Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się stało?

Po raz drugi tego samego dnia, 28 czerwca telewizja przerwała stały wieczorny program, by donieść o działaniach Putina.

• Najpierw poinformowała o spotkaniu Putina z najważniejszymi urzędnikami w sprawie zaopatrzenia Rosji w paliwa po ukraińskich atakach (patrz – notka niżej)
• Potem podała, że Putin udziela wywiadu na żywo swojemu nadwornemu „reporterowi” Pawłowi Zarubinowi i puściła ten wywiad.

Tym razem było nie tylko o topie, ale o bezpieczeństwie energetycznym Rosji w ogóle. „Dziennikarz” Zarubin miał trzy pytania, oczywiście przygotowane wcześniej: o ukraińskie ataki, o kontakty ze stroną ukraińską (mimo że do tej pory Kreml powtarzał, że takich kontaktów nie ma i być nie może) i o sytuację na froncie.

Na pierwsze pytanie Putin odpowiedział ogólnie, na drugie – ujawnił rzeczy nowe (jeśli są prawdziwe), a na trzecie – z drobiazgową dokładnością opowiadał o sytuacji na froncie.

Ukraińskie ataki

W sprawie ataków ukraińskich Putin po raz pierwszy przyznał, że nie są tylko objawem desperacji Ukrainy, która wedle Putina ma przegrywać na froncie. Ataki na Rosję stwarzają realne problemy i utrudniają życie mieszkańcom (na wcześniejszym spotkaniu z ministrami i oligarchami Putin mówił o kolejkach na stacjach benzynowych, ale nie objaśnił, skąd się one wzięły; teraz przyznał się także do problemów z energią elektryczną).

Putin zapewnił, że wystarczy tylko zwiększyć produkcję środków obrony przeciwlotniczej, a problem będzie rozwiązany.

Podkreślił, że szkody są usuwane i po raz kolejny zapewnił, że nie są krytyczne. A celem ich jest „także” (zmiana narracji – z „tylko” na „także”) wprowadzenie zaniepokojenia i zniechęcenia w rosyjskim społeczeństwie, a następnie zatrzymanie rosyjskiego frontu. „Nie dopuścimy do tego” – zapewnił. A następnie zaprzeczył sam sobie, ogłaszając po raz kolejny, że ukraińskie ataki nie wpływają na sytuację na froncie. Więc nimby nie ma do czego nie dopuszczać.

Krym ma zapasy paliw na kilka dni, a ministrowie zapewnili Putina, że zorganizują dostawy „lądem i morzem”. „Rosja będzie również importować energię, aby pokryć deficyt energetyczny” – powiedział Putin.

Rozmowy z Ukrainą

Ta część wypowiedzi zawierała pewne nowości, a skierowana była najwyraźniej do Amerykanów. Putin bowiem pokreślił w wywiadzie, że jest gotów na kolejne rozmowy z Amerykanami. Teraz więc Putin oznajmił, że choć 4 czerwca publicznie odmówił rozmów z prezydentem Ukrainy, to Ukraina i Rosja prowadzą rozmowy o zakończeniu wojny cały czas.

„Tak, rzeczywiście, kontakty [dotyczące Ukrainy] istnieją; zostały nawiązane w kilku obszarach, na kilku płaszczyznach. Nie widzę tu żadnych tajemnic. Są też nowe propozycje, a Rosja dokładnie je rozważa” – oznajmił Putin.

Ukraińcy proponują wedle Putina m.in. ograniczenie działań wojennych do czterech obwodów: ługańskiego, donieckiego, zaporoskiego i charkowskiego. Wyłączyłoby to spod działań wojennych obwody: sumski, charkowski, mikołajewski i dniepropietrowski. Ukraina miała też proponować zatrzymanie ataków w głąb obu państw. To – zdaniem Putina – ma dowodzić, że rosyjskie ataki na Ukrainę są „potężniejsze i bardziej destrukcyjne” niż ukraińskie na Rosję. Rosja się na to nie zgodzi, bo w te sposób Ukraińcy mogliby przesunąć wojska z obwodu sumskiego do Donbasu. W obwodzie sumskim Rosja nie ma żadnych interesów („do miasteczka Sumy zostało nam tylko 10 kilometrów, innych planów nie mamy”), ale musi ukarać Ukrainę za atak na sąsiadujący z nim obwód kurski w 2024 r. Więc zdobędzie tam sobie „strefę bezpieczeństwa”.

Na froncie

Następnie Putin przeszedł do niezwykle szczegółowego i długiego opisu sytuacji na froncie. Omówił sytuację z nazwami miejscowości i oddziałów – podawał więc detale, których zabrakło w części wypowiedzi dotyczącej sytuacji w Rosji. Twierdził, że są to dane „obiektywne”, bo potwierdzane przez rosyjskich „korespondentów wojskowych”. I po raz kolejny zapewnił, że Rosja osiągnie „wszystkie cele”. Są nimi obecnie „ostateczne wyzwolenie Donbasu i Noworosji”, czyli czterech obwodów Ukrainy (ługańskiego, donieckiego, zaporoskiego i charkowskiego) inkorporowanych do Rosji w 2022 r., ale do tej pory niezdobytych.

Wypowiedź nie zawierała gróźb pod adresem Zachodu. Ale Putin „nie wykluczył, że ukraińskie siły zbrojne podejmą próbę przeprowadzenia operacji dywersyjnej, aby odwrócić uwagę Rosji i jej wojsk od jej głównego celu – ostatecznego wyzwolenia Donbasu i Noworosji”.

Jaki jest kontekst?

Wywiad z nadwornym propagandystą Zarubinem, nadawany bez przygotowania, w pośpiechu i pod koniec dziennika (na zdjęciu) świadczy o dużym napięciu na Kremlu. Putin starała się pokazać jako ktoś, kto zna sytuację i nad nią panuje.

Opowieść o negocjacjach z Ukrainą miała najwyraźniej pokazać Putina jako kogoś gotowego do negocjacji – ale na tzw. warunkach Anchorage. Kreml od jesieni 2025 r. powtarza, że Trump obiecał Putinowi cztery ukraińskie obwody oraz liczne ustępstwa Ukrainy. Amerykanie twierdzą, że nic takiego nie miało miejsca, a Rosja po prostu nie jest zainteresowana przerwaniem wojny. Putin na początku czerwca publicznie odmówił spotkania z prezydentem Zełenskim, kiedy ten w otwartym liście zaproponował mu bezpośrednie negocjacje. Potem zadzwonił do Trumpa z życzeniami urodzinowymi i wymógł od niego zapewnienie, że „wkrótce” przyjadą na Kreml zięć Trumpa Kushner i partner biznesowy Witkoff. I podejmą zawieszone negocjacje. Ale amerykańska delegacja w Moskwie się nie pojawiła i po miesiącu nie ma nawet wstępnych terminów spotkania.

Tymczasem minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha powiedział 28 czerwca, że ​​wiara Rosji w „porozumienia” osiągnięte ze Stanami Zjednoczonymi podczas zeszłorocznego szczytu na Alasce okazała się błędna. „Rzeczywistość jasno pokazuje jedno: jeśli »Duch Anchorage« w ogóle istniał, to z pewnością już nie żyje” – powiedziała Sybiha.

To, co teraz Putin opowiada o kontaktach z Ukraińcami, świadczy jednak o tym, że Kreml szuka wyjścia z wojny z twarzą. Wcześniej oficjalna wersja brzmiała: z Ukrainą Rosja nie rozmawia, bo nie ma o czym i z kim. Władze Ukrainy są nielegalne, a Ukraina jest pachołkiem Zachodu – więc kwestię jej losów należy załatwić z Ameryką. Lista rosyjskich żądań jesienią 2025 r. liczyła ponad 20 punktów (a były też tam punkty dotyczące Polski). Teraz została w wywiadzie telewizyjnym zredukowana do roszczeń terytorialnych. Nadal jednak zakłada, że Ukraina miałaby oddać Rosji dolny bieg Dniepru.

Przesłanie było jednak najwyraźniej majstrowane pospiesznie, bo z rewelacji Putina wynika, że Ukraina ze wszystkich sił chce oszczędzić swój kraj i obywateli, a Rosja skupiona jest na zdobywaniu ruin będących pod kontrolą dronów.

Komentarzy strony ukraińskiej jeszcze nie ma.

Przeczytaj także:

Co się stało?

Wieczorem 28 czerwca Putin odbył spotkanie z naftowymi oligarchami, ministrami i merem Moskwy na temat sytuacji paliwowej w Rosji. Po raz pierwszy przyznał, że w Rosji z powodu ukraińskich ataków są kłopoty z paliwem: na stacjach benzynowych tworzą się kolejki i nie wiadomo, jak uda się przeprowadzić żniwa bez oleju napędowego dla maszyn rolniczych.

Putin z jednej strony opowiadał, że sytuacja jest pod kontrolą, Rosja ma zapasy paliw („ich spadek jest niewielki, ledwie 4 proc.”), a „już w lipcu” ich produkcja wzrośnie. Z drugiej strony domagał się od rządu działań nadzwyczajnych, a od wojska – przeciwdziałania ukraińskim atakom.

„Dobrze wiecie, że problemy utrzymują się zarówno dla kierowców, jak i firm. Niestety, na stacjach benzynowych tworzą się kolejki i nie zawsze udaje się znaleźć odpowiednią benzynę. Oczywiście rozumiemy trudności, z jakimi borykają się producenci rolni i gospodarstwa rolne w okresie letnim”.

„Musimy dołożyć wszelkich starań, aby przedsiębiorstwa rolne przestrzegały sezonowych harmonogramów dostaw paliw. Od tego zależą plony”.

„Uważam, że aby ustabilizować rynek paliw, konieczne jest podjęcie działań systemowych, adekwatnych do skali obecnych wyzwań. Obejmuje to zwiększenie podaży i utrzymanie ekonomicznie uzasadnionych cen paliw”.

„Ponadto, w interesie krajowych konsumentów, wprowadzono tymczasowy, całkowity zakaz eksportu benzyny i paliwa lotniczego. Rozważana jest również konieczność wprowadzenia całkowitego zakazu eksportu oleju napędowego”.

„Dzisiaj, podczas szerokiego spotkania z szefami naszych głównych firm energetycznych, proponuję, abyśmy rozważyli dodatkowe rozwiązania mające na celu zapewnienie nieprzerwanych, stabilnych dostaw paliwa dla obywateli i przedsiębiorstw, przedsiębiorstw i organizacji o znaczeniu społecznym, a także omówili, w jaki sposób wdrażane są decyzje już podjęte w tym zakresie”.

Spotkanie odbyło się w gronie najbliższych współpracowników Putina: ministra obrony Biełousowa, ministra finansów Siłuanowa, mera Moskwy Sobianina, prezesa Rosniefti Sieczina, prezesa Gazpromu Miller i udziałowca Łukoilu Alekpierowa.

Z oficjalnych doniesień wynika, że Putin pochwalił za działania właśnie oligarchów – a nie ministrów: „Chciałbym szczególnie podkreślić, że w obecnej sytuacji najważniejsze firmy, w tym prywatne, okazują się wiarygodnymi partnerami państwa. Nietypowe wyzwania, które się pojawiają, są rozwiązywane w sposób jasny, szybki i kompetentny, w interesie kraju i naszych obywateli”.

Jaki jest kontekst?

28 czerwca Ukraińcy trafili dwie kolejne rafinerie: w Sławiańsku i w Jarosławiu. W sobotę zniszczyli kluczową dla Moskwy przepompownię gazu Wtorowo, fabrykę zbrojeniową w Wołgogradzie. W piątek – zakłady azotowe w Nowomoskowsku koło Tuły, w czwartek – dwie rafinerie w Ufie i magazyny ropy na Krymie. Na półwyspie obowiązuje od piątku stan wyjątkowy. Władze obiecują przywrócenie zasilenia, po czym następuje kolejny ukraiński atak. Ataki dronowe na Moskwę odbywają się codziennie.

Propaganda Kremla przedstawia jednak cały czas te kłopoty jako „przejściowe”, zaczyna się jednak odwoływać do „patriotyzmu” poddanych Putina i zapewnia, że – zwłaszcza na Krymie – „wszystko wytrzymają”. Narracja o „przejściowości” braków jest ogólna i konstruowana na podstawie założenia, że za jakiś czas uszkodzone rafinerie wrócą do pracy (naprawy te w nowomowie Kremla nazywają się „nieplanowanymi”). Nikt nie stawia publicznie pytania, co będzie, jeśli Ukraińcy znowu je zniszczą. Z niedzielnego sprawozdania ze spotkania u Putina nie wynikało, by ktokolwiek wspomniał tam o ataku na Sławiańsk i Jarosław. O uderzeniach w rafinerie w ogóle się w rosyjskiej telewizji nie mówi. Na razie.

Sprawozdane w głównym wydaniu wieczornego dziennika telewizyjnego spotkanie (na zdjęciu) jest istotną zmianą w narracji Kremla. Do tej pory Putin powtarzał tylko, że ukraiński ostrzał Rosji dowodzi „katastrofalnej sytuacji Ukrainy na froncie” i jest dowodem „terroryzmu”, ale w żaden sposób nie wpłynie na przebieg wojny. Problemów poddanych Putin nie zauważał. W tym czasie reportaże telewizyjne pokazywały kłopoty w dostarczaniu paliwa na front. O kłopotach na stacjach benzynowych propaganda nadal mówi półgębkiem, w kontekście „bohaterskiej walki ze światowym nazizmem”.

We wtorek Putin, zapewniwszy publicznie, że na froncie wszystko idzie wspaniale, wysłuchał raportu swoich ministrów, że są pewne kłopoty z paliwem, i zapewnień, że podejmowane są „działania systemowe”.

W niedzielę sytuacja była już gorsza, więc sam Putin powiedział, że są kłopoty i wezwał „do działań systemowych”. Kolejny raz powtórzył, by wojsko coś zrobiła z ukraińskimi dronami.

Przeczytaj także:

Tak jak mówił w rozmowie z OKO.press Marek Menkiszak z Ośrodka Studiów Wschodnich, Kreml dokonuje propagandowego zwrotu. Wprowadza do przekazu opowieść o tym, jak dotkliwe są ukraińskie ataki dronowe i rakietowe na Rosję. Odbywa się to w znajomym rytmie: najpierw Putin o niczym nie wie, a problemy zauważają bojarzy, potem Putin zauważa kłopoty i poleca im natychmiast zaradzić. Mówi to, kiedy do problemów publicznie przyznali się jego podwładni.

Właśnie tak propaganda dokonała poprzedniego zwrotu, kiedy o „specjalnej operacji wojskowej” zaczęła mówić „wojna”.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Przez Polskę przechodzi kulminacyjna fala upałów. Już o godzinie 8 rano temperatura w Słubicach przekroczyła 30 stopni. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej publikuje pomiary ze wszystkich stacji w kraju co godzinę. O godzinie 16 padł polski rekord temperatur w czerwcu — i to na dwóch stacjach. W Słubicach i Toruniu termometry pokazały aż 39,4°C.

Wczorajszy czerwcowy rekord, pobity również w Słubicach (38,9°C), szybko odchodzi więc do historii. Na razie rekord wszech czasów sprzed ponad wieku pozostaje niewzruszony. 29 lipca 1921 roku meteorolodzy odnotowali 40,2°C w Prószkowie (w woj. opolskim). Prognozy wskazują, że dziś ta granica może zostać przełamana, a temperatury mogą osiągnąć pułap 41°C.

IMGW ostrza dziś także przed intensywnymi burzami, które już w niedzielę po południu dotkną szczególnie zachodnie województwa.

Jaki jest kontekst

W niedzielę 28 czerwca ponad 191 milionów ludzi w Europie doświadcza temperatur wynoszących co najmniej 35°C – informuje brytyjski dziennik „The Guardian”. Jak podaje Le Monde, według Narodowej Agencji Zdrowia Publicznego Francja odnotowała ok. tysiąc dodatkowych zgonów podczas tej rekordowej fali upałów. Aż 85 proc. ofiar stanowiły osoby po 65 roku życia. A do większości dramatycznych zdarzeń dochodziło w domach. Fala, która testowała w ostatnich dniach wytrzymałość Francuzów i Włochów, przemiesza się teraz na wschód. Ostrzeżenia przed ekstremalnymi upałami wydano dziś w Polsce, Niemczech, Czechach, na Węgrzech i Słowacji.

Czesi swój rekord wszech czasów odnotowali już w sobotę 27 czerwca. Krajowy Instytut Hydrometeorologiczny podał, że temperatura 40,6°C. Także na południowym zachodzie Słowacji temperatury przekroczyły wczoraj 39°C., a prognozy sugerowały, że krajowy rekord z 2007 roku, wynoszący 40,3°C, może zostać pobity w niedzielę lub poniedziałek.

Jak pisał w OKO.press Wojciech Kość, skrajne warunki, które dziś obserwujemy, to wynik powstania nad polską tzw. kopuły ciepła. To zjawisko, które tworzy się, gdy wyż na skutek inwersji blokuje ciepłe powietrze. Z kolei inwersja – a dokładniej w tym przypadku: inwersja wyżowa – to warstwa ciepłego i bardzo suchego powietrza na wysokości około 1–2 km. Warstwa ta blokuje pionowe ruchy powietrza, przez co powietrze zalegające przy ziemi nie miesza się z tym wyżej. Jeśli pod taką warstwą znajdzie się ciepłe i suche powietrze – a z tym mamy do czynienia aktualnie nad Polską – każdego dnia nagrzewa się ono coraz mocniej od rozgrzanego słońcem gruntu.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

W Wenezueli wciąż trwa akcja ratownicza po trzęsieniach ziemi, które zdewastowały nadmorskie stany. Najnowsze dane mówią o 1 430 ofiarach śmiertelnych i 3,4 tys. rannych. Jak podaje brytyjski dziennik „The Guardian”, co najmniej 68,9 tys. rodzin zgłosiło zaginięcie swoich bliskich. Odnaleziono 13 tys. z nich.

W La Guaira, mieście najciężej dotkniętym kataklizmem, mieszkańcy używają łopat i gołych rąk, by dostać się pod gruzy zawalonych budynków. Pomagają im zagraniczne ekipy ratownicze, które na miejsce dotarły wcześniej niż służby z Caracas. To ratownicy m.in. ze Szwajcarii, Niemiec, Salwadoru, Hiszpanii, USA, Kataru, Chile, Kolumbii Ekwadoru, Holandii, Meksyku, Czech, Turcji. Kolejnych 30 ekip jest w drodze.

Do La Guaria ruszyło też humanitarne pospolite ruszenie. Ludzie, nie czekając na spóźnioną reakcją reżimu, samodzielnie organizowali transporty najpotrzebniejszych dóbr. W mieście brakuje bowiem żywności, środków czystości i leków.

Cały kraj wciąż liczy na małe cuda. W sobotę tymczasowa prezydent Delcy Rodriguez poinformowała, że spod gruzów w nadmorskim mieście Caraballeda odnaleziono dziecko. „Kilka minut temu w Caraballeda uratowano żywego 11-letniego chłopca. W tej chwili każde życie jest źródłem nadziei dla Wenezueli” – napisała Rodriguez na platformie X.

ONZ szacuje, że trzęsienia ziemi spowodowały szkody o wartości 6,7 mld dolarów, co stanowi 6 proc. PKB Wenezueli.

Jaki jest kontekst

W środę 24 czerwca wieczorem w Wenezueli miały miejsce dwa silne trzęsienia ziemi. W odstępie około 40 sekund w północno-zachodniej części kraju zarejestrowano dwie serie wstrząsów o sile 7,2 i 7,5 w skali Richtera. Potem nastąpiło ponad 200 wstrząsów wtórnych. To najsilniejszy kataklizm, jakiego doświadczyła Wenezuela od ponad wieku.

Kraj leży w strefie aktywnej sejsmicznie, gdzie spotykają się dwie płyty tektoniczne – karabiska z południowoamerykańską. Najbardziej katastrofalne w historii kraju były wydarzenia z 1812 roku, gdy silnie trzęsienie ziemi zniszczyło dużą część Méridy i Caracas. Szacuje się, że zginęło wówczas ponad 30 tys. osób.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

W niedzielę rano irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) poinformował, że przeprowadził operację z użyciem rakiet i dronów, której celem było osiem obiektów wojskowych USA w Kuwejcie i Bahrajnie. Jak podały lokalne media, w wyniku ataku uszkodzono budynek mieszkalny. Nikt nie zginął. Oba kraje potępiły jednak Iran za naruszenie suwerenności oraz bezpieczeństwa ich krajów i zwróciły się do ONZ o pociągnięcie władz Teheranu do odpowiedzialności.

Do zaostrzenia relacji USA-Iran doszło po tym, jak w czwartek Irańczycy zaatakowali singapurski statek w cieśninie Ormuz. Według Teheranu poruszał się on poza wyznaczonym szlakami. W odpowiedzi Amerykanie uderzyli m.in. w port Sirik, gdzie znajduje się baza morska Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej.

W sobotę Iran obrał za cel kolejny statek, tym razem pod banderą Panamy, który przewoził dwa miliony baryłek ropy naftowej. W odwecie Amerykanie znów poderwali myśliwce i zaatakowali składy pocisków rakietowych oraz nadbrzeżne stacje radarowe.

Irańczycy przekazali, że dalsza agresja Amerykanów spotka się z „miażdżącą odpowiedzią”. Zagrozili też „całkowitym wstrzymaniem wszelkich procesów dyplomatycznych”.

W sobotę wieczorem prezydent USA Donald Trump oświadczył za to, że Iran „przestanie istnieć”, jeśli Stany Zjednoczone zostaną „zmuszone” do wznowienia działań wojennych.

Jaki jest kontekst

18 czerwca Iran i USA podpisały wstępne porozumienie o warunkach zakończenia wojny. Zakłada ono:

• zakończenie wojny na wszystkich frontach, w tym w Libanie;
• zdjęcie blokady morskiej Iranu przez USA;
• ustalenie czasu na dalsze negocjacje na 60 dni; chyba że obie zgodzą się na przedłużenie
• Iran zobowiązuje się, że umożliwi żeglugę w cieśninie Ormuz na poziomie sprzed wojny w ciągu 30 dni.
• Amerykanie wycofają swoje siły z okolic Iranu w ciągu 30 dni od podpisania pełnego porozumienia (czyli nie od razu).
• Amerykanie zobowiązują się do zniesienia sankcji na Iran. Sposób, w jaki zostanie to przeprowadzone, również zostanie ustalony w dalszych negocjacjach.
• Iran zobowiązuje się, że nigdy nie wyprodukuje broni jądrowej.
• Amerykanie doprowadzą do uwolnienia zamrożonych irańskich środków na zachodnich kontach już teraz.
• Amerykanie zobowiązują się do przygotowania wraz z regionalnymi partnerami funduszu odbudowy dla Iranu, o wartości 300 mld dolarów.

Stronom wystarczył tydzień, by złamać zapisy porozumienia, w tym to najważniejsze – o zawieszeniu broni.

Przeczytaj także: