Rewolucja szkolna ma - według zapewnień PiS - uratować pracę dla nauczycielek i zatrzymać falę likwidacji szkół. Sprawdziliśmy. Szkół ubywało dwa razy mniej niż uczniów, a nauczycielek/li wręcz przybywało! Teraz z pracą mogą być kłopoty, bo pusty rocznik przetoczy się przez szkoły i zniknie masa roboty dla przedmiotowców


Gdyby nie przystąpiła minister Zalewska do reformy, to mielibyśmy falę likwidacji gimnazjów z powodów demografii

Beata Kempa, Poranek Radia Tok FM - 07/07/2016

Poranek Radia Tok FM

Fot. Kuba Atys / Agencja Gazeta


fałsz. Dziwne. Ministra przystąpiła do wygaszania, wygasiła. A fali by nie było



Zachowanie obecnego systemu oznaczałoby- przy dzisiejszym niżu demograficznym - masy bezrobotnych nauczycieli. Nowy system to okazja do ratowania etatów wielu nauczycieli.

Anna Zalewska, Wywiad dla "wSieci", 4-10 lipca 2016 r. - 04/07/2016

Wywiad dla "wSieci", 4-10 lipca 2016 r.

Fot. Kuba Atys / Agencja Gazeta


fałsz. Fałsz. Do tej pory nauczycielek/li nie ubywało, teraz może być gorzej


“Oko” postanowiło sprawdzić obie wypowiedzi za jednym zamachem, bo współtworzą przekaz, jaki towarzyszy gigantycznej reformie systemu szkolnego wprowadzanej przez PiS.

Dobroczynnym skutkiem reformy ma być ratowanie pracy nauczycieli, a właściwie nauczycielek, bo kobiety stanowią tu ok. 80 proc. zatrudnionych i ok. 70 proc. dyrektorów/ek. Nowe władze ocalą też szkoły zagrożone przez demografię  – spadającą liczbę uczniów. Kryje się za tym sugestia, że poprzednie władze tego nie robiły. Wręcz przeciwnie, likwidowały szkoły i zwalniały nauczycieli/ki.

Sprawdzamy, po kolei, odkrywając rzeczy zaskakujące.

 

 

Czy ubywało szkół?

Jak widać na wykresie w ostatnich latach faktycznie likwidowano co roku kilkaset (między 200 a 560) szkół publicznych, najwięcej – w ostatnim roku rządów PiS.  Od roku szkolnego 2006/2007 do 2014/2015 ubyło  3068 szkół (liczba szkół zmalała o 10 proc.).

Powodem były zmiany demograficzne plus – w minimalnym stopniu – nowelizacja ustawy oświatowej z sierpnia 2011 r., która zlikwidowała licea profilowane oraz licea i technika uzupełniające.

Trend spadkowy utrzymywał się także w roku 2014/2015, ale zlikwidowano mniej szkół niż poprzednio (198). Ponadto, po raz pierwszy od 10 lat przybyło gimnazjów i szkół podstawowych.

Czy ubywało uczniów?

Winowajcą jest demografia. W latach  2006-2014 liczba uczniów spadła aż o półtora miliona: z 5,7 mln do 4,65. Czyli o ponad 18 proc.

Wielkość subwencji, którą otrzymuje szkoła, zależy od ilości uczniów. Mniej uczniów oznacza mniej pieniędzy.

Jak widać liczba szkół spadała wolniej niż liczba uczniów. To wynik polityki samorządów, które często wolały zwiększyć własne dopłaty niż likwidować szkołę, co zwykle jest decyzją niepopularną i wymaga organizowania dowozu dzieci do innej miejscowości. W mniejszych miejscowościach szkoła jest często jedynym ośrodkiem życia społecznego.

Czy ubywało nauczycieli?

Nie ubywało! Nieznacznie, ale jednak, liczba nauczycieli w latach 2006-2013 wzrosła –  o ok. 2 proc.

Uwaga! Przedstawiona statystyka dotyczy wszystkich szkół, nie tylko publicznych. W zestawienie wpadają zatem także nauczyciele/lki z nowego typu szkół niepublicznych, które na dużą skalę powstają ostatnio zwłaszcza w mniejszych ośrodkach. Samorządy nie mogąc utrzymać szkoły publicznej ze zmniejszonej subwencji tworzą własną, której organem założycielskim jest zwykle powstałe do tego celu stowarzyszenie. Kadra nauczycielska jest zatrudniana dalej, ale na gorszych warunkach, bo szkoła nie musi przestrzegać Karty Nauczyciela.

A co teraz będzie?

Wygaszanie gimnazjów to gigantyczna operacja. Gimnazja 2014/2015 to bowiem:

  • 7443 szkoły,
  • 1,092 mln uczniów i uczennic. Średnia wielkość “klasy” (oddziału) wynosi 21,3 ucznia,
  • ponad 100 tys. etatów tablicowych, 131 tys. wszystkich etatów nauczycielskich.

Likwidacja gimnazjów oznacza zatem formalne zwolnienie prawie 8 tys. dyrektorek/órw i ponad 100 tys. nauczycieli/lek. Nie znaczy to, że wszyscy zostaną bez pracy. Część przejdzie do szkół powszechnych i liceów.

Co zagraża nauczycielom?

Jak widać, polski system szkolnictwa “uczy cię”, jak utrzymać zatrudnienie nauczycieli/lek pomimo spadku uczniów. Czy tak będzie dalej?

Są trzy powody, dla których nauczycieli/lek jednak może ubyć:

  1. spada zapotrzebowanie na pracę nauczycieli przedmiotowych. Do tej pory przedmiotowcy uczyli w trzech klasach podstawówki (klasy IV-VI) i w trzech gimnazjum – razem na sześciu poziomach. Nowy system (bez gimnazjów) będzie potrzebował nauczycieli przedmiotowych tylko dla czterech roczników – od IV do VIII szkoły powszechnej. To o jedną trzecią mniej pracy dla przemiotowców;
  2. Teoretycznie przybywa dla nich pracy w liceach (cztery klasy zamiast trzech plus powrót tradycyjnych przedmiotów zamiast fakultetów), ale spodziewać się należy, że licea będą bronić pracy przede wszystkim dla swoich nauczycieli, nawet w ramach nadgodzin;
  3. Powrót do wieku szkolnego siedmiu lat spowodował, że powstał “pusty rocznik” – 2016/2017, w którym uczyć się będzie w pierwszej klasie tylko maksymalnie 200 tys. dzieci (w 2015/16 r. – z powodu kumulacji sześciolatków – ponad 500 tys., w poprzednich latach – niecałe 400 tys.). I ten pustawy rocznik 2009/2010 będzie toczył się przez kolejne klasy, zmniejszając subwencję dla szkoły powszechnej przez pełne osiem lat. Min. Zalewska powtarza, że “nie ubywa przecież dzieci w systemie”, ale tych w wieku szkolnym, owszem, ubywa.

Wszystko to sprawia, że szczególnie w warunkach ogromnego zamieszania jakie powstanie od września 2016 r., może dojść do zwolnień nauczycieli.

Naczelny OKO.press. Redaktor podziemnego „Tygodnika Mazowsze” (1982–1989), przy Okrągłym Stole sekretarz Bronisława Geremka. Współzakładał „Wyborczą”, jej wicenaczelny (1995–2010). Współtworzył akcje: „Rodzić po ludzku”, „Szkoła z klasą”, „Polska biega”. Autor książek "Psychologiczna analiza rewolucji społecznej", "Zakazane miłości. Seksualność i inne tabu" (z Martą Konarzewską); "Pociąg osobowy".

Magdalena Chrzczonowicz
Magdalena Chrzczonowicz

Sekretarz redakcji OKO.press. Socjolożka i antropolożka po ISNS UW, tworzyła i koordynowała projekty społeczne w organizacjach pozarządowych (m.in. Humanity in Action Polska), prowadziła warsztaty dla młodzieży i edukatorów/ek (m.in. PAH, CEO, Amnesty International), publikowała w „Res Publice Nowej”. W OKO.press pisze o prawach kobiet i Kościele katolickim.


Twoje OKO

Specjalne teksty. Niepublikowane taśmy. Poufne wiadomości. Za darmo. Na zawsze.

Załóż konto. Otwórz OKO!