• Denysa Szmyhala – ministra energii, byłego premiera;
• Mychajła Fedorowa – ministra obrony;
• Igora Terechowa – burmistrza Charkowa.

W niedzielę prezydent Zełenski spotkał się z wymienionymi kandydatami.

Co się stało?

Biuro senatora poinformowało na X, że Graham zmarł w wyniku krótkiej i nagłej choroby. Niedawno skończył 71 lat.

„Rodzina senatora Grahama jest wdzięczna za modlitwy w tym trudnym czasie i prosi o uszanowanie ich prywatności w tym niezwykle ciężkim okresie” – czytamy w oświadczeniu.

Według „The Guardian” nagła śmierć Grahama wywołała szok w Waszyngtonie i Partii Republikańskiej. Zasiadał w Senacie od 2003 roku. Do niedawna pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Budżetowej Senatu, a w listopadzie ubiegał się o piątą z rzędu kadencję w Senacie. obronności i spraw międzynarodowych.

Graham popierał wojnę w Iraku i od dawna nawoływał do działań militarnych w Iranie. Sprzeciwiał się porozumieniu nuklearnemu wynegocjowanemu przez Baracka Obamę i był jednym z najwierniejszych obrońców Trumpa w obecnym konflikcie.

Graham, mimo ostrej krytyki Trumpa w 2016 roku, był lojalnym sojusznikiem amerykańskiego prezydenta w większości kwestii i stał się kluczowym doradcą w sprawach polityki zagranicznej, zwłaszcza w sprawach Iranu i Rosji. Jednak podczas gdy Trump i wielu jego sojuszników nie okazywało entuzjazmu wobec Ukrainy, a wobec Rosji przyjęło bardziej pojednawczy ton, Graham był zdecydowanym zwolennikiem dozbrajania Kijowa i nakładania sankcji na Moskwę.

Prezydent USA Donald Trump skomentował śmierć republikańskiego senatora Lindsey’ego Grahama. W poście w Truth Social Trump napisał, że Graham był „jedną z najwybitniejszych osób i senatorów, jakich kiedykolwiek znałem”.

„Zawsze ciężko pracował i był prawdziwym amerykańskim patriotą. Będziemy bardzo tęsknić za Lindsayem” – napisał Trump.

Według informacji podanych przez NBC News ratownicy przybyli do domu Grahama w Waszyngtonie w związku ze zgłoszeniem dotyczącym „zatrzymania akcji serca”.

Ostatnia podróż – do Kijowa

Wcześniej nie było informacji o złym stanie zdrowia Grahama.

10 lipca był w Kijowie. Powiedział wtedy, że Chiny mogą odegrać decydującą rolę w wywieraniu presji na Rosję w kierunku rozmów pokojowych, przyczyniając się do zakończenia wojny na Ukrainie. Z Zełenskim omówili potrzeby Ukrainy w zakresie obrony powietrznej oraz projekt ustawy o sankcjach wobec Rosji.

W ramach swojej wizyty w Ukrainie odwiedził zakład produkcyjny firmy zbrojeniowej SkyFall, która wytwarza wiele znanych modeli dronów o różnym przeznaczeniu.

„Uważam, że dla Ameryki ogromnym błędem byłoby niepodjęcie współpracy z Ukrainą w dziedzinie dronów. Są gotowi nam pomóc, ponieważ my byliśmy gotowi wspierać Ukrainę w najtrudniejszych chwilach” – mówił Graham.

„Lindsey był prawdziwym obrońcą wolności i wartości, które sprawiają, że nasz świat staje się bezpieczniejszy” – napisał w niedzielę w mediach społecznościowych Zełenski. Według ukraińskiego prezydenta w ciągu pełnoskalowej rosyjskiej inwazji Graham dziesięć razy odwiedził Ukrainę i był z Ukraińcami „wtedy, gdy było to najbardziej potrzebne”.

„Aktywnie promując ponadpartyjne i dwuizbowe poparcie dla Ukrainy, w ostatnich tygodniach pracował nad ważnymi inicjatywami, które mogłyby pomóc w przybliżeniu pokoju, w szczególności nad zaostrzeniem sankcji wobec Rosji. Zawsze będziemy szczególnie wdzięczni za słowa szacunku dla naszego narodu oraz za odwagę obrońców Ukrainy” – dodał prezydent Zełenski. „Ameryka i świat straciły zdecydowanego przywódcę”.

Rosja odnotowuje zgon bez żalu

Ponieważ Graham wspierał Ukrainę na wojnie z Rosją, propagandowe rosyjskie media, m.in. RIA Nowosti piszą o nim jako o polityku „znanym ze swoich rusofobicznych poglądów”.

„Ostatnie miesiące życia spędził na promowaniu sankcji antyrosyjskich, wspieraniu Kijowa i wzywaniu do wzmożenia działań militarnych przeciwko Iranowi” – pisze rosyjska agencja. „Był znany jako jeden z czołowych »jastrzębi« w Waszyngtonie, wielokrotnie wzywając do silnej presji i sankcji wobec Rosji. Jego wojownicza retoryka była również wymierzona w Iran i Chiny. Jednocześnie konsekwentnie opowiadał się za maksymalnym wsparciem dla Izraela”.

Graham wspierał też Izrael. Kilku izraelskich polityków złożyło wiec kondolencje z powodu jego śmierć. Premier Benjamin Netanjahu napisał na X: „Izrael stracił jednego ze swoich największych przyjaciół. Ameryka straciła wielkiego patriotę. Ja straciłem ukochanego przyjaciela”.

Co się wydarzyło?

Do takiego wniosku doszedł dziennik The Wall Street Journal, powołując się na amerykańskich urzędników.

Według gazety podczas szczytu NATO, który odbywał się w zeszłym tygodniu w Turcji Trump pozytywnie ocenił osiągnięcia Ukrainy w zakresie produkcji i wykorzystania dronów dalekiego zasięgu. Jak zaznaczają rozmówcy WSJ, prezydent USA regularnie otrzymuje raporty wywiadowcze dotyczące nowych możliwości ukraińskich sił zbrojnych i był pod wrażeniem pomysłowości ukraińskiego sektora obronnego oraz skuteczności jego głębokich ataków na rosyjskie cele wojskowe i przemysłowe.

Jest to kardynalna zmiana stanowiska Trumpa. Jak zauważa gazeta, jeszcze pod koniec lutego 2025 roku podczas napiętaego spotkania w Gabinecie Owalnym powiedział prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu, że ten „nie ma żadnych kart”, żeby wygrać w tej wojnie oraz obwiniał go o niewdzięczność. Od tej pory wiele się zmieniło, Ukraina zadaje coraz więcej skutecznych ataków po rosyjskich celach przemysłowych i militarnych. Ukraińskie cele znajdują się nawet ponad tysiąc kilometrów od granicy z Rosją.

„O ile w 2023 roku zasięg ukraińskich bezzałogowców nie przekraczał 1000 km, to w 2026 roku potwierdzona strefa rażenia celów w głębi Rosji sięga już 1600 km. Nowe ukraińskie systemy są w stanie działać na odległość 2000 km. Nowe konstrukcje, które mają pojawić się w najbliższym czasie – nawet do 3000 km” – pisał w OKO.press Mychajło Honczar, ukraiński ekspert, prezes Centrum „Strategia XXI”, redaktor naczelny czasopisma „Bezpieczeństwo Morza Czarnego”, Black Sea Security Journal (Kijów).

Przeczytaj także:

Sukces ukraińskich kampanii zmienił stanowisko Donalda Trumpa. Podczas spotkania przy okazji szczytu NATO jego ocena stała się znacznie bardziej przychylna do Ukrainy.

„Trudno w to uwierzyć, prawda, od Gabinetu Owalnego do teraz... Myślę, że nawiązaliśmy bardzo dobre relacje” – powiedział Trump dziennikarzom po dwustronnym spotkaniu z Wołodymyrem Zełenskim w Ankarze.

Według dwóch amerykańskich urzędników udane ukraińskie ataki na cele wojskowe w głębi Rosji wpłynęły również na nastroje w samej Federacji Rosyjskiej, gdzie coraz więcej obywateli opowiada się za zakończeniem wojny. Rosjanie coraz bardziej odczuwają skutki rosyjskiej agresji na Ukrainę.

Mimo to, jak pisze WSJ, Władimir Putin nadal nie zrezygnował ze swoich maksymalistycznych celów wojny, zwłaszcza tych dotyczących ustępstw terytorialnych ze strony Ukrainy oraz wzmocnienia rosyjskich wpływów w tym kraju.

Część amerykańskich urzędników przypuszcza, że biorąc pod uwagę sytuację, do końca roku Putin może być gotowy do negocjacji w sprawie zakończenia wojny na warunkach, które będą akceptowalne dla Ukrainy. Inni rozmówcy gazety uważają taki scenariusz za mało prawdopodobny.

Jaki jest kontekst?

Dowodem zmiany stosunku Trumpa do Ukrainy były zapowiedzi amerykańskiego prezydenta podczas szczytu NATO, że USA udzielą Ukrainie licencji na krajową produkcję pocisków przechwytujących Patriot, o które Kijów się stara. (Ukraina ciągle zmaga się z brakiem takich pocisków, co pokazały chociażby ostatnie zmasowane ataki rosyjskie na początku lipca, które pochłonęły ponad 50 ofiar śmiertelnych, ponieważ ukraińskie Siły Zbrojne nie miały wystarczająco rakiet dla zestrzeliwania rosyjskich rakiet balistycznych).

Do tego 8 lipca nazwał on również ukraińskie ataki dalekiego zasięgu na terytorium Rosji eskalacją, która jego zdaniem może przybliżyć zakończenie wojny.

Ponadto zastępca szefa Biura Prezydenta Serhij Kyslycia poinformował, że stosunek administracji Trumpa do Ukrainy stał się ostatnio bardziej pozytywny, zwłaszcza dzięki wynikom ukraińskich sił zbrojnych na polu bitwy oraz w atakach na terytorium Federacji Rosyjskiej.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

W nocy z soboty na niedzielę siły Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej ostrzelały komercyjny statek towarowy, który próbował przepłynąć przez Cieśninę Ormuz.

Siły morskie Korpusu oświadczyły za pośrednictwem irańskich mediów państwowych, że statek rzekomo zignorował wskazówki nawigacyjne i próbował przepłynąć nieautoryzowaną trasą. (Teheran chce utrzymywać kontrolę nad Cieśniną i nakazuje statkom handlowym korzystanie wyłącznie z wyznaczonych przez siebie tras).

Po tym incydencie władze irańskie ogłosiły, że Cieśnina Ormuz jest zamknięta do „końca ingerencji USA w tym regionie”.

W odpowiedzi Siły zbrojne USA rozpoczęły trzecią w tym tygodniu serię ataków na terytorium Iranu. Zaatakowały w sobotę 140 irańskich celów wojskowych.

„Dziś o godzinie 19.15 czasu wschodnioamerykańskiego (1.15 w Polsce) siły Centralnego Dowództwa Stanów Zjednoczonych rozpoczęły trzecią w tym tygodniu serię uderzeń na Iran po tym, jak siły Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej w rażący sposób zaatakowały statek kontenerowy M/V GFS Galaxy, pływający pod banderą Cypru, który przepływał przez Cieśninę Ormuz” – napisało Centralne Dowództwo USA (CENTCOM) w komunikacie.

Jeden członek załogi cywilnej jest uznawany za zaginionego, a sam statek nie może kontynuować rejsu z powodu pożaru na pokładzie oraz znacznych uszkodzeń w maszynowni.

Amerykańskie Centralne Dowództwo podkreślono, że Stany Zjednoczone stosują zdecydowane środki w celu ochrony cywilnych marynarzy i swobodnej żeglugi handlowej. Rozkaz wydał osobiście prezydent USA. Wśród zaatakowanych irańskich celów były wyrzutnie rakiet i dronów, magazyny amunicji, sieci komunikacyjne, infrastruktura marynarki wojennej i stanowiska monitorujące wybrzeże.

„Iran dokonał złego wyboru. Teraz za to zapłaci” – napisał minister obrony USA Pete Hegseth na X.

Poprzednie ataki zostały przeprowadzone przez Amerykanów w nocy z wtorku na środę i ze środy na czwartek. Za każdym razem amerykańskie wojsko informowało, że były one odwetem za irańskie ataki na statki handlowe w rejonie cieśniny Ormuz.

Podczas ostatniego zaostrzenia konfliktu ostrzał ponownie dotknął również inne kraje Zatoki Perskiej. W odwecie na amerykańskie ataki Iran uderzył w amerykańskie bazy i jednostki m.in. w Katarze i Omanie.

Jak podaje Reuters, ​​zniszczono centrum dowodzenia i kontroli oraz hangary dronów w Jordanii, kraju będącym sojusznikiem USA. Iran zaatakował też amerykańską stację radarową w Kuwejcie, platformy wsparcia i tankowania amerykańskich lotniskowców w Omanie oraz zniszczyła centrum konserwacji samolotów i placówkę dowodzenia w Katarze. Według władz Kataru trzy osoby, w tym dziecko, zostały ranne w wyniku odłamków spadających podczas ataku. Zjednoczone Emiraty Arabskie poinformowały, że ich system obronny został ostrzelany rakietami i dronami z Iranu. W Bahrajnie zawyły syreny alarmowe, a w Dosze słychać było wybuchy.

Jaki jest kontekst?

Żegluga przez Cieśninę Ormuz dla transportu ropy naftowej i gazu z Zatoki Perskiej akwen jest jednym z największych punktów spornych między USA a Iranem, które od końca lutego prowadzą wojnę, a od 8 kwietnia trwa chwiejny rozejm przerywany kolejnymi wzajemnymi ostrzałami.

17 czerwca Stany Zjednoczone i Iran podpisały w Islamabadzie wstępne porozumienie, który miał położyć kres aktywnej fazie wojny między tymi krajami. Dokument, opracowany przy pośrednictwie Pakistanu, przewidywał zaprzestanie działań wojennych, zniesienie amerykańskiej blokady morskiej Iranu, przywrócenie swobodnej żeglugi oraz rozpoczęcie 60-dniowego okresu na wypracowanie stałego porozumienia. Jednak już na początku lipca doszło do ponownego wzrostu napięcia, strony konfliktu wymieniają się atakami i oskarżają się o łamanie umowy.

W piątek minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Aragczi oskarżył Stany Zjednoczone o naruszenie porozumienia o zawieszeniu broni. „Może być tylko wzajemne przestrzeganie” – napisał na portalu X.

W piątek, 10 lipca, administracja prezydenta USA wyznaczyła Iranowi twardy termin na przywrócenie bezpiecznej żeglugi. Waszyngton zażądał od Teheranu, aby do końca dnia w sobotę, 11 lipca, publicznie ogłosił otwarcie Cieśniny Ormuz. Ponadto Stany Zjednoczone nalegały, aby Iran podjął oficjalne zobowiązania do zaprzestania ostrzału statków handlowych w tym regionie.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

W ciągu dnia w sobotę, 11 lipca dwie rosyjskie kierowane bomby lotnicze uderzyły w miejsce publiczne w Sumach. W epicentrum jednego z uderzeń znalazła się droga i przystanek komunikacji miejskiej. Kolejne uderzenie było wymierzone w obiekt infrastruktury. Został uszkodzony salon samochodowy, stacja benzynowa, restauracja, budynki mieszkalne oraz samochody. Płonął balkon dziewięciopiętrowego budynku. Ratownicy ewakuowali z budynku 140 osób, w tym 20 dzieci.

W wyniku ostrzału zginęło pięć osób, w tym 13-letnia dziewczynka, która przebywała na przystanku komunikacji miejskiej. Według ostatnich informacji ukraińskiej policji rany i obrażenia odniosło 42 osoby, w tym czworo dzieci: nowo narodzona dziewczynka, dziewczynki w wieku 10 i 12 lat oraz 13-letni chłopiec. Siedem osób trafiło do szpitala.

Oprócz tego w jednej z gmin obwodu 46-letni mężczyzna zginął w wyniku wybuchu przedmiotu wybuchowego.

Rosjanie kontynuowali ostrzały w przyfrontowych regionach. W obwodzie donieckim rosyjskie wojska zabiły jednego mieszkańca Słowiańska, a sześć innych osób w obwodzie odniosło rany.

W nocy 12 lipca rosyjscy żołnierze zrzucili z drona ładunek wybuchowy na dzielnicę Korabel w Chersoniu, która jest nieustannie ostrzeliwana przez Rosjan. Zginął jeden mieszkaniec, a dwóch innych zostało rannych.

W nocy rosyjskie wojska przeprowadziły też atak przy użyciu dronów i artylerii na pięć rejonów obwodu dnipropetrowskiego. W wyniku ostrzału zostały zniszczone zakłady przemysłowe, zginęły trzy osoby.

Pod ostrzałem rosyjskich dronów było też kilka dzielnic Charkowa. W wyniku ostrzału ranne zostały dwie osoby, w tym 16-letnia dziewczyna.

Rosjanie zaatakowały za pomocą dronów bojowych też obwód odeski. Zostały uszkodzone budynki i wyposażenie obiektu infrastrukturalnego, a także domy prywatne i samochody. Wczoraj, 11 lipca pod atakiem była infrastruktura portowa. Dwie osoby zginęły, trzy odniosły obrażenia.

Oprócz tego dziś w nocy rosyjskie siły zbrojne zaatakowały Ukrainę rakietami. Według Sił Powietrznych Ukrainy do ataku Rosjanie wykorzystali 13 rakiet i 115 dronów uderzeniowych różnych typów. Ukraińska obrona przeciwlotnicza zestrzeliła lub unieszkodliwiła 102 ze 128 celów.

Odnotowano trafienia dwóch kierowanych pocisków lotniczych oraz 19 bojowych bezzałogowych statków powietrznych w 12 lokalizacjach, a także upadek szczątków w kolejnych 12 lokalizacjach.

Jaki jest kontekst?

W nocy były też ukraińskie ataki na Rosję. Ukraina kontynuuje działania mające na celu osłabianie przeciwnika, niszcząc rosyjskie rafinerie oraz cele militarne, zakłóca dostawy dla wojska, które zajęło część ukrańskich terenów.

W wyniku nocnych ataków ukraińskich dronów w obwodzie samarskim w Rosji wybuchł pożar na terenie rafinerii w Syzraniu. W mediach społecznościowych pojawiły się zdjęcia, na których widać rozległy pożar oraz gęsty słup czarnego dymu unoszący się nad strefą przemysłową rafinerii ropy naftowej.

Rafineria w Syzraniu jest jednym z największych zakładów rafineryjnych w obwodzie samarskim, należący do spółki „Rosnieft”. Zakład produkuje benzynę, olej napędowy i paliwo lotnicze, olej opałowy, bitum, skroplone gazy węglowodorowe oraz przetwarza od 7 do 8,5 mln ton ropy naftowej rocznie. Zakład znajduje się w odległości ponad 800 kilometrów od granicy z Ukrainą. Już wielokrotnie stawał się celem ataków ukraińskich dronów: zaatakowano go 18 kwietnia i 21 maja, kiedy drony Sił Obronnych Ukrainy poważnie uszkodziły instalację do wstępnego przetwarzania ropy naftowej, która zapewniała ponad 70% całkowitej mocy przerobowej rafinerii, w wyniku czego zakład tymczasowo wstrzymał działalność.

Atak potwierdził Sztab Generalny SZU. Siły Obronne Ukrainy zniszczyły też 10 rosyjskich tankowców i 4 promy na wodach Morza Azowskiego. Według Sztabu Generalnego tankowce służą do transportu rosyjskiej ropy i produktów ropopochodnych z pominięciem międzynarodowych sankcji, a promy zapewniają logistykę wojskową oraz transport ładunków na potrzeby sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej. Ponadto 11 lipca ukraińskie siły zbrojne ostrzelały rosyjski konwój przewożący paliwo i smary w rejonie okupowanego Tokmaku w obwodzie zaporoskim.

Przeczytaj także: