Fałszywe przekazy Izraela miały wsparcie platform. Dezinformacja z milionami odsłon w Polsce

Dane na temat izraelskich reklam dotyczących sytuacji w Gazie podał właśnie państwowy Instytut NASK w raporcie „Reakcja platform społecznościowych na zgłoszenia w 2025 roku”. Wynika z niego, że te materiały zostały wyświetlone latem 2025 roku w kilku państwach europejskich i w USA. A ich całkowity zasięg w Polsce wyniósł ponad 20 milionów.

Za rozpowszechnianie korzystnych dla Izraela treści odpowiedzialna była rządowa agencja reklamowa Israeli Government Advertising Agency „Lapam”. Materiały zawierały fałszywe informacje o sytuacji w Gazie. Przekonywano w nich, że w Gazie nie ma głodu, a dostawy pomocy humanitarnej blokuje nie armia izraelska, lecz ONZ.

„Sztuka i rozrywka”

Chociaż reklamy prezentowały treści związane z polityką i wojną, w Google zostały nieadekwatnie przypisane do kategorii „Sztuka i rozrywka” czy „Prawo i administracja”. Między innymi z tego powodu opinia publiczna wciąż nie ma dostępu do informacji o tym, ile Izrael wydał pieniędzy na tę kampanię. Google informacje finansowe podaje wyłącznie w odniesieniu do reklam zakwalifikowanych jako polityczne. A te izraelskie, według administratorów amerykańskiej platformy, najwyraźniej takie nie były…

Instytut NASK w swoim raporcie poinformował, że Google nie zareagowało na zgłoszenia o niewłaściwym oznakowaniu reklam oraz o rozpowszechnianiu przez nie treści dezinformacyjnych.

Przychylna rządowej agencji Lapam była również firmy Meta. Na jej platformach, Facebooku i Instagramie, także pojawiły się izraelskie reklamy. I także nie zostały usunięte, mimo zgłoszeń ze strony NASK o tym, że naruszają regulamin.

Sprzeczne z raportami ONZ

Rząd Izraela zrealizował tę wojenną kampanię latem 2025 roku. Materiały adresowano do osób znajdujących się na terenie Polski, a także (w innych językach) w Wielkiej Brytanii, USA, Niemczech, Austrii i we Włoszech.

Kontrowersyjne reklamy miały przekonać odbiorców z państw zachodnich, że Izrael nie jest odpowiedzialny za kryzys humanitarny w Strefie Gazy oraz że w Gazie nie ma głodu. Zaś ci, którzy twierdzą, że mieszkańcy Gazy nie mają jedzenia z powodu działań wojennych Izraela, kłamią.

Ich doniesienia jednoznacznie wskazywały na to, iż kryzys w Gazie to skutek działań armii Izraela. 13 sierpnia 2025 roku ponad setka międzynarodowych organizacji humanitarnych publicznie alarmowała o tragicznej sytuacji cywilów.

„Pomimo zapewnień władz Izraela, że ​​nie ma ograniczeń co do ilości pomocy humanitarnej dostarczanej do Strefy Gazy, większość dużych międzynarodowych organizacji pozarządowych nie była w stanie dostarczyć ani jednej ciężarówki z pomocą ratującą życie od 2 marca. […] Władze Izraela odrzuciły prośby dziesiątek organizacji pozarządowych o dostarczenie towarów ratujących życie” – napisano w publicznym apelu. – „Tylko w lipcu odrzucono ponad 60 wniosków z tego powodu. W wyniku tych utrudnień żywność, lekarstwa, woda i schronienie warte miliony dolarów utknęły w magazynach w Jordanii i Egipcie, podczas gdy Palestyńczycy cierpią głód”.

Osiem milionów w pięć dni

W tym samym czasie władze Izraela publikowały swoje reklamy. W pierwszej serii materiałów Izrael obwinił ONZ o blokowanie dostaw pomocy humanitarnej do Strefy Gazy. Z promowanego filmu można się było dowiedzieć, że: „Izrael dopuścił setki ciężarówek, które wjechały do Gazy, a ONZ odmawia rozdzielenia pomocy. Ciężarówki stoją bezczynnie w Gazie, a obok nich rosną góry niewykorzystanych towarów. To jest celowy sabotaż ONZ”. Na końcu spotu pojawiał się apel: „ONZ: Rozdziel tę pomoc teraz!”.

Tę manipulację izraelską w sierpniu 2025 dementował szczegółowo dziennikarz OKO.press Jakub Szymczak na kanale OKO.press na YouTube.

Opisywana kampania agencji Lapam miała bardzo duży zasięg. Tylko w Polsce wyświetlenia jej spotów trzeba liczyć w milionach. Jeśli chodzi o pierwsze materiały z tej serii, według informacji z raportu NASK

Film opublikowany na kanale izraelskiego MSZ26 uzyskał natomiast 3,3 miliona wyświetleń, a umieszczony na kanale ambasady Izraela w Polsce – 27 tysięcy”.

Przekonywali, że nie ma głodu

W kolejnych izraelskich reklamach pojawiały się informacje, podważające relacje zachodnich agencji prasowych. W spotach przekonywano, że wychudzone dzieci na zdjęciach z Gazy wcale nie są wyniszczone głodem. Dowodem miała być fotografia chłopca, którego wygląd miał wynikać z ciężkiej choroby – mukowiscydozy, a nie z głodu. To nagranie zostało opublikowane w formie pięciu reklam. Były emitowane na YouTube od 30 lipca do 7 sierpnia 2025 roku.

„Każda z nich posiadała dwie wersje, z czego druga była osadzonym filmem bezpośrednio z kanału izraelskiego MSZ. Reklamy te wyświetlono w sumie ok. 3,5 miliona razy” – podaje NASK.

Z kolei od 1 do 7 sierpnia izraelska agencja promowała spoty o tym, że Izrael dostarcza do Gazy żywność i leki. Podkreślano, że działania humanitarne realizowane są stale i bez żadnych ograniczeń.

„Nagranie w języku polskim na koncie izraelskiego MSZ osadzone w reklamie uzyskało 1,1 miliona wyświetleń. Pięć wersji tej samej reklamy wyświetlono w sumie około 3,5 miliona razy” – informuje NASK.

Archiwalne materiały w spocie?

Tyle że z doniesień niezależnych organizacji i zachodnich mediów wynikało, że

„Wojsko otwierało ogień w miejscach dystrybucji, zabijając i raniąc cywilów stojących w kolejkach. Na początku sierpnia podczas jednego z takich ataków zginęło co najmniej 23 Palestyńczyków. Według relacji naocznych świadków i dziennikarzy, cytowanych przez BBC, żołnierze mieli strzelać do osób, które przyszły po żywność” – opisywała w OKO.press Natalia Sawka.

Wreszcie pod koniec sierpnia 2025 roku pojawił się spot przekonujący, że w Gazie nie brakuje jedzenia. A każdy, kto twierdzi, że jest inaczej, kłamie. W filmie pokazywano nagrania z restauracji i targowisk w Gazie.

Natalia Sawka w OKO.press dokładnie analizowała te materiały. Wiele poszlak wskazywało na to, że wykorzystano w nich archiwalne materiały m.in. restauratora z Gazy. Mimo że kilka miesięcy wcześniej zamknął on swoją restaurację z powodu wojny.

Bez dowodów i bez kontekstu

Dziennikarka ujawniła, że ostatni wpis właściciela restauracji, zamieszczony na koncie restauracji na Facebooku, pochodził z 4 maja 2025 roku. Brzmiał: „Drodzy przyjaciele i klienci! Ze względu na brak surowców, ogromny wzrost cen, powszechne oszustwa i kradzieże oraz obecną sytuację w kraju, kierownictwo restauracji podjęło decyzję o zamknięciu lokalu do odwołania. Życzymy wszystkim bezpieczeństwa. Mamy nadzieję, że przejścia graniczne zostaną wkrótce otwarte i będziemy mogli znów Was gościć".

„Przykład, pokazany w nagraniach wideo, obrazuje narrację jednej strony, która podana jest bez kontekstu i dodatkowych informacji. Tego typu nagrania nie mogą być i nie są dowodem na to, że w Gazie nie ma cierpienia czy głodu” – podkreślała Natalia Sawka.

„Nie naruszają regulaminu”

Rządowy instytut NASK reagował na treści rozpowszechniane przez władze Izraela. Zgłaszał wątpliwości, błędne oznaczenie reklam oraz wykrytą dezinformację zarówno do administratorów Google`a, jak i do Mety.

Google odpowiedział ogólnikowo, deklarując przestrzeganie regulaminów i bezstronne egzekwowanie obowiązujących zasad. W odpowiedzi znalazła się też informacja, że Google „zablokowało reklamy związane z tym konfliktem, jeśli przekroczyły granicę i naruszyły te zasady”. Czyli, jak słusznie zauważyli autorzy raportu NASK,

Część promowanych na YouTube nagrań pojawiła się też na profilu ambasady Izraela na Facebooku i Instagramie. I tutaj także NASK zareagował.

„Zgłoszone treści nie zostały usunięte. Administracja nie dopatrzyła się w nich naruszenia zasad społeczności” – poinformował NASK. – „Uznała jednak, że kwalifikują się one do przekazania do zewnętrznej weryfikacji przez zespół fact-checkingowy. Nie zaobserwowano jednak sygnałów wskazujących na moderację treści, zarówno tuż po zgłoszeniu, jak i w dniu sporządzenia niniejszego raportu.

We wrześniu 2025 roku zespół dziennikarzy i ekspertów śledczych Eurovision Spotlight poinformował o swoich ustaleniach na temat umowy między Google a agencją Lapam. Miała ona opiewać na 40 milionów dolarów za sześć miesięcy emisji reklam na YouTube.