Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W Legionowie podpisano pierwsze umowy sfinansowane z programu SAFE, dotyczące dostaw dla Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, w tym systemu kryptograficznego oraz mobilnego laboratorium cyberbezpieczeństwa. Umowy podpisano w obecności premiera Donalda Tuska oraz wicepremiera i szefa MON, Władysława Kosiniaka-Kamysza. Obejmują one dostawy postkwantowego szyfratora IP, systemu kryptograficznego wysokiego zaufania, systemu bezpiecznej wymiany danych oraz mobilnego laboratorium cyberbezpieczeństwa.

Premier Donald Tusk podkreślił, że 180 miliardów złotych, jakie Polska pozyska z unijnego programu, to „coś absolutnie bez precedensu” i historyczny moment dla polskiej gospodarki, obronności i wojska. Zaznaczył, że pierwsze umowy podpisane w czwartek to początek realizacji programu, który wymaga szybkiego zagospodarowania środków. Do 30 maja planuje się podpisanie około 40 umów o wartości 100 miliardów złotych. Zgodnie z zapowiedzią, do końca tygodnia ma zostać podpisanych około 40 umów w ramach tego programu.

Jaki jest kontekst?

Polska jest pierwszym i największym beneficjentem unijnego programu SAFE. W piątek 8 maja, po długich politycznych awanturach wokół programu, wicepremier minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz oraz minister finansów i gospodarki Andrzej Domański podpisali z Komisją Europejską umowę w tej sprawie. Tego samego dnia umowę w sprawie programu podpisała Litwa.

43,7 mld euro – tyle na inwestycje zbrojeniowe wpłynie do polskiej kasy w formie niskooprocentowanych unijnych pożyczek. Zaliczka z programu w wysokości ok. 20 mld euro wpłynęła na konto Banku Gospodarstwa Krajowego. Stało się to mimo sprzeciwu prawicy i zawetowaniu przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawy ws. SAFE.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Dzieje się wokół sprawy ewentualnej ekstradycji Zbigniewa Ziobry ze Stanów Zjednoczonych. Według komunikatu umieszczonego na stronie Sądu Okręgowego w Warszawie termin posiedzenia w sprawie postanowienia o tymczasowym aresztowaniu Ziobry wyznaczony został na 1 lipca. Wcześniej mówiło się, że szansa na jego przeprowadzenie będzie dopiero we wrześniu. Uprawomocnienie decyzji o areszcie jest kolejnym krokiem w stronę możliwości ściągnięcia byłego ministra sprawiedliwości do kraju.

Jednocześnie obecny szef resortu sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiedział, że Polska może wystąpić do Stanów Zjednoczonych o wydalenie Ziobry, jeśli okaże się, że wyjechał tam używając wydanych bezprawnie dokumentów. W takim wypadku zwrócę się do Urzędu ds. Imigracji i Egzekwowania Ceł (ICE) – zapowiedział Żurek w rozmowie z TVN24.

- Wystąpię z takim formalnym wnioskiem. Tylko najpierw muszę mieć pewność, jaki dokument wydały Węgry, na jakiej podstawie – stwierdził Żurek.

Jaki jest kontekst?

Były szef resortu sprawiedliwości i lider Solidarnej Polski został obciążony zarzutami w śledztwie dotyczącym działalności Funduszu Sprawiedliwości. W czasie rządów PiS środki, które miały wspierać ofiary przestępstw, trafiały do organizacji sprzyjających prawicy – między innymi do Fundacji Profeto księdza Michała Olszewskiego.

Przeczytaj także:

Prokuratura zarzuca Ziobrze między innymi kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą oraz nadużywanie stanowiska do działań o charakterze przestępczym. To jedno z 26 przestępstw, którego miał się dopuścić. Poza tym zarzuty dotyczą między innymi wydawania poleceń podwładnym, aby łamali prawo i przyznawali dotacje z Funduszu Sprawiedliwości wybranym podmiotom, ingerowania w przygotowywanie ofert konkursowych oraz przyznawania środków nieuprawnionym podmiotom.

Co się wydarzyło?

Celem ataków ma być infrastruktura Hezbollahu, poszkodowani są jednak również cywile. Według libańskiego ministerstwa zdrowia, we wtorek w izraelskich atakach na Liban zginęło 31 osób, a 40 odniosło rany.

Izrael potwierdził, że w ciągu 24 godzin zaatakował ponad 150 celów należących do Hezbollahu, uderzając między innymi w Tyr -jedno z największych miast Libanu, którego historia sięga 2750 roku przed naszą erą. Wojsko wezwało mieszkańców Tyru i okolicznych obszarów do opuszczenia miasta i udania się na północ, za rzekę Zahrani, oddaloną o około 40 km od granicy z Izraelem, wyznaczając na południe od niej jako strefę działań wojennych.

Kilka godzin później izraelskie siły poinformowały o atakach na centra dowodzenia ugrupowania w okolicach Tyru. Libańskie media doniosły, że izraelskie lotnictwo uderzyło w co najmniej cztery punkty w mieście, a także w położoną bardziej na północ Nabatijję, gdzie zginęła co najmniej jedna osoba. W Tyrze i okolicznych obozach dla uchodźców przebywa około 200 tysięcy osób.

Jaki jest kontekst?

Izrael zaatakował mimo zawieszenia broni, będącego częścią porozumienia o rozejmie w wojnie z Iranem.

Według libańskiego Ministerstwa Zdrowia od 2 marca w wojnie w Libanie zginęło ponad 2700 osób. A tylko w czasie obowiązywania zawieszenia broni w izraelskich atakach w Libanie zginęło według ONZ co najmniej 380 osób.

Przeczytaj także:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Amerykańska armia przeprowadziła kolejne uderzenia na irański obiekt wojskowy, który stanowił zagrożenie dla amerykańskich sił oraz komercyjnego transportu morskiego w cieśninie Ormuz – podała agencja Reutera, powołując się na anonimowe źródło w administracji Donalda Trumpa. Agencja dodaje, że wojsko USA miało zestrzelić również kilka irańskich dronów. Dotychczas Amerykańskie Dowództwo Centralne (CENTCOM), odpowiedzialne za operacje w regionie, nie potwierdziło nowych ataków.

Z kolei irańskie media informują o wybuchach, do których doszło w nocy ze środy na czwartek w okolicach portowego miasta Bandar Abbas nad cieśniną Ormuz.

To już drugi atak USA na cele w Iranie w tym tygodniu. W poniedziałek CENTCOM potwierdziło uderzenia „w samoobronie” na południu Iranu. Zniszczyły one irańskie stanowiska rakietowe oraz stawiacze min.

Jaki jest kontekst?

Podczas środowego posiedzenia gabinetu prezydent USA Donald Trump stwierdził, że Stany Zjednoczone wciąż nie są zadowolone z warunków negocjowanego porozumienia z Iranem. „Oni bardzo chcą zawrzeć porozumienie. Jak na razie jeszcze nie są w tym miejscu. Nie jesteśmy zadowoleni z tego, ale będziemy: albo dojdzie do tego, albo będziemy musieli po prostu dokończyć robotę Negocjują resztką sił, zobaczymy, co się wydarzy. Może będziemy musieli wrócić (do Iranu) i dokończyć (to), a może nie” – mówił amerykański przywódca.

Ataki USA nieprzypadkowo skupiają się w okolicach cieśniny Ormuz, kontrolowanej i blokowanej przez Iran. Przed wybuchem konfliktu to tamtędy przepływało 20 proc. ładunków ropy i gazu skroplonego dostępnego na światowym rynku, a także znaczna część składników nawozów rolniczych.

"Gra Iranu z kontrolą cieśniny Ormuz dała Iranowi kluczową przewagę w tej wojnie. W dłuższej perspektywie jednak może się okazać ryzykowna. W ciągu kilku lat może to skutkować rozwinięciem alternatywnych dróg eksportu – co arabskie kraje Zatoki Perskiej i tak już od lat realizują – a przez to zmniejszeniem wpływu Iranu. Wojna i irańska blokada tylko te procesy przyspieszy.

Z perspektywy irańskich władz utrzymanie się przy władzy jest oczywistym sukcesem. Licytowanie zbyt wysoko może się zemścić. Iran był przez ostatnie dekady krajem izolowanym na arenie międzynarodowej m.in. właśnie przez brak elastyczności w stosunkach międzynarodowych" – ocenił na naszych łamach Jakub Szymczak.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Wojskowy Sąd Garnizonowy uniewinnił Karola S. od zarzutu przekroczenia uprawnień i narażenia osób na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

„W zachowaniu szeregowego sąd nie stwierdza żadnych znamion żadnego czynu zawartego w Kodeksie karnym” – powiedział Sędzia Radosław Hunek.

Zaznaczył także, że jednym z podstawowych zadań żołnierza jest obrona nienaruszalności granic. Sędzia też zwrócił uwagę, że do agresji ze strony osób nielegalnie przekraczających granicę dochodziło wówczas często, a miesiąc później od tego zdarzenia – w tym samym miejscu – zginął żołnierz ugodzony nożem.

Wyrok jest nieprawomocny.

Wcześniej z powodu braku znamion czynu przekroczenia swoich uprawnień została umorzona sprawa drugiego żołnierza, który również był na miejscu zdarzenia.

Karol S. stawił się na ogłoszenie wyroku w koszulce neonazistowskiego zespołu Honor.

Jaki jest kontekst?

Jak pisze Onet, 25 marca 2024 r. około południa w okolicy miejscowości Dubicze Cerkiewne grupa migrantów rozgięła za pomocą lewarka samochodowego słupy płotu na granicy z Białorusią i przedostała się na polską stronę. Kiedy uchodźcy przekroczyli granicę, polscy żołnierze i funkcjonariusze SG zaczęli biec w tym kierunku oraz strzelać w powietrze.

Jak ustaliła Prokuratura Okręgowa w Warszawie, Karol S. – który wówczas pełnił wówczas służbę w 1 Warszawskiej Brygadzie Pancernej (Batalion Zmechanizowany w Białej Podlaskiej) – oddał 12 strzałów z broni służbowej wzdłuż drogi granicznej w kierunku grupy osób złożonej z 10 migrantów, dwóch funkcjonariuszy Straży Granicznej i dwóch żołnierzy. Na szczęście w nikogo nie trafił. .

Kiedy sytuacja była opanowana, Straż Graniczna wezwała na miejsce Żandarmerię Wojskową i żołnierzy zostali zatrzymani. SG złożyła doniesienie na dwóch żołnierzy strzelających z przeciwnego kierunku. Utrzymywała, że jej funkcjonariusze mieli być zagrożeni strzałami.

Natomiast obrońca Karola S., mec. Edyta Skwira, w komentarzu dla Onetu powiedziała, że „funkcjonariusze zaprzeczyli w swoich zeznaniach, aby czuli się w jakimkolwiek stopniu zagrożeni”.

„Podobne zeznania złożyli obecni na miejscu żołnierze. Nikt więc nie czuł się zagrożony. Jeśli chodzi o migrantów, to oni zniknęli po białoruskiej stronie, więc w tej sprawie był oskarżony, ale nie było pokrzywdzonych” – mówiła portalowi mec. Skwira. Prawdopodobnie taką argumentację przyjął też sędzia.

W trakcie śledztwa Karol S. nie przyznał się do zarzutów. Wyjaśniał, że do migrantów krzyknął: „Wojsko Polskie, stój!”, następnie: „Wojsko Polskie, stój, bo strzelam!”, po czym oddał strzały. Oskarżony utrzymywał w swoich wyjaśnieniach, że strzelał pod właściwym kątem w stosunku do grupy, aby nikogo nie trafić. Według żołnierza były to strzały alarmowe i ostrzegawcze.

Minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz po strzelaninie stanął po stronie żołnierzy.

„Zatrzymanie żołnierzy oddających strzały alarmowe w kierunku atakujących migrantów jest nie do przyjęcia. Działania Żandarmerii Wojskowej wobec zatrzymanych zostaną bezwzględnie wyjaśnione. Żołnierze stojący na straży bezpieczeństwa państwa muszą być pewni, że procedury prawne ich chronią” – mówił minister obrony.

MON przygotował zmiany ustawowe, które rozszerzają ochronę żołnierzy używających broni na granicy. Na przykład wyłączono odpowiedzialność karną za działanie w stanie wyższej konieczności lub w warunkach zagrożenia. Został też powołany Zespół Ochrony Praw Żołnierzy, który zapewnia wojskowym ochronę prawną we wszelkich sytuacjach związanych z ich służbą. Według danych Onetu, od momentu powstania zespołu w różnych sprawach zgłosiło się do niego 838 żołnierzy.

Przeczytaj także: