Witaj w sekcji depeszowej OKO.press. W krótkiej formie przeczytasz tutaj o najnowszych i najważniejszych informacjach z Polski i ze świata, wybranych i opisanych przez zespół redakcyjny
Spotkanie Xi, Trumpa i Putina w Shenzhen było „przede wszystkim okazją do zrobienia zdjęć”. Spotkania o Ukrainie w Berlinie pracowano nad trzema „istotnymi rezultatami” – ogłosił jego gospodarz kanclerz Niemiec Friedrich Merz. Wysłannik Trumpa Kushner opowiadał, że „prawie” ma dogadane poważne gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy.
Europejscy sojusznicy Ukrainy spotkali się 19 listopada w Berlinie, aby okazać jej wsparcie po tym, jak Trump nazwał Putina „przyjacielem”. Zrobił to w Chinach na trójstronnym szczycie z Xi Jinpingiem.
„Pan Putin nie jest naszym przyjacielem i nigdy nim nie będzie” – powiedział polski premier Donald Tusk.
„Uważam za zupełnie niezrozumiałe, że prezydent USA chce spotkać się z prezydentem Putinem” – dodała premierka Danii Mette Frederiksen. Zaś gospodarz spotkania kanclerz Merz podkreślił: Europejczycy „będą nadal udzielać Ukrainie zdecydowanego wsparcia”.
Według prezydenta Ukrainy Zełenskiego w Berlinie ustalono kolejną pożyczkę dla Ukrainy. Rozstrzygnięto też niektóre z priorytetowych problemów Ukrainy, w tym sposoby na obronę przed codziennymi atakami dronów.
Donald Tusk stwierdził także, że wypowiedzi Europejczyków na spotkaniu w Berlinie świadczyły o „spójnym podejściu”. — Władimir Putin stawia na eskalację działań właśnie teraz, licząc, że Ukraina się złamie. Dlatego wydaje się mało prawdopodobne, żeby Rosja usiadła do rozmów przed końcem zimy — dodał.
W spotkaniu liderów Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, Polski i Włoch, a także szefa NATO Marka Rutte, uczestniczyli wysłannicy Trumpa: zięć Kushner i kolega Witkoff. Sam Trump, w drodze powrotnej ze spotkania z Xi i Putinem w Chinach, połączył się ze szczytem telefonicznie. Według jednego źródła cytowanego przez „Guardiana” miał wygłosić „tyradę” i skrytykować UE za kolejne miliardy dolarów pomocy dla Ukrainy. Drugie źródło przekazało, że tak źle nie było: Trump tylko podkreślił oszczędności, jakie można by osiągnąć, gdyby wojna się zakończyła.
Tymczasem Europejczycy podkreślili, że wojny nie zakończą spotkania typu „Jałta 2”
Merz ostrzegł: Format „w stylu Jałty”, „nie przyniesie pokoju”.
Zresztą Trump zdawał się to rozumieć. Bo wywiadzie z NBC News, udzielonym na pokładzie Air Force One, oznajmił, że zgadza się z prezydentem Ukrainy, że USA nie powinny podejmować decyzji w sprawie Ukrainy za jej plecami.
Tymczasem Kushner w Berlinie ogłosił, że Moskwa „w zasadzie” przyjęła do wiadomości, że każde porozumienie w sprawie bezpieczeństwa Ukrainy będzie się opierać na artykule 5 NATO, czyli będzie gwarantować wsparcie wszystkich sygnatariuszy dokumentu. „Z perspektywy Ameryki udzielenie gwarancji bezpieczeństwa w postaci Artykułu Piątego to naprawdę wielka sprawa. I myślę, że prezydent Trump jest na to otwarty. Ale oczywiście musi to leżeć w interesie Ameryki i… musimy upewnić się, że będzie to częścią szerszego pakietu bezpieczeństwa”.
Nie wiadomo, czy Kushner wiedział, co opowiadał Putin na konferencji prasowej po spotkaniu w Shenzhen. Powiedział tam, że Ukraina może sobie wstępować do UE. Ale na obecność na jej terytorium wojsk sojuszników z Zachodu nigdy się nie zgodzi. Jak więc artykuł 5 Kushnera miałby bronić Ukrainę przed kolejnym najazdem?
Donald Tusk podkreślił, że słowa Trumpa „brzmiały dość optymistycznie”. Powiedział jednak, że słyszał to „dość często z ust prezydenta USA”. „Jego wiara w dobrą wolę Władimira Putina jest chyba niezachwiana, chociaż na razie żadne fakty tego nie potwierdzają”.
Merz mówił na konferencji prasowej: „Dokładamy wszelkich starań, aby Ukraina mogła skutecznie bronić się tak długo, jak będzie to potrzebne. Wnosimy ten wkład, aby umożliwić negocjacje pokojowe i prowadzić je z pozycji siły”. Merz podkreślił, że wbrew temu, co opowiada Moskwa, najpierw w Ukrainie ma zapanować pokój, a dopiero potem można rozmawiać „w sprawie bezpieczeństwa transatlantyckiego”. Mówił to po rozmowach z wysłannikami Trumpa, Kushnerem i Witkoffem, i – jak widać — sugerował im, że ustępstwa wobec Putina w Europie odbiłyby się na pozycji samych USA. Stwierdził również, że „Rosja wie, że jej maksymalistyczne żądania… nie są realistyczne”.
Kushner jakby tego nie zrozumiał: „Ważne jest, aby wznowić dialog między Europą a Rosją. Pozwólmy ludziom o gwarancjach bezpieczeństwa dyskutować. Niech się nawzajem wysłuchają. O ile wiem, ostatni raz rozmawiali ponad cztery lata temu i myślę, że wiele się zmieniło w ciągu tych czterech lat” – powiedział.
Przypomnimy, że „ponad cztery lata temu” Moskwa przedstawiła Europie ultimatum: wycofanie NATO ze wschodniej flanki albo wojna. I wojny tej nie wygrała do tej pory.
Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham też jasno odrzucił żądania Rosji wobec Europy: „Nie jest zadaniem agresora w tym konflikcie wysuwanie szeroko zakrojonych i nierealistycznych żądań bezpieczeństwa. To jest dla nas wszystkich absolutnie jasne”. Wsparcie Wielkiej Brytanii dla Ukrainy będzie kontynuowane „tak długo, jak będzie to konieczne”.
Prezydent Francji Macron dodał: „Jeśli chcemy być wiarygodni w negocjacjach pokojowych, ważne jest, aby Ukraina broniła się i przystąpiła do tych negocjacji w dobrej pozycji. A będzie mogła to zrobić tylko wtedy, gdy będziemy nadal ją wspierać”.
Rosja eskaluje swoje żądania wobec Ukrainy i Europy. Chce od Ukrainy czterech obwodów, których Putin nie zdołał zdobyć przez prawie pięć lat, zmiany władz i prawa Ukrainy oraz jej rozbrojenia. Do tego dokłada postulat wycofania się NATO ze wschodniej flanki, co nazywa „nową architekturą bezpieczeństwa w Europie”.
Moskwa twierdzi przy tym, że na postulaty te „w zasadzie” zgodził się już Trump, ale nie pozwala na ich wdrożenie Europa. W związku z tym dyplomacja rosyjska postanowiła wykluczuć Europejczyków z rozmów o Ukrainie. Najpierw – w poprzednim tygodniu – w Abu Zabi. Teraz Putin ogłosił, że wszystko załatwi na szczycie z Trumpem i Xi w Chinach. Zgodził się dziś z określeniem rosyjskiego dziennikarza, że spotkanie w Shenzhen to „druga Jałta”.
Następnie na konferencji prasowej opowiadał, że w pierwszej umowie z Jałty, tej z 1945 r., nie było nic złego.
Spotkanie w Shenzhen nie skończyło się jednak żadnymi ustaleniami, a w komunikacie końcowym Ukraina w ogóle nie jest wspomniana.
Putin na tej konferencji prasowej znów przyznał, że wszystko zależy od Europejczyków. Ogłosił, że zaprosił niektórych do Moskwy, by mu wyjaśnili swoje stanowisko. Nie powiedział, kogo objął tym dziwacznym zaprzeniem, ale jest to zgodne z rosyjską strategią dzielenia Europy i rozgrywania każdego kraju osobno. Bloomberg doniósł następie, że nad ewentualnym spotkaniem z przedstawicielami Kremla zastanawiają się Francja, Niemcy i Wielka Brytania.
Na konferencji prasowej w Shenzhen Putin powiedział tymczasem, że liczy, że europejski front załamie się po wyborach, które w najbliższym czasie odbędą się w kilku krajach UE. „Czasami myślę, że bez zmiany elit politycznych w niektórych krajach europejskich osiągnięcie pełnej normalizacji stosunków będzie prawdopodobnie niemożliwe. Jednocześnie widzimy, że ludzie w tych krajach i organizacje społeczne nie chcą (...) militaryzacji, nie chcą żadnych wojen, zwłaszcza z Rosją”.
Putin odmówił negocjacji o zawieszeniu broni z Ukrainy za karę – po zniszczeniu przez Ukraińców mostu krymskiego. To już kolejny raz, kiedy po bolesnym dla Rosji ataku Putin opowiada, że w zasadzie gotów był ustąpić – ale teraz to na pewno tego nie zrobi. Poprzednio we wrześniu ogłosił, że nie będzie negocjował, bo Ukraińcy ostrzelali Moskwę w dniu „wyborów” do Dumy.
Przeczytaj także: