Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Zmarł 21 kwietnia 2025 r. w wieku 88 lat. Informację przekazała Dykasteria ds. Komunikacji Stolicy Apostolskiej. Jorge Mario Bergoglio był zwierzchnikiem Kościoła katolickiego od 13 marca 2013 r. Zastąpił Josepha Ratzingera, czyli Benedykta XVI, który zrezygnował z funkcji 11 lutego 2013 roku ze względu na stan zdrowia.

W lutym i marcu 2025 r. papież Franciszek przebywał w szpitalu i ze Stolicy Apostolskiej dochodziły informacje o złym stanie zdrowia — miał ciężkie zapalenie płuc. Ostatecznie wyszedł ze szpitala pod koniec marca. Jego ostatnim wystąpieniem publicznym było tradycyjne, wielkanocne błogosławieństwo, którego udzielił wiernym zgromadzonym z balkonu bazyliki przy placu świętego Marka w Niedzielę Wielkanocną 20 kwietnia. Na balkon został wwieziony na wózku, a błogosławieństwo odczytał jego pomocnik. Następnie został obwieziony po placu świętego Marka samochodem, skąd także błogosławił wiernym.

Jak zwraca uwagę BBC, ostatnim przesłaniem Franciszka było: „Nie będzie pokoju bez wolności religii, wolności myśli i wolności wypowiedzi” – takie zdanie znalazło się w jego niedzielnym przemówieniu.

Papież wezwał w nim do zawieszenia ognia w Strefie Gazy, uwolnienia wszystkich zakładników oraz natychmiastowej pomocy humanitarnej dla poszkodowanych Gazańczyków. Przestrzegał też przed nasilającym się antysemityzmem. Poza tym wezwał Ukrainę i Rosję do „podjęcia wysiłków na rzecz sprawiedliwego i trwałego pokoju”.

Po śmierci papieża zostanie ogłoszona 9-dniowa żałoba, podczas której odbędzie się pogrzeb zwierzchnika Kościoła. Między 15 i 20 dniem po śmierci Kolegium Kardynalskie przeprowadzi konklawe, czyli wybór nowego papieża. W głosowaniu wezmą udział kardynałowie, którzy nie przekroczyli 80 r.ż. Nowy papież musi uzyskać co najmniej 2/3 głosów kardynalskich. Głosowanie przeprowadza się do skutku. Biały dym z komina w Kaplicy Sykstyńskiej oznacza, że papież został wybrany. Czarny — że głosowanie nie wyłoniło następny i konklawe trwa.

„Odszedł wielki człowiek”

Zaraz po ogłoszeniu śmierci papieża zaczęły płynąć słowa pożegnania od przywódców państw.

„Papież Franciszek nie żyje. Dobry, ciepły i wrażliwy człowiek. Niech spoczywa w pokoju” – napisał na portalu X premier Donald Tusk.

Prezydent Francji Emmanuel Macron napisał w mediach społecznościowych, że „papież chciał, by Kościół niósł radość i nadzieję dla najbiedniejszych”. „Niech jego przesłanie wciąż jednoczy ludzi (...), a nadzieja żyje poza nim” – napisał francuski prezydent.

Premierka Włoch Giorgia Meloni napisała, że „straciliśmy wielkiego człowieka i wspaniałego pasterza”. „Prosił świat o odwagę zmiany kursu, o pójście drogą, która »nie niszczy, ale pielęgnuje, naprawia, strzeże«. Będziemy podążać w tym kierunku, szukać drogi pokoju, dążyć do wspólnego dobra i budować bardziej sprawiedliwe i równe społeczeństwo. Jego dziedzictwo i nauki nie zostaną utracone” – napisała Meloni.

„Opłakuję odejście papieża Franciszka. Jego oddanie dla pokoju, sprawiedliwości społecznej oraz najsłabszych pozostawia niezwykłe dziedzictwo. Spoczywaj w pokoju” – napisał premier Hiszpanii Pedro Sánchez.

Papieża pożegnał także Dick Schoof, premier Holandii. Schoof podkreślił, że papież był „człowiekiem z ludu” i „dobrze diagnozował najbardziej palące problemy współczesności”. „Żył trzeźwo, w służbie i ze współczuciem (...) Był przykładem dla wielu — zarówno katolików, jak i niekatolików. Pozostanie w naszej pamięci otoczony szacunkiem” – napisał premier Holandii.

Wyrazy współczucia dla wspólnoty kościoła katolickiego przekazał też premier Wielkiej Brytanie, Keir Starmer. „Jego wytrwałe wysiłki na rzecz promocji bardziej sprawiedliwego świata to trwałe dziedzictwo” – napisał Starmer.

Amerykański Biały Dom opublikował w mediach społecznościowych dwa zdjęcia — prezydenta Donalda Trumpa oraz wiceprezydenta J.D. Vance'a z papieżem Franciszkiem. Do zdjęć dołączono krótki komentarz: „Spoczywaj w pokoju”.

Poza tym papieża Franciszka pożegnał wiceprezydent J.D. Vance, który jak się okazuje, odbył bardzo krótkie spotkanie z papieżem w niedzielę 20 kwietnia, podczas dwudniowej wizyty w Rzymie. „Wyrazy współczucia dla milionów chrześcijan, którzy go kochali” – napisał J.D. Vance.

„Pokorny kardynał”

Papież Franciszek był pierwszym latynoamerykańskim zwierzchnikiem Kościoła rzymskokatolickiego, a także pierwszym jezuitą powołanym na to stanowisko.

Urodził się w Buenos Aires w Argentynie 17 grudnia 1936 roku. Jego rodzice byli uchodźcami z Włoch, które opuścili, uciekając przed faszyzmem.

Jak wynika z jego biografii w encyklopedii Britannica, skończył technikum chemiczne i we wczesnej młodości pracował w przemyśle spożywczym. W wieku 21 lat przeszedł ciężkie zapalenie płuc, które wymagało usunięcia części prawego płuca. Przez całe późniejsze życie zmagał się z poważnymi infekcjami dróg oddechowych.

Mając 22 lata, wstąpił do nowicjatu jezuitów, a następnie poświęcił się studiom humanistycznym. Studiował filozofię, a następnie teologię. W trakcie studiów pracował jako nauczyciel literatury i psychologii w szkole średniej. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1969 roku, zaś w latach 1973-1979 pełnił funkcję przełożonego prowincji jezuitów w Argentynie.

Ten okres jego aktywności zawodowej zbiega się w czasie z przewrotem wojskowym w Argentynie z 1976 roku dokonanym przez generała Jorge Rafaela Videliego. W wyniku przewrotu zaprowadzono rządy dyktatury wojskowej, które trwały aż do 1983 roku. W tym czasie dochodziło do masowych prześladowań lewicowej opozycji, w tym księży. Bergoglio utrzymywał, że pomagał prześladowanym, także w ucieczkach z kraju. Przez jakiś czas ciążyły na nim jednak zarzuty, że wydał dyktaturze wojskowej dwóch księży, którzy zostali porwani. Pozew przeciwko Bergoglio oskarżający go o współudział w zaginięciu księży został ostatecznie oddalony. Później był także krytykowany za zbyt mało wyraźny sprzeciw wobec dyktatury wojskowej w tym czasie. Niektórzy uważali go wręcz za jej zwolennika.

W 1992 roku został mianowany biskupem pomocniczym Buenos Aires, zaś w 1998 r. arcybiskupem stolicy Argentyny. Stanowisko to piastował do czasu wyboru na papieża. W 2001 r. został konsekrowany na kardynała.

Pełniąc najwyższe urzędy w argentyńskim kościele, Bergoglio zyskał reputację pokornego i skromnego. Mieszkał w zwykłym mieszkaniu w centrum miasta, a nie w rezydencji arcybiskupa. Po mieście przemieszczał się transportem publicznym lub pieszo, a nie limuzyną z szoferem. Stał się orędownikiem najbiedniejszych, a jednocześnie, jako teolog, pozostawał bardzo konserwatywny. Np. sprzeciwiał się inicjatywie legalizacji małżeństw osób tej samej płci, do której starała się doprowadzić centrolewicowa prezydentka Cristina Fernández de Kirchner (2007-15).

Objęcie stanowiska papieża przez kardynała Jorge Mario Bergoglio w 2013 roku było związane z wieloma oczekiwaniami, zarówno w Kościele katolickim, jak i poza nim. Oczekiwano, że nowy papież doprowadzi do reformy Kurii Rzymskiej, czyli administracji watykańskiej, stawi czoła kryzysowi zaufania w Kościele wywołanemu m.in. przez skandale seksualne i finansowe oraz przestępstwa pedofilskie, zbliży kościół do ludzi, tzn. że kościół stanie się bardziej skoncentrowany na sprawiedliwości społecznej i miłosierdziu niż na bogactwie i władzy, a w dobie narastających podziałów – zarówno wewnątrz Kościoła, jak i w świecie – otworzy kościół na dialog z innymi wyznaniami, niewierzącymi, a także z osobami wykluczonymi przez nauczanie Kościoła, np. osobami LGBTQ+.

W jakim stopniu to się udało? Przeczytasz w poniższych tekstach:

Przeczytaj także: