Co się wydarzyło?

Prezydent Karol Nawrocki poinformował w piątek 13 listopada o decyzji w sprawie siedmiu ustaw. Sześć z nich podpisał (m.in. nowelizacje ustaw o wychowaniu patriotycznym, o prawie farmaceutycznym, o CPK). Zawetował jednak nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw, nazywaną potocznie ustawą o blokowaniu nielegalnych treści w internecie.

Ustawa zawetowana przez prezydenta Nawrockiego była drugą ustawą wdrażającą unijne rozporządzenie Digital Services Act, czyli akt o usługach cyfrowych. Pierwszą ustawę, która ustanawiała w Polsce organy do wykonywania postanowień DSA Nawrocki podpisał we wrześniu. Weszła w życie 6 listopada. Drugą ustawę rząd skierował do Sejmu w październiku, po serii ataków, do jakich dochodziło w polskich szkołach.

Do tego faktu odniósł się prezydent Nawrocki, uzasadniając swoje weto.

„Wykorzystano tragedię, zastosowano szantaż emocjonalny, by przepchnąć przepisy, które dają rządowi w zasadzie arbitralną kontrolę i możliwość decydowania o tym, co możemy, a czego nie możemy mówić, pisać czy publikować” – powiedział.

Dodał też, że władze już teraz mają możliwości blokowania „treści terrorystycznych”.

„Władza, która źle rządzi, zawsze będzie chciała ograniczenia niewygodnej dla siebie dyskusji. Polacy mają prawo nie bać się pytać i mówić o absurdalnych cenach paliwa, fatalnej polityce zdrowotnej, edukacyjnej czy gigantycznym deficycie budżetowym. Mają prawo rozliczać rząd z afer w szpitalach i kradzieży środków z pomocy dla powodzian” – mówił Nawrocki.

Ministerstwo Cyfryzacji jeszcze w czwartek 12 listopada apelowało do prezydenta o podpis pod ustawą.

„Ustawa wdrażająca Akt o usługach cyfrowych, która czeka na podpis Prezydenta, nie tworzy żadnych uznaniowych mechanizmów ani nowej cenzury. Nakazy usuwania treści w polskiej ustawie są wyłącznie bezpośrednim odzwierciedleniem czynów zabronionych z Kodeksu karnego, państwo nie będzie ścigać poglądów, lecz przestępstwa” – mówił wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski. „Wprowadzamy przy tym precyzyjny i bezpieczny podział: w sprawach najbardziej drastycznych, uderzających w życie, zdrowie i intymność dzieci, gdzie liczy się każda godzina i minuta, nakazy będą miały rygor natychmiastowej wykonalności. Nie możemy pozwolić, by krzywda najmłodszych trwała w sieci przez kolejne dni czy tygodnie. W pozostałych przypadkach decyzja o zablokowaniu treści będzie należała do niezawisłego sądu. To rozwiązanie w pełni zabezpiecza wolność słowa i standardy konstytucyjne, a jednocześnie daje państwu realne narzędzia do ochrony najsłabszych przed przestępcami”.

Jaki jest kontekst?

Digital Services Act (DSA) to unijne rozporządzenie regulujące działalność platform internetowych, mediów społecznościowych, wyszukiwarek i serwisów sprzedażowych. Zobowiązuje je m.in. do reagowania na zgłoszenia nielegalnych treści, uzasadniania decyzji o usuwaniu wpisów i blokowaniu kont oraz zapewnienia użytkownikom możliwości odwołania. Wprowadza też większą przejrzystość reklam i dodatkowe obowiązki największych platform, dotyczące m.in. ograniczania dezinformacji i ochrony dzieci. DSA nie określa jednak, jakie treści są nielegalne, ani nie daje polskim urzędom kompetencji do nakazywania ich usuwania. Trzeba było te kwestie dookreślić w krajowych ustawach.

Polska musiała więc przygotować ustawę, w której określono, kto jest w kraju koordynatorem ds. usług cyfrowych, które organy prowadzą w tych sprawach postępowania, jak one wyglądają, jak obywatele mogą zgłaszać naruszenia, jakie organy i w jaki sposób mogą nakazywać blokady nielegalnych treści itd. Rząd PiS nie przygotował w czasie swojej kadencji tych przepisów. Zrobił to obecny rząd Donalda Tuska, ale ustawę jeszcze pod koniec 2025 roku zawetował prezydent Karol Nawrocki, twierdząc, że tworzy ona mechanizmy cenzury.

Rząd w czerwcu 2026 roku skierował więc do Sejmu dwie ustawy. Jedną, która była zasadniczym wdrożeniem DSA i która wyznaczała prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej jako krajowego koordynatora ds. usług cyfrowych. Ustawa ta wprowadzała także przepisy o administracyjnych karach pieniężnych, którym będą podlegali dostawcy usług pośrednich niewypełniający obowiązków wynikających z DSA.

Druga ustawa dotyczyła mechanizmu blokowania nielegalnych treści w internecie. I to właśnie ją zawetował teraz Karol Nawrocki.

Ustawa wprowadzała procedurę administracyjnego blokowania dostępu do nielegalnych treści w internecie, a także możliwość odwołania się od decyzji platformy o usunięciu legalnych treści lub zablokowaniu konta użytkownika. Blokowanie miało dotyczyć treści mogących stanowić m.in. groźby karalne, nawoływanie do nienawiści, propagowanie totalitaryzmu, pornografię dziecięcą, grooming, oszustwa internetowe, handel ludźmi, nielegalną sprzedaż towarów, naruszenia praw autorskich czy nawoływanie do popełnienia wymienionych przestępstw.

Wnioski o zablokowanie treści będą mogli składać prokuratura, Policja, Krajowa Administracja Skarbowa, właściciele praw autorskich i użytkownicy, a rozpatrywać je będzie przewodniczący KRRiT (w przypadku platform udostępniania wideo) lub prezes UKE (w pozostałych przypadkach). Postępowanie będzie wszczynane zasadniczo po wcześniejszym zgłoszeniu treści platformie, a użytkownik, który ją opublikował, otrzyma możliwość przedstawienia stanowiska; organ będzie miał od 2 do 21 dni na wydanie decyzji, od której będzie można wnieść sprzeciw do sądu powszechnego w ciągu 14 dni. Jeżeli zablokowanie treści nie będzie możliwe innymi sposobami, UKE będzie mógł wpisać domenę na specjalny rejestr, co zobowiąże operatorów internetowych do zablokowania dostępu do całej strony w ciągu 48 godzin.

Przeczytaj teksty OKO.press na podobny temat:

Przeczytaj także: