Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W piątek, 8 maja prezydent Stanów Zjednoczonych powiedział, że nie wyklucza możliwości przeniesienia amerykańskich żołnierzy z Niemiec do Polski.

„Polska by tego chciała” – mówił Donald Trump podczas rozmowy z dziennikarzami przed wylotem na swoje pole golfowe w Wirginii.

„Mamy świetne relacje z Polską, ja mam świetne relacje z prezydentem [Karolem Nawrockim]. Pamiętacie, poparłem go, a on wygrał mimo że był daleko z tyłu. Jest wielkim fighterem i świetnym gościem, bardzo go lubię, więc to możliwe”.

Prezydent USA nie sprecyzował, czy podjęto ostateczną decyzję w sprawie ewentualnego przeniesienia amerykańskich żołnierzy z terytorium Niemiec. Dopytywany, czy to zrobi, odpowiedział, że „może”.

Jaki jest kontekst?

Obecnie w Niemczech stacjonuje od 35 do 37 tysięcy amerykańskich żołnierzy. W 2020 roku Trump ogłosił już zamiar wycofania 9,5 tysiąca żołnierzy, zarzucając Berlinowi niewywiązywanie się z zobowiązań wobec NATO. Część wojsk planowano wówczas przenieść do Polski, jednak plany te nie zostały zrealizowane.

Na początku maja Pentagon poinformował, że USA w ciągu 6-12 miesięcy wycofają pięć tysięcy swoich żołnierzy z Niemiec. W ubiegłym tygodniu prezydent Trump zapowiedział, że wycofa z Niemiec znacznie więcej żołnierzy. Do tej pory nie ma szczegółów na ten temat. Sekretarz stanu Marco Rubio powiedział w piątek mówił, że w tej sprawie nie zapadły żadne decyzje.

Jak poinformowała tydzień temu rzeczniczka NATO Allison Hart, Sojusz współpracuje ze Stanami Zjednoczonymi w celu zrozumienia szczegółów decyzji administracji w Waszyngtonie o planowanym wycofaniu części wojsk amerykańskich z Niemiec.

W kwietniu „Wall Street Journal” pisał, że USA rozważają opcję „ukarania” sojuszników NATO za to, że nie wsparli Stany w wojnie z Iranem. W związku z tym Amerykanie mogliby przesunąć swoje bazy z Niemiec czy Hiszpanii, do państw takich jak Polska, Rumunia, Litwa, czy Grecja.

Prezydent Karol Nawrocki kilka dni temu powiedział, że Polska jest gotowa przyjąć amerykańskie wojska, jeśli prezydent USA Donald Trump zdecyduje się ograniczyć ich obecność w Niemczech. „Będę przekonywał Trumpa, aby ci żołnierze zostali w Europie” – mówił prezydent 6 maja. Dodał, że Polska ma do tego odpowiednią infrastrukturę.

Według prezydenta Nawrockiego jak najsilniejsza obecność wojsk amerykańskich w Europie leży w interesie bezpieczeństwa krajów bałtyckich oraz Europy Środkowej i Wschodniej „niezależnie od poglądów politycznych”.

Według ministra spraw zewnętrznych Radosława Sikorskiego obecnie w Polsce przebywa około 10 tysięcy amerykańskich żołnierzy.

„My nie wnikamy w to, skąd ci amerykańscy żołnierze mieliby przybyć do Polski. Będą mile widziani” – mówił szef MSZ podczas na konferencji prasowej w ramach VIII edycji Defence24 Days na Stadionie Narodowym w Warszawie 6 maja. „Zapraszamy ich tu, gdzie jest prawdziwe zagrożenie 250 kilometrów stąd”.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Na czas trwania parady (od godziny 10 czasu kijowskiego 9 maja 2026 r.) wyłączyć obszar Placu Czerwonego z planu użycia ukraińskiej broni” – czytamy na stronie prezydenta.

Decyzja została podjęta „w celach humanitarnych, zgodnie z ustaleniami poczynionymi podczas rozmów ze stroną amerykańską w dniu 8 maja 2026 r.”.

Zełenski poinformował, że w ramach procesu negocjacyjnego, przy pośrednictwie Stanów Zjednoczonych, Rosja zgodziła się przeprowadzić wymianę jeńców wojennych w formacie „1000 za 1000” oraz ustanowić zawieszenie broni w dniach 9–11 maja.

„W dniach 9, 10 i 11 maja należy również wprowadzić reżim ciszy. Ukraina konsekwentnie działa na rzecz uwolnienia swoich obywateli z rosyjskiej niewoli. Poleciłem naszemu zespołowi, aby niezwłocznie przygotował wszystko, co niezbędne do przeprowadzenia wymiany” – napisał prezydent w komunikatorze Telegram.

„Plac Czerwony jest dla nas mniej ważny niż życie ukraińskich jeńców, których można sprowadzić do domu” – dodał ukraiński prezydent.

Zełenski podziękował prezydentowi USA Donaldowi Trumpowi i jego zespołowi za skuteczne działania dyplomatyczne. „Liczymy, że Stany Zjednoczone dopilnują, by strona rosyjska dotrzymała zawartych ustaleń” – zaznaczył.

Putin: Rosja wstrzyma ataki na Ukrainę

Doradca ds. polityki zagranicznej rosyjskiego przywódca Władimira Putina Jurij Uszakow oświadczył w piątek wieczorem, że Kreml zgodził się na ogłoszone przez prezydenta USA Donalda Trumpa trzydniowe zawieszenie broni — podał Reuters.

„Głównym punktem porozumienia podczas zawieszenia broni jest wymiana 1000 jeńców po każdej stronie” – powiedział Uszakow, cytowany przez rosyjskie media. Zwrócił też uwagę, że decyzja ta jest kontynuacją niedawnej rozmowy telefonicznej Putina z Trumpem.

Trump potwierdza porozumienie Ukrainy i Rosji

„Z przyjemnością ogłaszam, że w wojnie między Rosją a Ukrainą nastąpi TRZYDNIOWE ZAWIESZENIE BRONI (9, 10 i 11 maja). Obchody w Rosji przypadają na Dzień Zwycięstwa, ale podobnie jest w Ukrainie, bo kraj ten również odegrał ważną rolę w II wojnie światowej” – napisał Trump w piątek wieczorem 8 maja na swoim portalu społecznościowym Truth Social. Chociaż Ukraina od kilku lat obchodzi Dzień Pamięci i Zwycięstwa nad nazizmem w II wojnie światowej 8 maja.

Trump zaznaczył, że to właśnie on poprosił o zawieszenie broni i „bardzo docenia zgodę” zgodę prezydenta Władimira Putina oraz prezydenta Wołodymyra Zełenskiego.

„Mam nadzieję, że jest to początek końca bardzo długiej, krwawej i zaciętej wojny. Trwają rozmowy dotyczące zakończenia tego poważnego konfliktu, największego od czasów II wojny światowej, a każdego dnia jesteśmy coraz bliżej rozwiązania” – napisał Trump.

Rozejm jest skutkiem rozmów w piątek 8 maja głównego ukraińskiego negocjatora Rustema Umierowa z wysłannikami Trumpa, Steve'em Witkoffem i Jaredem Kushnerem na Florydzie. Umierow zaznaczył, że głównym tematem rozmów były kwestie humanitarne, a zwłaszcza powrót więźniów.

Jaki jest kontekst?

Ukraina coraz bardziej skutecznie atakuje rosyjskie obiekty wojskowe oraz infrastrukturę zasilającą wojnę. Z uwagi na zagrożenie Kreml okroił plany corocznej defilady w Moskwie, zaostrzając środki bezpieczeństwa. Po raz pierwszy od kilkunastu lat w paradzie nie będzie ciężkiego sprzętu wojskowego. W niektórych innych miastach uroczystości zostały odwołane.

4 maja rosyjskie Ministerstwo Obrony ogłosiło jednostronne zawieszenie broni na 8 i 9 maja oraz zagroziło zmasowanymi atakami na centrum Kijowa, jeśli Ukraina spróbuje „zakłócić obchody Dnia Zwycięstwa”.

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski stwierdził z kolei, że zawieszenie broni musi mieć charakter długoterminowy, a „nie trwać tylko kilka godzin”. Ukraina nie chciała rozejmu na kilka godzin tylko po to, żeby Putin mógł przeprowadzić swoją Paradę. Zełenski ogłosił zawieszenie broni od północy 6 maja. Rosja go naruszyła, atakując ukraińskie miasta.

Co więcej, w nocy z 7 na 8 maja – kiedy Rosjanie proponowali zawieszenie broni – wojska rosyjskie kontynuowały ataki na ukraińskie pozycje na froncie. Zełenski obiecał odpowiedzieć tym samym. W związku z tym Ukraina kontynuowała swoje działania polegające na osłabieniu potencjału wroga. 8 maja Ukraińcy trafili w Rosji: rafinerię w Jarosławiu (800 km od granicy z Ukrainą) oraz rafinerie w Permie (1600 km), dwa obiekty wojskowe w Rostowie nad Donem (500 km) i bazę wojskową pod Groznym w Czeczenii (1000 km). Kilkadziesiąt ukraińskich dronów Rosjanie zestrzelili nad Moskwą.

To, że Ukraina oficjalnie zezwoliła Rosji przeprowadzić Paradę w Dniu Zwycięstwa jest poniżające dla Kremla i dobrze pokazuje, że zmienia się charakter tej wojny. Ukraina już nie tylko cierpi, a może też zadawać bolesne ciosy przeciwnikowi. Putin ma kłopoty, a propagandzie co raz trudniej jest wytłumaczyć, że Rosja przegrywa tę wojnę.

Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow skomentował dekret prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego, zezwalający na zorganizowanie parady w Moskwie. Pieskow twierdzi, że Rosjanie nie potrzebują żadnych zezwoleń i „biada temu, kto próbuje żartować z Dnia Zwycięstwa”.

Siły Powietrzne Ukrainy rano, 9 maja poinformowały, że w nocy (od godz. 18:00 8 maja) Rosjanie przeprowadzili atak przy użyciu rakiety balistycznej Iskander-M wystrzelonej z Krymu oraz 43 bojowych bezzałogowych statków powietrznych. Według stanu na godz. 08:00 (czas lokalny) ukraińska obrona przeciwlotnicza zestrzeliła lub unieszkodliwiła 34 wrogie bezzałogowe statki powietrzne. Odnotowano trafienia rakiety oraz 9 uderzeniowych bezzałogowych statków powietrznych w 6 lokalizacjach, a także upadek zestrzelonych (odłamki) w 2 lokalizacjach. Z komunikatu nie wiadomo, czy atak trwał po północy, kiedy to rozpoczęło się ogłoszone przez Ukrainę i Rosję zawieszenie broni.

Wieczorem 8 maja rosyjskie wojska zaatakowały infrastrukturę cywilną w obwodzie czernihowskim. W wyniku ataku na terenie lokalnego gospodarstwa wybuchł pożar. Całkowicie spłonęły budynki gospodarcze oraz magazyn z paszą mieszankową. Dwie osoby zginęły, jedna osoba została ranna. Pod ostrzałem był też obwód dnipropetrowski. Zginęły dwie osoby, a dwie kolejne odniosły obrażenia.

Tekst został zaktualizowany.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Pentagon, NASA, FBI i oczywiście Biały Dom zaangażowane są w ujawnienie społeczeństwu tajemnic UFO. Jak informuje agencja Associated Press, właśnie ruszyła specjalna strona internetowa, na której zamieszczono już 162 pliki, w tym dokumenty, zdjęcia i nagrania wideo.

Ujawnienie tajnych dokumentów dotyczących UFO i rzekomego istnienia życia pozaziemskiego, to decyzja Donalda Trumpa podjęta w lutym 2026 roku.

Portal ma specyficzną oprawę graficzną, okraszony jest czarno-białymi zdjęciami wojskowymi i czcionką przypominającą tę ze starodawnych maszyn do pisania.

Wśród ujawnionych dokumentów są i takie z 1947 roku, jak i te z ostatnich miesięcy. Znalazło się tam słynne zdjęcie z misji Apollo 17 z 1972 roku, które pokazuje trzy kropki układające się w formację trójkąta. Podpis pod zdjęciem informuje, że „nie ma konsensusu, co do natury anomalii”, ale nowa, choć wstępna analiza wskazała, że może to być "obiekt fizyczny”.

Jaki jest kontekst?

Stany Zjednoczone badają i dokumentują niezidentyfikowane obiekty latające od końca lat 40. XX wieku. Pierwsze 162 pliki ujawnione właśnie w portalu dostępnym pod tym adresem to dopiero początek.

Publikacja kolejnych pakietów plików będzie się odbywać w cotygodniowych interwałach.

Specjalny zespół AARO ds. badania UAP (niezidentyfikowane zjawiska anomalne, to nowe określenie, które zastąpiło UFO), który działa w Pentagonie od 2021 roku, dotąd twierdził w raportach, że nie natrafiono na dowody technologii pozaziemskich.

Jednak były członek tego zespołu – David Grusch – zeznał w Kongresie, że władze Stanów Zjednoczonych od dekad ukrywają kontakty i wiedzę o kosmitach, a służby odnalazły wiele rozbitych statków istot pozaziemskich.

Wywołało to ogromne poruszenie opinii publicznej, więc później się z tego tłumaczył, wyjaśniając, że sam nie widział na to żadnych dowodów. Miał na myśli jedynie statystyczne prawdopodobieństwo istnienia życia poza Ziemią.

Podchwycił to jednak natychmiast Donald Trump, twierdząc, że Obama w ten sposób ujawnił informacje niejawne i popełnił „wielki błąd”. Sam jednak nie chciał przesądzać, czy kosmici istnieją. Ponieważ jednak wiele osób w to wierzy, postanowił odtajnić archiwa Pentagonu, by przeciąć spekulacje.

Donald Trump już wcześniej podsycał emocje, ale wcale nie ujawniał żadnych nowych faktów w obszarach, które świetnie nadają się do pączkowania teorii spiskowych.

Zdecydował na przykład o opublikowaniu dokumentów związanych z zabójstwem prezydenta Johna F. Kennedy’ego, senatora Roberta F. Kennedy’ego czy Martina Litera Kinga, jednak wcale nie było tam nic istotnego poza tym, co dotąd było wiadomo – przypomina AP.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Szpitale nie będą mogły wydawać całego swojego budżetu na wynagrodzenia dla personelu, w tym dla lekarzy i pielęgniarek. Ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda zapowiedziała w piątek w rozmowie w TVN24, że zostanie wprowadzony procentowy limit, ograniczający wydatki na pensje do 60-70 proc. budżetu szpitala.

Jak podkreśliła ministra, bywają i takie przypadki, że szpitale wydają nawet 106 proc. budżetu jedynie na wynagrodzenia swoich pracowników.

Chodzi o wynagrodzenia wszystkich, nie tylko lekarzy, czy pielęgniarki, ale również opiekunów medycznych czy administrację.

To niezwykle interesująca deklaracja ministry, ponieważ z jednej strony wiemy, że odkąd PiS w 2022 roku wprowadził nowe zasady waloryzacji pensji w ochronie zdrowia, w budżecie NFZ rośnie coraz większą dziura, która staje się powodem tego, że ogranicza się finansowanie badań profilaktycznych czy operacji zaćmy.

Głośno w debacie publicznej jest o tym, że od 1 kwietnia NFZ płaci 60 proc. za gastroskopię i kolonoskopię, oraz 50 proc. za rezonans magnetyczny i tomografię komputerową wykonane ponad limit określony w kontrakcie.

Jednak z drugiej strony, Ministerstwo Zdrowia zaledwie kilka dni temu zapowiedziało, że nie zmieni w tym roku wskaźnika waloryzacji wynagrodzeń w ochronie zdrowia. Nie przesunie również waloryzacji płac minimalnych z lipca na styczeń, co ułatwiłoby NFZ planowanie budżetu.

Jak ministra chce zatem obniżyć wydatki na wynagrodzenia? Nie jest jasne, ale logika nakazuje myśleć, że w grę wejdą zwolnienia personelu w szpitalach.

Przeczytaj także:

Jaki jest kontekst?

Od 1 lipca pensje minimalne w ochronie zdrowia wzrosną o 8,82 proc. Biuro Maklerskie Pekao w niedawnej analizie podkreślało, że pracownicy ochrony zdrowia w Polsce zarabiają średnio 2,9-krotność przeciętnego wynagrodzenia. Tym samym jesteśmy krajem o najwyższych relatywnych płacach w Europie.

A mowa jedynie o lekarzach pracujących na etatach, podczas gdy najwyższe zarobki osiągają lekarze na kontraktach, których zresztą jest w Polsce więcej.

Z kolei wcześniejszy raport OECD wskazuje, że wynagrodzenie pielęgniarek to 160 proc. przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce i Polska jest krajem z największą dysproporcją pomiędzy wynagrodzeniami zawodów medycznych a pozostałymi pracownikami wykonującymi zadania publiczne.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Do zderzenia samochodu z rowerem, w którym zginął poseł Łukasz Litewka, doszło dokładnie o godzinie 13:14 – poinformował w piątek rzecznik Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu Bartosz Kilian.

Prokuratura po analizie monitoringu, połączeń telefonicznych oraz przesłuchaniu świadków stwierdziła, że poseł Litewka podczas jazdy rowerem rozmawiał przez telefon. Nie złamał jednak przepisów ruchu drogowego, ponieważ telefonu nie trzymał w dłoni, ale korzystał ze słuchawek. Wykazały to nagrania z kamer monitoringu.

Na tej podstawie śledczy ustalili, z kim poseł rozmawiał w czasie, kiedy doszło do śmiertelnego wypadku. Przesłuchali go jako świadka, który zeznał, że rozmowa, która rozpoczęła się kilka minut wcześniej, nagle się urwała. To właśnie był moment zderzenia.

Dyspozytor otrzymał powiadomienie o wypadku trzy minuty później, o 13:17. Dzwonił świadek, nie kierowca podejrzany o spowodowanie wypadku. Jednak to właśnie z jego numeru wykonano połączenie. Sam sprawca był bowiem w szoku i nie był w stanie korzystać z telefonu.

Rzecznik Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu poinformował również, że badania krwi posła Łukasza Litewki wykazały, że nie był on pod wpływem alkoholu.

Szczegółowe badania krwi kierowcy podejrzanego o spowodowanie wypadku nie są jeszcze znane.

Przeczytaj także:

Jaki jest kontekst?

Do wypadku, w którym zginał poseł Łukasz Litewka, doszło 23 kwietnia 2026 roku. Kierowca Mitsubishi zjechał na przeciwległy pas i uderzył w rower, którym jechał poseł.

57-latek usłyszał zarzut spowodowania wypadku komunikacyjnego ze skutkiem śmiertelnym, za co grozi od sześciu miesięcy do ośmiu lat więzienia.

Podejrzany po wpłaceniu 40 tys. zł kaucji wyszedł na wolność, jednak prokuratura domaga się jego aresztowania. 12 maja Sąd Okręgowy w Sosnowcu rozpozna zażalenie prokuratury w tej sprawie.

Łukasz Litewka został posłem w 2023 roku. Choć startował z ostatniego miejsca na liście Lewicy, dostał dwa razy więcej głosów niż otwierający listy w okręgu Włodzimierz Czarzasty.

Litewka przy tym nie wydrukował w kampanii żadnej ulotki, nie organizował też spotkań. Jego strategią były plakaty, na których zamieszczał zdjęcia psów do adopcji z lokalnych schronisk. Jego hasło w kampanii wyborczej brzmiało: „Ostatni na liście. Pierwszy w działaniu”.

Przeczytaj także: