"Potworny fejk" - tak Sebastian Kaleta z Ministerstwa Sprawiedliwości skomentował naszą wczorajszą publikację. Opisaliśmy, jak niewiele brakowało, by Sejm dokonał dekryminalizacji niektórych czynów polegających na obcowaniu płciowym z osobami nieletnimi. Argumenty Kalety nie odnoszą się w ogóle do sedna sprawy, milczy również samo ministerstwo

W nowelizacji kodeksu karnego, którą wczoraj (16 maja) przegłosowywano w Sejmie, znalazł się zapis o uchyleniu paragrafu 2 z art. 199. Przepis ten przewiduje karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat dla osoby, która doprowadza do obcowania płciowego osobę małoletnią. Paragraf 3 art. 199 przewiduje, że takiej samej karze podlega ten, kto doprowadza osobę małoletnią do obcowania poprzez nadużycie zaufania lub w zamian za korzyść majątkową.

Z chwilą wykreślenia paragrafu 2, paragraf 3 okazałby się jednak przepisem odsyłającym w pustkę. Innymi słowy – doprowadzenie osoby małoletniej do obcowania płciowego w zamian za korzyść majątkową przestałoby być przestępstwem.

Ten zastanawiający błąd legislacyjny opisało wczoraj na łamach OKO.press dwóch prawników, Bohdan Widła i Jacek Duda. Sprawa jest o tyle istotna, że według doniesień prasowych jeden z prominentnych polityków PiS miał w jednej z podkarpackich „agencji towarzyskich” dopuścić się obcowania z nieletnią.

  • zobacz art. 199 kk

    § 1. Kto, przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia, doprowadza inną osobę do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej albo do wykonania takiej czynności,
    podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
    § 2. Jeżeli czyn określony w § 1 został popełniony na szkodę małoletniego, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
    § 3. Karze określonej w § 2 podlega, kto obcuje płciowo z małoletnim lub dopuszcza się wobec takiej osoby innej czynności seksualnej albo doprowadza ją do poddania się takim czynnościom albo do ich wykonania, nadużywając zaufania lub udzielając w zamian korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy

Przepis wykreślający paragraf 2 z artykułu 199 kodeksu karnego został ostatecznie odrzucony w drugim czytaniu, ale pytania pozostają aktualne. Kto go zamieścił w w projekcie ustawy? Dlaczego nie próbowano nawet dostosowywać do niego paragrafu 3, choć było to ewidentne przeoczenie?

Ministerstwo Sprawiedliwości nie odniosło się oficjalnie do sprawy, ograniczając się do retweetowania wpisów swojego pracownika, Sebastiana Kalety, który nazywa całą sytuację „fejkiem” i to „potwornym”. Argumenty radnego PiS i kandydata do PE nie rozwiewają jednak żadnych wątpliwości wokół tajemniczej poprawki.

Poniżej publikujemy odpowiedź Bohdana Widły i Jacka Dudy na wpis Sebastiana Kalety.


W normalnych warunkach kolejność powinna być taka: najpierw poważna dyskusja na temat projektu zmian w kodeksie karnym, konsultacje, potem poważne prace w Sejmie, potem (być może) uchwalenie nowelizacji. Ponieważ po raz kolejny wszystko stoi na głowie, odpowiadamy na uzasadnienie odrzuconej zmiany, którą omawialiśmy wczoraj, opublikowane na Twitterze  pana Sebastiana Kalety już po uchwaleniu skorygowanej na szczęście ustawy.

Po poprawieniu pisowni uzasadnienie dziwnego niedopatrzenia PiS brzmi tak: „Odpowiedzialność za opisane przestępstwo została zaostrzona, a skreślenia art. 199 §2 i powrót miały związek ze zmianami art. 200 i jego konsekwencjami (poprawka 16->15 [przywracająca wiek zgody z 16 lat na 15 lat – przyp. nasz] determinowała powrót do 199 §2 k.k.).

Niestety, to niczego nie wyjaśnia i to nie tylko dlatego, że napisane jest jak rebus.

Po pierwsze: nie chodzi o samo skreślenie §2 z art. 199 kodeksu karnego. Chodzi o to, że

skreślenie §2 psuje sąsiedni przepis, czyli art. 199 §3, który odnosi się do obcowania płciowego z małoletnim w przypadku nadużycia zaufania lub udzielenia korzyści. Po skreśleniu §2 mielibyśmy do czynienia z „pustym” przepisem w §3, ponieważ zaczyna się on od słów „Karze określonej w §2 podlega…”. O tym pan Sebastian Kaleta już nie wspomina, a to istota problemu!

Po drugie, pamiętajmy, że art. 199 dotyczy wszystkich małoletnich, czyli osób, które nie ukończyły 18 lat. Z kolei art. 200 dotyczy tylko osób, które nie ukończyły 15 lat (względnie 16 lat, jak wynikało z rządowego projektu). To znaczy, że zmiana w art. 200 wpływała na zakres art. 199 §2 i §3 k.k., który zmieniłby się „o rok w górę”. Szczególną ochroną byłyby w nim objęte szesnastolatki i siedemnastolatki. Polegałoby to na ostrzejszym karaniu m.in. za doprowadzenie do obcowania płciowego przez wykorzystanie stosunku zależności (§2) oraz za doprowadzenie do obcowania płciowego w zamian za korzyść majątkową (§3).

Usunięcie art. 199 §2 i „zepsucie” w ten sposób §3 pozbawiało szesnastolatki i siedemnastolatki takiej dodatkowej ochrony. Jak to nazwać, jeśli nie złagodzeniem odpowiedzialności?

I wreszcie po trzecie: skoro między skasowaniem art. 199 §2 i podniesieniem wieku zgody w art. 200 istniał taki ścisły związek, to dlaczego ze zmiany wieku zgody zrezygnowano już w Komisji Ustawodawczej, a ze skasowania art. 199 §2 zrezygnowano dopiero w drugim czytaniu?

Gdyby chodziło o uczciwe, racjonalne dopasowanie do innych zmian, przy usunięciu art. 199 §2 k.k. konieczne byłoby przynajmniej odpowiednie dostosowanie jego §3. Tego nikt nawet nie próbował zrobić. A istotą naszych wątpliwości było właśnie to, że usuwanie §2 bez jednoczesnych zmian w §3 nie ma żadnego zwykłego, racjonalnego wyjaśnienia.

Wypowiedź pana Sebastiana Kalety takiego wyjaśnienia nie daje. Dlatego warto spytać jeszcze raz:

  • skąd w ogóle wzięła się ta poprawka?
  • Kto ją wprowadził do projektu ustawy pomiędzy kwietniem (ostatni publicznie dostępny projekt rządowy) a połową maja (projekt złożony w Sejmie)?
  • I kto ją wycofał i dlaczego?

Naprawdę chętnie się dowiemy – na pewno zadziałałoby to na korzyść jawności w życiu publicznym.

Bohdan Widła jest radcą prawnym specjalizującym się w prawie nowych technologii. W wolnych chwilach prowadzi fanpage Ceiling Sejm – Kot Sejmowy.

Jacek Duda jest absolwentem studiów doktoranckich w Katedrze Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego i prowadzi fanpage Populizm po polsku, poświęcony populizmowi penalnemu.


Radca prawny specjalizujący się w prawie nowych technologii. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 2019 r. doktor nauk prawnych. Ukończył także Szkołę Prawa Amerykańskiego – 9th American Law Program prowadzoną przez The Catholic University of America – Columbus School of Law oraz Uniwersytet Jagielloński. W wolnych chwilach prowadzi fanpage Ceiling Sejm oraz konto Climate Action Countdown, odliczające czas na ograniczenie emisji dwutlenku węgla.


Powiązane:

Lubisz nas?

Powiedz o tym innym