Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W czwartek (28 maja) po południu wybuchł duży pożar lasu w powiecie wołomińskim na Mazowszu. Ogień pojawił się w rejonie miejscowości Międzyleś niedaleko drogi krajowej nr 50.

Pierwsze zgłoszenie służby otrzymały około godziny 15.30. Według strażaków i policji sytuację utrudniają silny wiatr oraz bardzo suche podłoże. Według najnowszych informacji pożar objął już co najmniej 30 ha lasu. W rozmowie z Radiem ZET Piotr Serafin, nadleśniczy Nadleśnictwa Mińsk, przyznał, że ogień rozprzestrzenia się błyskawicznie.

Według relacji służb strażacy walczą z pożarem wierzchołkowym, czyli takim, w którym ogień przenosi się przez korony drzew. To jeden z najtrudniejszych i najbardziej niebezpiecznych typów pożaru lasu, ponieważ przy sprzyjającym wietrze potrafi rozprzestrzeniać się bardzo szybko. Do opanowania ognia służby wykorzystują dwa samoloty gaśnicze Dromader, policyjny śmigłowiec Black Hawk oraz drony. Ogółem z pożarem walczy 65 zastępów straży pożarnej.

Z powodu akcji gaśniczej całkowicie wstrzymano ruch na drodze krajowej nr 50. Utrudnienia obejmują około 28-kilometrowy odcinek między Stanisławowem a Łochowem. Kierowcy są kierowani na objazdy drogą wojewódzką nr 637 i lokalnymi trasami.

Wieczorem podjęto decyzję o ewakuacji przynajmniej części mieszkańców wsi Ołdakowizna i Rządza, położonych najbliżej płonącego lasu.

Jaki jest kontekst?

Na razie nie wiadomo, co bezpośrednio wywołało pożar. Ryzyko zwiększa susza, która dotyka znaczną część Polski. Zima dała jedynie pozorne uzupełnienie zasobów wody: warstwa śniegu była zbyt cienka, a zamarznięta wcześniej ziemia ograniczała wsiąkanie wody. Do tego marzec był ciepły i ekstremalnie suchy, a kwiecień i maj nie przyniosły znaczącej poprawy.

Według danych IMGW do 27 maja suma opadów w Warszawie wyniosła 25,5 mm, czyli tylko 46 proc. normy z lat 1991-2020. Po południu 28 maja na większości obszaru Polski obowiązywało wysokie lub bardzo wysokie zagrożenie pożarowe.

Ponadto trwa sezon nielegalnego wypalania traw, co roku prowadzący do pożarów lasów i terenów zielonych.

Eksperci od lat przestrzegają, że zmiana rozkładu opadów, ciepłe i suche zimy oraz wyższa średnia temperatura, czyli najbardziej widoczne przejawy kryzysu klimatycznego, w pierwszym rzędzie skutować będą pożarami lasów.

Co się wydarzyło?

OPZZ, Forum Związków Zawodowych i NSZZ „Solidarność” to trzy centrale związkowe, które przedstawiły wspólne stanowisko wobec propozycji zmian w płacach. Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański otrtzymał od nich propozycję wzrostu wynagrodzeń w gospodarce o mininum 11 proc. i wzrostu płac w budżetówce o przynajmniej 15 proc. Według działaczy związkowych do góry powinna pójść też pensja minimalna – do przynajmniej 5200 złotych brutto. W postulatach znalazła się też propozycja waloryzacji emerytur i rent.

„Pracownicy nie mogą ponosić kosztów spowolnienia gospodarczego i rosnących kosztów życia. Polska gospodarka potrzebuje godnych wynagrodzeń, stabilnych miejsc pracy i realnej ochrony dochodów pracowników oraz emerytów” – czytamy w oświadczeniu związkowców.

Jaki jest kontekst?

Oznacza to przede wszystkim przebicia „psychologicznej granicy” 5 tys. złotych w przypadku płacy minimalnej przy wzroście o ponad 8 proc. Strona pracodawców, która bierze udział w negocjacjach nowych zasad naliczania wynagrodzeń, postuluje znacznie niższą podwyżkę – do minimalnego wymaganego przez prawo poziomu. To 4860,47 zł – co oznacza podwyżkę o zaledwie 57 złotych wobec obecnego poziomu. Jak argumentują pracodawcy, tak niska podwyżka jest dopuszczalna, jeśli minimalna pensja stanowi więcej niż połowę średniej pensji. Ministra pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zapowiedziała jednak, że wynagrodzenie powinno wzrosnąć o przynajmniej 121 złotych. Wszystkie strony – związkowa, biznesowa i rządowa – siądą do rozmów na ten temat 15 lipca.

Co się wydarzyło?

Pojazd, który wiózł ich na poligon pod Drawskiem Pomorskim, zjechał z drogi i przewrócił się na poboczu. Jak podał oficer prasowy Żandarmerii Wojskowej w Szczecinie, jedna z poszkodowanych osób w stanie ciężkim została przetransportowana śmigłowcem Lotniczego Pogotowia Ratunkowego do szpitala w Gryficach.

Do zdarzenia doszło na lokalnej drodze między Studnicą a Czertyniem w gminie Drawsko Pomorskie. Ciężarówka, która przewoziła żołnierzy na pace, na ławkach, zahaczyła prawym kołem o pobocze i przewróciła się na bok. Major Tomasz Zygmunt, oficer prasowy Żandarmerii Wojskowej, poinformował, że na miejsce skierowano pięć zespołów ratownictwa medycznego.

Sześciu poszkodowanych trafiło do szpitala, a ich stan jest stabilny – przekazała Natalia Dorochowicz z Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Szczecinie. Jeden z żołnierzy nie wyraził zgody na transport karetką i pozostał na miejscu.

Postępowanie w sprawie nadzoruje wydział do spraw wojskowych Prokuratury Okręgowej w Poznaniu. Major Zygmunt wskazał, że prawdopodobną przyczyną wypadku była nieostrożność kierowcy. Zdarzenie miało miejsce na prostym odcinku drogi, przy dobrych warunkach pogodowych. Sprawą zajmuje się żandarmeria wojskowa, która przesłuchuje świadków.

Co się wydarzyło?

W Legionowie podpisano pierwsze umowy sfinansowane z programu SAFE, dotyczące dostaw dla Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, w tym systemu kryptograficznego oraz mobilnego laboratorium cyberbezpieczeństwa. Umowy podpisano w obecności premiera Donalda Tuska oraz wicepremiera i szefa MON, Władysława Kosiniaka-Kamysza. Obejmują one dostawy postkwantowego szyfratora IP, systemu kryptograficznego wysokiego zaufania, systemu bezpiecznej wymiany danych oraz mobilnego laboratorium cyberbezpieczeństwa.

Premier Donald Tusk podkreślił, że 180 miliardów złotych, jakie Polska pozyska z unijnego programu, to „coś absolutnie bez precedensu” i historyczny moment dla polskiej gospodarki, obronności i wojska. Zaznaczył, że pierwsze umowy podpisane w czwartek to początek realizacji programu, który wymaga szybkiego zagospodarowania środków. Do 30 maja planuje się podpisanie około 40 umów o wartości 100 miliardów złotych. Zgodnie z zapowiedzią, do końca tygodnia ma zostać podpisanych około 40 umów w ramach tego programu.

Jaki jest kontekst?

Polska jest pierwszym i największym beneficjentem unijnego programu SAFE. W piątek 8 maja, po długich politycznych awanturach wokół programu, wicepremier minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz oraz minister finansów i gospodarki Andrzej Domański podpisali z Komisją Europejską umowę w tej sprawie. Tego samego dnia umowę w sprawie programu podpisała Litwa.

43,7 mld euro – tyle na inwestycje zbrojeniowe wpłynie do polskiej kasy w formie niskooprocentowanych unijnych pożyczek. Zaliczka z programu w wysokości ok. 20 mld euro wpłynęła na konto Banku Gospodarstwa Krajowego. Stało się to mimo sprzeciwu prawicy i zawetowaniu przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawy ws. SAFE.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Dzieje się wokół sprawy ewentualnej ekstradycji Zbigniewa Ziobry ze Stanów Zjednoczonych. Według komunikatu umieszczonego na stronie Sądu Okręgowego w Warszawie termin posiedzenia w sprawie postanowienia o tymczasowym aresztowaniu Ziobry wyznaczony został na 1 lipca. Wcześniej mówiło się, że szansa na jego przeprowadzenie będzie dopiero we wrześniu. Uprawomocnienie decyzji o areszcie jest kolejnym krokiem w stronę możliwości ściągnięcia byłego ministra sprawiedliwości do kraju.

Jednocześnie obecny szef resortu sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiedział, że Polska może wystąpić do Stanów Zjednoczonych o wydalenie Ziobry, jeśli okaże się, że wyjechał tam używając wydanych bezprawnie dokumentów. W takim wypadku zwrócę się do Urzędu ds. Imigracji i Egzekwowania Ceł (ICE) – zapowiedział Żurek w rozmowie z TVN24.

- Wystąpię z takim formalnym wnioskiem. Tylko najpierw muszę mieć pewność, jaki dokument wydały Węgry, na jakiej podstawie – stwierdził Żurek.

Jaki jest kontekst?

Były szef resortu sprawiedliwości i lider Solidarnej Polski został obciążony zarzutami w śledztwie dotyczącym działalności Funduszu Sprawiedliwości. W czasie rządów PiS środki, które miały wspierać ofiary przestępstw, trafiały do organizacji sprzyjających prawicy – między innymi do Fundacji Profeto księdza Michała Olszewskiego.

Przeczytaj także:

Prokuratura zarzuca Ziobrze między innymi kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą oraz nadużywanie stanowiska do działań o charakterze przestępczym. To jedno z 26 przestępstw, którego miał się dopuścić. Poza tym zarzuty dotyczą między innymi wydawania poleceń podwładnym, aby łamali prawo i przyznawali dotacje z Funduszu Sprawiedliwości wybranym podmiotom, ingerowania w przygotowywanie ofert konkursowych oraz przyznawania środków nieuprawnionym podmiotom.