W głośnym wywiadzie dla “New York Times” Donald Trump powiedział, że USA nie muszą bronić każdego z członków NATO. Witold Waszczykowski przekręcił sens tej wypowiedzi, gdy ją tłumaczył


[Donald Trump] powiedział dość skomplikowaną prawdę, iż mechanizm bezpieczeństwa w NATO nie jest automatyczny. (...) Zgodnie z art. 5. państwa członkowskie mają obowiązek przyjść z pomocą, ale każde samodzielnie określa, jakiej pomocy udzieli.

Witold Waszczykowski, depesza PAP - 22/07/2016

depesza PAP

fot. Adam Stepien / Agencja Gazeta


półprawda. Mechanizm pomocy nie jest automatyczny. Trump powiedział jednak co innego.


Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego z 1949 r. rzeczywiście nie zakłada automatycznego przyjścia z pomocą zbrojną zaatakowanemu członkowi Sojuszu. Kluczowy fragment brzmi następująco:

„Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym, podejmując niezwłocznie, samodzielnie jak i w porozumieniu z innymi Stronami, działania, jakie uzna za konieczne, łącznie z użyciem siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego”.

W tej części wypowiedzi Waszczykowski ma więc rację. Traktat zakłada, że sojusznicy zaatakowanego kraju podejmą “działania, jakie uznają za konieczne”, a użycie siły zbrojnej wymienione jest tu jako możliwość, a nie powinność.

Problem w tym, że szef polskiej dyplomacji odnosił się do wypowiedzi Donalda Trumpa z wywiadu dla “New York Times”, w którym kandydat Republikanów powiedział coś zupełnie innego.

Na pytanie reportera o to, czy USA pod rządami Trumpa przyjdą z pomocą krajowi NATO zaatakowanemu przez Rosję, Trump odpowiedział: „Czy wypełnili swoje zobowiązania wobec nas? Jeśli to zrobią, odpowiedź brzmi: tak” (ang. „Have they fulfilled their obligations to us? If they fulfill their obligations to us, the answer is yes”).



To zapowiedź zasadniczego zwrotu w polityce USA, które dotychczas deklarowały zbrojną pomoc wszystki, sojusznikom z NATO. Trump zaś wprowadził dodatkowe kryterium „wypełniania obowiązków”, pozwalające Waszyngtonowi na arbitralny podział sojuszników na mniej i bardziej chronionych.

Okazywany przez Trumpa i jego otoczenie podziw dla Putina i innych przywódców autorytarnych – nie wspominając o powiązaniach biznesowych z Rosją, o których dużo piszą media amerykańskice – zbieżne są z jego zapowiedziami „nowego otwarcia” wobec Moskwy oraz wycofywania wojsk amerykańskich z Europy i innych części świata. Przekaz ten wzmacniany jest przez kilkakrotnie powtarzane oczekiwanie, że sojusznicy USA będą płacili za swoje bezpieczeństwo.

Poglądy Trumpa na temat NATO wywołały burzę na świecie i okazały się na tyle kontrowersyjne, że szef jego kampanii, Paul Manafort zaprzeczał później, że kandydat powiedział to, co powiedział. W odpowiedzi “New York Times” opublikował dokładny zapis nagrania.

Zaledwie kilka godzin później kandydat na wiceprezydenta Republikanów, MikePence, w wywiadzie telewizyjnym zaprzeczył słowom Trumpa i oświadczył, że USA będą “wspierać sojuszników i honorować swoje zobowiązania”.

Waszczykowski ominął więc sedno sprawy: Trump powiedział coś nowego o polityce USA po ewentualnym zwycięstwie w wyborach.


Historyk i socjolog, profesor na Uniwersytecie SWPS, publicysta. Autor dwóch książek reporterskich o Afryce i kilku książek o historii. "Szkalował" Polskę m.in. w „the Guardian”, „Le Monde”, „El Pais”, „Suddeutsche Zeitung”. Ostatnio wydał książkę o polskiej samoocenie – „No dno po prostu jest Polska. Dlaczego Polacy tak bardzo nie lubią swojego kraju i innych Polaków” (WAB 2017). W OKO.press pisze o polityce i historii.


Masz cynk?