ONZ krytycznie ocenia przestrzeganie przez Polskę podstawowych praw i wolności człowieka. A to może wpłynąć na decyzję o udziale Polski w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, o co zabiega prezydent Duda. Niestety, wątpliwości i rekomendacji jest bardzo dużo. Pochwał mniej, a wszystkie dotyczą poprzedniej władzy

Komitet Praw Człowieka ONZ ogłosił rekomendacje w związku ze złożeniem przez Polskę VII sprawozdania z realizacji postanowień Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.

Ocena ONZ ma wpływ na wizerunek kraju na arenie międzynarodowej.

Ma też znaczenie dla decyzji, czy Polska zostanie niestałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ. Rząd PiS zabiega o to już od jakiegoś czasu, a prezydent Duda miał przedstawić ten postulat podczas wrześniowej wizyty w siedzibie ONZ w Nowym Jorku.

Komitet Praw Człowieka wskazał 19 obszarów, w których Polska narusza prawa człowieka i 19 rekomendacji co do zmian, które powinna wprowadzić. Część z nich dotyczy naruszeń, które pojawiły się za obecnych rządów Prawa i Sprawiedliwości, a wśród nich:

  • decyzji Sejmu o zmniejszeniu budżetu biura Rzecznika Praw Obywatelskich, co zagraża zdolności do wykonywania jego obowiązków. Komitet zaleca jego podwyższenie;
  • nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z listopada i grudnia 2015 r. oraz lipca 2016 r., lekceważenia wyroków Trybunału, odmowy ich publikacji przez premier Szydło oraz odmowy powołania sędziów TK przez prezydenta. Komitet zaleca publikację i realizację wszystkich wyroków Trybunału oraz powstrzymanie się od działań ograniczających jego funkcjonowanie;
  • ustawy antyterrorystycznej z 2016 r., która zawiera zbyt szeroką definicję terroryzmu. Komitet zaleca wprowadzenie regulacji, które nie pozwolą władzom na dowolne interpretowanie tego, czym jest „akt terrorystyczny” i ograniczą ich swobodę w naruszaniu praw zapisanych w Pakcie;
  • cudzoziemców wyznających islam (głównie Czeczenów), którym polska straż graniczna na przejściu w Terespolu uniemożliwia złożenie wniosków o przyznanie statusu uchodźcy oraz dużej liczby osób starających się o ochronę międzynarodową przetrzymywanych w ośrodkach dla cudzoziemców. Komitet zaleca, by z osadzania w ośrodkach zamkniętych korzystano tylko, gdy jest to konieczne i niedyskryminowanie cudzoziemców ze względu na wyznanie;
  • zwiększenia zależności publicznej telewizji i radia od władz. Komitet zaleca, by Polska zagwarantowała mediom publicznym wolność słowa;
  • dużej liczby nielegalnych aborcji i procedur utrudniających dostęp do aborcji legalnych – przede wszystkim przepisów o klauzuli sumienia, sprawiających, że aborcja jest niedostępna w całych regionach kraju. Komitet wyraził też zaniepokojenie zgłaszanymi ostatnio projektami ustaw, mającymi jeszcze bardziej ograniczyć możliwość przerywania ciąży.

Komitet zaleca, by Polska zapewniła swoim obywatelkom realny dostęp do legalnej aborcji, nie zaostrzała prawa aborcyjnego i poszerzyła programy edukacji seksualnej oraz dostęp do skutecznej antykoncepcji.

Część zaleceń Komitetu Praw Człowieka dotyczy problemów, które wskazywał Polsce już wcześniej i odpowiedzialne za nie były także poprzednie rządy, np.:

  • braku informacji o wynikach śledztwa w sprawie stosowania tortur w bazie CIA w Starych Kiejkutach w latach 2003 i 2005. Komitet zaleca, by Polska postarała się o dokładne i niezależne postępowanie w tej sprawie, a jego wyniki zostały ogłoszone publicznie w rozsądnym terminie;
  • rosnącej liczby przypadków przemocy, mowy nienawiści i dyskryminacji oraz niewystarczającej reakcji władz na to zjawisko. Komitet wytyka Polsce, że kodeks karny wciąż nie uwzględnia przestępstw z nienawiści ze względu na wiek, niepełnosprawność, orientację i tożsamość seksualną;
  • dużej liczby kobiet, będących ofiarami przemocy domowej. Komitet zaleca, by wzmocniono kontrolę nad postępowaniami wobec sprawców, a ofiarom zapewniono opiekę w schroniskach i centrach pomocy w całym kraju oraz organizację kampanii społecznej.

Komitet Praw Człowieka ONZ monitoruje okresowo, jak państwa sygnatariusze realizują Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych. Pakt ratyfikowało 168 państw, w tym Polska, która ratyfikowała go w roku 1977. Pakt zobowiązuje je do zapewnienia praw obywatelskich i politycznych takich jak m.in.: prawo do życia, wolność religii i swoboda wyznania, wolność słowa i zgromadzeń, prawo uczestniczenia w wyborze władzy, równość wobec prawa. Zobowiązane je także do składania regularnych sprawozdań do Komisji.

Delegacja polskiego rządu odpowiadała na pytania Komitetu odnośnie VII Sprawozdania w Genewie 17 i 18 października 2016 r.

Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi.
Razem tworzymy OKO.press!

Dziennikarz, filozof. Związany z OKO.press od 2016 roku. Wcześniej pisał dla "Gazety Wyborczej". Był nominowany do nagród dziennikarskich. Boksuje.

Magdalena Chrzczonowicz
Magdalena Chrzczonowicz

Sekretarz redakcji OKO.press. Socjolożka i antropolożka po ISNS UW, tworzyła i koordynowała projekty społeczne w organizacjach pozarządowych (m.in. Humanity in Action Polska), prowadziła warsztaty dla młodzieży i edukatorów/ek (m.in. PAH, CEO, Amnesty International), publikowała w „Res Publice Nowej”. W OKO.press pisze o prawach kobiet i Kościele katolickim.


Lubisz nas?

Dołącz do społeczności OKO.press