Do wydarzeń tego tygodnia Prawo i Sprawiedliwość przygotowywało się przez całą jesień. Z Nowogrodzkiej koordynowano działania parlamentu, prezydenta i posłusznych Jarosławowi Kaczyńskiemu sędziów Trybunału Konstytucyjnego, by dziś na prezesa TK powołać Julię Przyłębską. Złamany został systemu prawa w Polsce

Dziś nastąpił finał wojny z Trybunałem Konstytucyjnym, którą PiS prowadzi od roku. W poniedziałek, 19 grudnia, opublikowano w Dzienniku Ustaw trzy kolejne ustawy naprawcze. Decydując się na ich podpisanie, prezydent po raz kolejny złamał konstytucję, której artykuł 126 stanowi, że „Prezydent RP czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji” i „wykonuje swoje zadania w zakresie i na zasadach określonych w Konstytucji i ustawach”.

Trzy ustawy Piotrowicza

Pierwszym elementem ostatniego szturmu były przygotowane przez Stanisława Piotrowicza trzy ustawy, które PiS stopniowo uchwalało między październikiem a grudniem 2016.

Nauczone poprzednimi błędami, gdy brak vacatio legis – uznany za rozwiązanie niekonstytucyjne  – uniemożliwił partii sparaliżowanie Trybunału, PiS wprowadziło dwie ustawy (o statusie sędziów TK oraz o trybie procedowania przed Trybunałem) przy pomocy trzeciej „ustawy wprowadzającej”. Wszystkie trzy – bardzo wątpliwe konstytucyjnie.

Już sam pomysł, by prace Trybunału Konstytucyjnego regulowało kilka aktów prawnych jest zapewne niezgodny z konstytucją, która w art. 195 stanowi, że „organizację Trybunału Konstytucyjnego oraz tryb postępowania przed Trybunałem określa ustawa”. A nie – „ustawy”.

W ustawie wprowadzającej zawarto przepis, że w przypadku, gdy nie ma prezesa Trybunału Konstytucyjnego, prezydent powołuje na „pełniącego obowiązki prezesa” sędziego, którego charakterystyka została tak opisana, by prezydent powołał Julię Przyłębską – co stało się 20 grudnia.

To również konstytucyjny nonsens, ponieważ w ustawie zasadniczej nie ma ani słowa o „pełniącym obowiązki”. Jest za to urząd wiceprezesa TK, którym jest Stanisław Biernat.



Prezydent, wykonawca woli prezesa

W zamachu na Trybunał z Sejmem współdziałał prezydent. Odmówił wyboru nowego prezesa spośród trzech kandydatów przedstawionych mu przez Zgromadzenie Ogólne sędziów Trybunału. Powołał się na zapis sierpniowej ustawy o TK, który stanowi, że do podejmowania wiążących uchwał Zgromadzenia Ogólnego wymagany jest udział dziesięciorga sędziów, a w Zgromadzeniu udział wzięło zaledwie dziewięcioro. Troje sędziów posłusznych PiS nagle się jednocześnie rozchorowało i przysłało zwolnienia lekarskie.



Sędziowie Trybunału, którzy zgodnie z ustawą zasadniczą „w pełnieniu urzędu podlegają tylko konstytucji”, zdecydowali, że wybór kandydatów jest ich konstytucyjnym obowiązkiem.Zgromadzenie Ogólne wybrało więc trzech kandydatów  – wbrew ustawie – w składzie dziewięcioosobowym.

Prezydent tego argumentu nie uznał i – zgodnie z linią PiS – czekał, aż Andrzej Rzepliński odejdzie z urzędu prezesa, co stało się 19 grudnia.



Ostatnie chwile państwa prawa

19 grudnia wieczorem, gdy zakończyła się kadencja sędziego Rzeplińskiego, prezydent podpisał trzy nowe ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, które już po chwili zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw. A ponieważ ustawa wprowadzająca nie ma żadnego vacatio legis, zaczęły obowiązywać natychmiast.

20 grudnia prezydent powołał Julię Przyłębską na pełniącą obowiązki prezesa Trybunału, a ona wprowadziła trzech sędziów, wybranych przez PiS bez podstawy prawnej do składów orzekających i do Zgromadzenia Ogólnego.

Dzięki temu PiS ma siedmiu sędziów Trybunału – i w takim składzie odbyło się Zgromadzenie Ogólne, które przedstawiło prezydentowi dwoje kandydatów na prezesa Trybunału – Julię Przyłębską i Mariusza Muszyńskiego.

Jednym z uderzających dowodów na instrumentalne traktowanie przez PiS prawa jest to, że w sierpniowej ustawie używano wymogu dziesięcioosobowego kworum Zgromadzenia Ogólnego, by zablokować wybór „niewłaściwego” kandydata na prezesa TK, a w ustawach z 19 grudnia z wymogu kworum zrezygnowano, dzięki czemu sędziowie PiS wybierali kandydatów w siódemkę.

21 grudnia prezydent Andrzej Duda powołał Julię Przyłębską na stanowisko prezes Trybunału Konstytucyjnego.

Andrzej Duda i Julia Przyłębska. fot. Przemek Wierzchowski / Agencja Gazeta

Skutki połamania konstytucji

Konsekwencje powołania obecnego kierownictwa TK, a zwłaszcza powołania przez sędzię Przyłębską do składów orzekających  trzech sędziów wybranych niezgodnie z konstytucją, mogą być poważne.

Wyroki Trybunału Konstytucyjnego, pod którym podpisani będą Henryk Cioch, Mariusz Muszyński i Lech Morawski, będą zaskarżalne jako wadliwe prawnie – i to nie tylko przed polskimi sądami, ale również przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka i Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości.

W przypadku wyroków dotyczących fundamentalnych aktów prawnych o olbrzymich konsekwencjach finansowych, ich skuteczne zakwestionowanie przed europejskimi trybunałami prowadzić będzie – doraźnie – do pogłębienia wojny PiS z Europą, a – po upadku PiS – do konieczności wypłaty odszkodowań z tytułu wad prawnych decyzji polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Ryzyko, jakie podejmuje PiS, można tylko oszacować. Jeśli np. wpadka przydarzyłaby się PiS w sprawie o takiej skali jak nacjonalizacja OFE, skutecznie zakwestionowana przez obywateli przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, oznaczałaby konieczność zwrócenia obywatelom 153 miliardów złotych.


Abonament na wolność słowa


Popularne:

Lubisz nas?

Powiedz o tym innym