Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się stało?

10 marca Ukraińcy zniszczyli w Briańsku fabrykę Kremnij EL produkującą komponenty do pocisków manewrujących, którymi Rosja ostrzeliwuje Ukrainę. Do ataku użyli m.in. rakiet Storm Shadow. Nie był to pierwszy atak – od 2022 r. przedsiębiorstwo było atakowane sześć razy. Tym razem zginęło sześć osób a 42 zostały ranne. Nie jest to też jedyny udany atak ukraiński na terytorium Rosji w ostatnich dniach.

Od niedzieli Rosjanie przyznali się do zestrzelenia aż 1350 dronów nad swoim terytorium. Ukraińcy atakowali Moskwę, zakłady w Niżnym Nowogrodzie, Toljatti i Gubaszy, kilka składów ropy. Przez 24 godziny pod ostrzałem znajdowała się Anapa nad Morzem Czarnym, Ukraińcy atakowali też Sewastopol na Krymie. Kreml oskarża też Ukrainę o ataki na rosyjską część gazociągów Blue i Turkish Stream.

Zazwyczaj propaganda Kremla tych ataków nie komentuje. Nawet ich nie zauważa, a liczby ofiar nie podaje. Tym razem jest inaczej. I to właśnie Briańsk wzięła na sztandary. A Brańsk jest tylko maleńką – choć ważną – kropeczką na mapie ukraińskich trafień.

Na zdjęciu u góry: briański gubernator Bogomaz ogląda straty – to zdjęcie jest oficjalnie dystrubuowane w Rosji

11 marca atakiem tym zajął się MSZ Rosji i rzecznik Putina Pieskow. Nie wymieniają celu ataku – twierdzą, że wymierzony był po prostu w Briańsk i że była to „niewytłumaczalna krwawa zbrodnia” i „atak terrorystyczny na ruchliwą dzielnicę biznesową położoną w pobliżu Briańskiego Państwowego Uniwersytetu Inżynieryjno-Technicznego” , za którą odpowiada „kierownictwo polityczne reżimu kijowskiego” a współodpowiedzialny są Brytyjczycy (bo odpowiadają za użycie rakiet Storm Shadow) .

MSZ Rosji twierdzi też, że celem ataku było sabotowanie amerykańskich starań o pokój w Ukrainie

Rzecznik Putina Pieskow zapowiedział, że po ataku na Briańsk teraz „demilitaryzacja Ukrainy jest jednym z celów Wspólnych Operacji Wojskowych”. Rzecz w tym, że ”demilitaryzacja” jest jednym z czterech eufemizmów na podbicie Ukrainy –(oprócz „denazyfikacji”, „denuklearyzacji” i „neutralnego statusu”). Kreml używa ich od początku pełnoskalowego najazdu w 2022 r. Więc to żadna nowość.

Jaki jest kontekst?

Po wplątaniu się USA w izraelską wojnę z Iranem Moskwa po raz kolejny powtórzyła, że zamierza zrealizować wszystkie swoje cele w Ukrainie. Temu mają służyć negocjacje z Ukrainą i USA, chwilowo przełożone – ale obecnie planowane na przyszły tydzień.

9 marca Putin rozmawiał z Trumpem przez telefon (to Trump do niego zadzwonił) i podał mu warunki, na jakich może ewentualnie pomóc w zakończeniu wojny z Iranem i ustabilizowania sytuacji na rynku ropy. Warunki nie zostały oczywiście podane, ale w oficjalnym komunikacie Rosjanie podali, że tematem rozmowy była też Ukraina i „mediacja Trumpa na rzecz pokoju”.

W rozmowach z Amerykanami Rosja raczej nie przedstawiała się jako ofiara ukraińskiego ostrzału. Putin zrobił to raz, skarżąc się na rzekomy ukraiński atak na swój pałac nad jeziorem Wałdaj. Tyle że była to fałszywka, którą ujawniło CIA, a Donald Trump uwierzył swoi służbom.

Kampania w sprawie ataku na zakłady Kremnij EL może być niestety przygotowaniem do kolejnego krwawego ataku na Ukrainę.

Może być jednak także sposobem Moskwy na wycofanie się z rozmów lub kolejne ich rozmycie i przedłużenie – jako że Moskwa wojny nie chce zakończyć, a Trump nie ma teraz jak jej do tego zmusić.

Ale możliwe jest też inne wyjaśnienie: w Rosji narasta napięcie. W samej stolicy, Moskwie, władze wyłączyły mobilny internet. Jedyne oficjalne wyjaśnienie, które kolejny dzień daje Pieskow, brzmi: „Ograniczenia w korzystaniu z telefonów komórkowych w centrum Moskwy będą obowiązywać tak długo, jak będzie to konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa obywatelom Rosji. Są one w pełni zgodne z prawem”.

Opowieści o atakach ukraińskich mogą odwracać od tego uwagę.

Przeczytaj także:

Przeczytaj także:

Rosyjskie ataki na Ukrainę

Siły Powietrzne Ukrainy poinformowały, że w nocy 11 marca rosyjska armia zaatakowała ukraińskie miasta 99 uderzeniowymi bezzałogowymi statkami powietrznymi (z czego około 70 to Shahedy). Ukraińskim Obrońcom udało się zestrzelić/zneutralizować 90 dronów. Odnotowano trafienia 9 pozostałych bezzałogowców w 6 lokalizacjach.

W Charkowie rosyjski dron cywilne przedsiębiorstwo – zakład mięsny. W wyniku ataku zginęły dwie osoby. Siedem innych odniosło obrażenia różnego stopnia ciężkości. Wszystkie ofiary to pracownicy tego przedsiębiorstwa.

Dwie osoby zginęły, dwie zostały ranne w wyniku rosyjskich nalotów bombami kierowanymi na Hłuchów w obwodzie sumskim wieczorem 10 marca. Tam również pod atakiem było przedsiębiorstwo cywilne. Według danych ukraińskiej policji, w mieście uszkodzono budynek administracyjny i infrastrukturę przedsiębiorstw, magazyny, samochody, gazociąg i transformator.

Wybuchy w Rosji

Z kolei rosyjskie władze również poinformowały o masowym ataku dronów na kilka regionów Rosji w nocy 11 marca. Rankiem mieszkańcy miasta Toljatti w obwodzie samarskim zgłaszali liczne wybuchy i pożar w zakładzie chemicznym. Jaki pisze „Ukraińska Prawda”, prawdopodobnie płonie „Kujbyszew Azot”. To jedna z największych rosyjskich firm chemicznych, lider w produkcji kaprolaktamu i produktów jego przetwórstwa, a także jeden z największych producentów nawozów azotowych w Federacji Rosyjskiej.

Obok „Kujbyszew Azotu” znajduje się jeszcze jedno przedsiębiorstwo – „Togliatti-Kauczuk”.

Było słychać wybuchy m.in. w Soczi. Mer miasta informował o pracy obrony przeciwlotniczej.

Ministerstwo Obrony Rosji ogłosiło, że w ciągu nocy ich środki obrony przeciwlotniczej rzekomo przechwyciły i zniszczyły 185 ukraińskich dronów.

Wczoraj, 10 marca ukraińscy żołnierze przeprowadzili atak na rosyjską fabrykę wojskową w Briańsku. Zakład ten produkował systemy sterowania wszystkich rodzajów rosyjskich rakiet. Prezydent Zełenski pogratulował ukraińskim obrońcom tej operacji.

Jak pisała w OKO.press Agnieszka Jędrzejczyk, wcześniej, 9 marca rosyjski MON przyznał się do zneutralizowania rekordowej liczby ukraińskich dronów nad Rosją – 754.

Przeczytaj także:

Ukraina dzieli się doświadczeniem w walce z dronami z krajami Bliskiego Wschodu

W poniedziałek 9 marca Wołodymyr Zełenski poinformował, że Ukraina otrzymała 11 zgłoszeń od krajów sąsiadujących z Iranem, państw europejskich i amerykańskich, które są zainteresowane ukraińskim doświadczeniem w zestrzeliwaniu dronów.

„Ukraina jest gotowa pozytywnie reagować na wnioski tych, którzy pomagają nam chronić życie Ukraińców i niezależność Ukrainy. Na część wniosków odpowiedzieliśmy już konkretnymi decyzjami, konkretnym wsparciem” – powiedział Zełenski.

Później, odpowiadając na pytania dziennikarzy, Zełenski doprecyzował, że Ukraina wysłała trzy profesjonalne zespoły na Bliski Wschód, które będą pracować w Katarze, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Arabii Saudyjskiej. Tam ukraińscy eksperci będą pomagać w kwestiach bezpieczeństwa i przeciwdziałania dronom.

W zamian za pomoc na Bliskim Wschodzie Ukraina liczy na otrzymanie rakiet do systemów obrony przeciwlotniczej, w szczególności chodzi o deficytowe rakiety PAC-2 i nowocześniejsze PAC-3 (ostatnie są produkowane tylko w USA), które są wykorzystywane w systemach Patriot. Jak pisaliśmy w OKO.press, w związku z rozpoczęciem wojny w Iranie Ukraina obawia się o brak rakiet do obrony przeciwlotniczej.

Przeczytaj także:

Wcześniej ukraiński prezydent mówił, że Ukraina pomoże krajom Bliskiego Wschodu w zamian za dyplomatyczną pomoc w skłonieniu Rosji do zawieszenia broni.

Zełenski podkreślił, że ukraińskie doświadczenie w walce z dronami Shahed jest „uznawane przez wszystkich amerykańskich ekspertów”.

Ukraiński prezydent potwierdził również informację, że Ukraina jeszcze w zeszłym roku zaproponowała Stanom Zjednoczonym umowę dotyczącą przechwytywania dronów. Tzw. umowa Drone Deal przewidywała przekazanie stronie amerykańskiej ukraińskich rozwiązań i technologii w dziedzinie dronów.

Jak pisał portal Axios, w sierpniu 2025 r. Stany Zjednoczone odmówiły współpracy z Ukrainą w tym zakresie. Wówczas Ukraina proponowała porozumienie w celu wzmocnienia więzi i „wyrażenia wdzięczności”.

Teraz Zełenski wyjaśnił, że umowa „nie została odrzucona, a jedynie odroczona”, a Ukraina pozostaje otwarta na jej podpisanie.

W zeszłym tygodniu CNN pisało, że podczas zamkniętej konferencji prasowej minister obrony USA Pete Hegseth i przewodniczący Połączonych Sztabów Sił Zbrojnych generał Dan Caine przyznali, że irańskie drony stanowią większy problem, niż przewidywano, a amerykańska obrona przeciwlotnicza nie jest w stanie przechwycić ich wszystkich.

Wieczorem, 10 marca Zełenski poinformował, że Rustem Umerow, Sekretarz Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy oraz szef delegacji negocjacyjnej wraz z wojskowymi pojechał na Bliski Wschód, aby negocjować wzajemną pomoc dla Ukrainy.

Ukraina chce pomóc w obronie życia mieszkańców regionu oraz w ustabilizowaniu sytuacji.

„Stabilność jest potrzebna również nam. Potrzebujemy, aby ci, którzy obecnie zwracają się do Ukrainy o wsparcie, nadal pomagali nam w zakresie obrony, przede wszystkim naszej obrony przeciwlotniczej” – dodał Zełenski.

„W zeszłym roku zaproponowaliśmy Stanom Zjednoczonym umowę dotyczącą dronów. To właściwa perspektywa – współpracować z nami w zakresie produkcji i wykorzystania dronów. Wszyscy widzą teraz, że nie ma alternatywy dla tej perspektywy. Ukraina ma największe na świecie doświadczenie w zwalczaniu dronów uderzeniowych i bez naszego doświadczenia regionowi Zatoki Perskiej, całemu Bliskiemu Wschodowi, partnerom w Europie i Ameryce będzie bardzo trudno zbudować silną ochronę”.

W wywiadzie dla irlandzkiego blogera Caolana Robertsona opublikowanym w nocy 11 marca Zełenski powiedział, że Ukraina ma teraz „karty” dzięki ukraińskim siłom zbrojnym i produkcji uruchomionej po pełnej inwazji Rosji. Pytanie nawiązywało do kłótni w Białym Domu rok temu, kiedy prezydent Ukrainy usłyszał od Donalda Trumpa, że nie ma żadnych kart w sytuacji wojny z Rosją.

„Jestem dumny, że możemy pomóc naszym amerykańskim partnerom” – mówi teraz Zełenski, cytuje UP.

„Myślę, że rok temu też je [karty] miałem, ale nie pokazywaliśmy ich. Teraz jednak wszyscy zrozumieli, że je mamy” – kontynuował Zełenski. Dodał, że Ukraina cieszy się z doświadczenia w prowadzeniu współczesnej wojny, ale podkreślił, że zdobyła je kosztem wielu ludzkich strat.

Co z negocjacjami z Rosją w sprawie zakończenia wojny?

10 marca Zełenski odpowiadając na pytania dziennikarzy, poinformował, że nowa runda trójstronnych rozmów w formacie Ukraina, USA i Rosja odbędzie się w przyszłym tygodniu w Szwajcarii lub Turcji.

Rozmowy miały odbyć się 5-6 marca, ale w związku z wydarzeniami na Bliskim Wschodzie zostały przeniesione. Pisaliśmy o tym tu:

Przeczytaj także:

Później były planowane na 10-11 marca. Jednak strona amerykańska zaproponowała przełożenie spotkania na następny tydzień. Dokładna data będzie zależała od rozwoju sytuacji na Bliskim Wschodzie. Według Zełenskiego, wśród kluczowych tematów rozmów będzie kontynuacja wymiany jeńców (w zeszłym tygodniu Ukraina i Rosja przeprowadzili dużą wymianę jeńców – 500 na 500), a także przygotowanie ewentualnego spotkania przywódców. Kluczowa kwestia – terytorialna raczej nie będzie mogła zostać rozwiązana bez negocjacji na najwyższym szczeblu politycznym.

Przeczytaj także:

Prezydent Zełenski zaznaczył również, że Kijów starał się zapewnić udział europejskich przywódców w różnych formatach negocjacji, „nawet wtedy, gdy niektórzy partnerzy nie popierali takiej konfiguracji”.

„Europa również musi być bardziej aktywna w tym kierunku. Europa nie może liczyć na to, że Rosja zechce zobaczyć ją przy stole negocjacyjnym. Ona [Rosja] tego nie chce” – dodał.

Co się wydarzyło?

„W przypadku weta prezydenta Karola Nawrockiego do ustawy o SAFE jest przygotowany plan B” — poinformowała we wtorek wieczorem w Polsat News pełnomocniczka rządu ds. programu SAFE Magdalena Sobkowiak-Czarnecka.

Plan ten zakłada, że w razie weta Karola Nawrockiego, rząd wtłoczy środki z unijnego programu SAFE do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. To jednak oznacza, że miliardy euro trafią tylko do wojska, a nie innych służb mundurowych. Pierwotny plan zakładał siedem miliardów złotych na dofinansowanie policji, straży pożarnej i granicznej. Te pieniądze do nich nie trafią.

Ratunkowe rozwiązanie opracowywane przez Donalda Tuska będzie też mniej opłacalne ekonomiczne, bo odpowiedzialność za spłatę zadłużenia będzie miało na sobie Ministerstwo Obrony Narodowej. FWSZ jest gorzej oprocentowany i opiera się na tym, że Polska sama de facto zaciąga kredyt. SAFE z kolei jest tanią pożyczką, bo odsetki opłaca Bruksela.

„Zawetowanie SAFE będzie zawetowaniem 185 miliardów złotych dla polskiego wojska. To będzie powiedzenie ”nie„ dwunastu tysiącom firm, które w Polsce by ten program realizowały” – powiedział podcasz konferencji prasowej w Sejmie marszałek Włodzimierz Czarzasty.

Jaki jest kontekst?

Na biurko prezydenta Karola Nawrockiego leży projekt ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE, czyli o europejskim programie SAFE. Prezydent ma czas na jego podpisanie do 20 marca – ale jego otoczenie wielokrotnie wskazywało, że program zawetuje. Przypomnijmy: w ramach unijnego programu Polska ma otrzymać do 44 mld euro (186 mld złotych), czyli niemal 30 proc. jego całkowitej wartości.

Karol Nawrocki razem z szefem Narodowego Banku Polskiego Adamem Glapińskim przygotowali kontrpropozycję – SAFE 0 procent, opierający się na powołaniu Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych w Banku Gospodarstwa Krajowego, który ma być zasilany m.in. zyskiem NBP oraz... zaciąganymi przez BGK kredytami i pożyczkami. Szczegóły tego pomysłu Pałac Prezydencki przedstawił premierowi oraz szefowi MON we wtorek popołudniu. Projekt wpłynął już do Sejmu, a Nawrocki oficjalnie liczył, że rząd jeszcze w tym tygodniu przegłosuje go w Sejmie.

Donald Tusk ogłosił, że projektu na sejmową mównicę przynosić w ogóle nie zamierza. „Mamy projekt ustawy, w tym projekcie nie ma pieniędzy, jest nowe ciało, rada, nowa biurokracja, dziesiątki przepisów niepotrzebnych. Na moje pytanie, jeśli rzeczywiście tak jest, panie Glapiński, że NBP ma zysk, to proszę ten zysk wpłacić tak, jak należy, do budżetu państwa i wydamy te pieniądze dla bezpieczeństwo państwa” – powiedział Donald Tusk.

Czarzasty w Sejmie w środę potwierdził – ustawa nie będzie procedowana, dopóki prezydent jasno nie okresli, czy ustawę podpisuje, czy wetuje. „Dosyć ściemy i obłudy w tej sprawie, za decyzję trzeba wziąć odpowiedzialność” – ogłosił marszałek Czarzasty.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

CNN na podstawie rozmów z amerykańskimi źródłami dyplomatycznymi podaje, że Iran rozpoczął minowanie Cieśniny Ormuz. Według tych źródeł, zaminowanie na razie nie jest duże – chodzi o kilkadziesiąt min. We wtorek 10 marca Donald Trump napisał w mediach społecznościowych:

„Jeśli Iran rozmieścił jakiekolwiek miny w Cieśninie Ormuz, a nie mamy takich informacji, to chcemy, by usunęli je NATYCHMIAST”.

Amerykańska armia w komunikacie we wtorek, że zniszczyła 16 irańskich jednostek.

Jeszcze w poniedziałek Donald Trump zapewniał, że żegluga tym kierunkiem będzie bezpieczna dzięki ochronie ze strony amerykańskiej armii. Ruch morski w cieśninie jest dziś jednak de facto zatrzymany – po groźbach ze strony irańskiej Gwardii Rewolucyjnej statki boją się sprawdzać, czy da się bezpiecznie przepłynąć w tym wąskim przesmyku.

Jaki jest kontekst

Przez Cieśninę Ormuz transportowane jest około 20 do 30 procent światowych zasobów ropy. W najwęższym miejscu przesmyk między irańską wyspą Keszm a terytorium Omanu ma zaledwie około 50 km. Morskie „wąskie gardło” jest dziś w praktyce jest zablokowane, a tym samym nie ma możliwości wypłynięcia z Zatoki Arabskiej w kierunku otwartego oceanu. Sytuacja w cieśninie może przynieść poważne konsekwencje dla globalnej gospodarki. Już dziś widzimy znaczne podwyżki cen paliwa. Cena baryłki ropy od początku wojny wzrosła z ponad 70 dolarów do pona 90 dolarów.

Przeczytaj także:

Trwający od końca lutego konflikt na Bliskim Wschodzie ogarnia kolejne państwa i społeczeństwa. Agencja ONZ ds. uchodźców, UNHCR, poinformowała, że w wyniku izraelskich ataków niemal 700 tys. osób w Libanie zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów. W nalotach zginęło również ponad 80 dzieci.

Co się wydarzyło?

Nowa fala ataków, która rozpoczęła się 2 marca, zmusiła 667 tys. osób w Libanie do ucieczki. Liczba ta wzrosła o około 100 tys. tylko w ciągu ostatniej doby, alarmuje UNHCR, powołując się na zgłoszenia z pośrednictwem rządowej platformy dla osób uciekających przed ostrzałem i bombardowaniami.

Około 120 tys. przesiedlonych znalazło schronienie w wyznaczonych ośrodkach zbiorowych. Inni mieszkają u krewnych lub znajomych, a wielu wciąż nie ma stałego miejsca pobytu. Wiele rodzin ucieka już po raz drugi od czasu walk w 2024 roku, co pogłębia ich traumę i poczucie niepewności, dodaje UNHCR w aktualizacji.

UNHCR wraz z partnerami przekazał dotychczas około 168 tys. artykułów ratunkowych dla ponad 63 tys. przesiedlonych w ponad 270 schroniskach. Są to m.in. materace, koce, śpiwory, lampy solarne i kanistry na wodę. Pomoc trafia do potrzebujących za pośrednictwem organizacji pozarządowych, władz lokalnych i wolontariuszy, choć dotarcie do wszystkich pozostaje trudne.

Jaki jest kontekst?

Gwałtowny wzrost liczby przesiedlonych w tym tygodniu jest skutkiem masowych nakazów ewakuacji wydanych przez izraelską armię dla południowego Libanu oraz gęsto zaludnionych południowych przedmieść Bejrutu. W piątek wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka stwierdził, że decyzje te budzą poważne wątpliwości w świetle prawa międzynarodowego.

Liban został wciągnięty w amerykańsko-izraelską wojnę z Iranem w tym miesiącu, gdy wspierana przez Iran libańska organizacja zbrojna Hezbollah wystrzeliła rakiety i wysłała drony w kierunku Izraela. Izrael odpowiedział intensywnymi bombardowaniami na terytorium Libanu.

Prezydent Libanu Joseph Aoun wezwał do bezpośrednich rozmów z Izraelem w sprawie „trwałych ustaleń dotyczących bezpieczeństwa i stabilności na naszych granicach”, jednocześnie oskarżając Hezbollah o „zdradę”.

Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), w trwającej wojnie na Bliskim Wschodzie zginęło dotąd 486 osób, a 1313 zostało rannych.

Konflikt rozpoczął się od amerykańsko-izraelskich nalotów na Iran, w wyniku których zginął Najwyższy Przywódca Islamskiej Republiki Iranu, Ali Chamenei, i wielu innych wysokich rangą członków władz irańskich. W odpowiedzi Iran de facto zablokował transport ropy i gazu przez Cieśninę Ormuz, co spowodowało nagły wzrost cen tych surowców i obawy przed światowym kryzysem gospodarczym.

„Myślę, że wojna jest już praktycznie zakończona” – powiedział w poniedziałek stacji CBS prezydent USA Donald Trump . „[Iran] nie ma marynarki wojennej, łączności, sił powietrznych. Ich rakiety są rozproszone. Ich drony są wszędzie niszczone, łącznie z ich produkcją dronów (...) jeśli się dobrze przyjrzeć, nie mają już nic. Nie ma nic w sensie militarnym” – powiedział Trump.

Już kilka godzin później prezydent USA zmodyfikował swoje stanowisko w czasie przemówienia do Republikanów w Izbie Reprezentantów na Florydzie. „Wygraliśmy już na wiele sposobów, ale nie wystarczająco” – mówił Trump.

Czytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także: