Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W środę (21 stycznia 2026) posłowie z Parlamentu Europejskiego zagłosowali w Strasburgu nad skierowaniem umowy UE z Mercosurem do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Chcą, by Trybunał sprawdził, czy ta jest zgodna z prawem unijnym.

Wątpliwości wzbudza bowiem podział umowy z krajami Mercosuru na dwie części: handlową, która nie wymaga ratyfikacji przez państwa UE i polityczną. Politycy przeciwni umowie twierdzą, że Komisja Europejska próbuje w ten sposób przepchnąć umowę tylnymi drzwiami.

Autorem rezolucji przyjętej przez PE jest grupa 150 europosłów. Wśród nich są parlamentarzyści z Koalicji Obywatelskiej i PSL.

Decyzja eurodeputowanych oznacza, że wdrażanie umowy zostaje zamrożone – i to nawet na dwa lata, bo tyle trwa procedowanie wniosków w TSUE. „Parlament Europejski będzie kontynuował analizę tekstów, oczekując na opinię Trybunału Sprawiedliwości UE. Dopiero po jej otrzymaniu Parlament będzie mógł wyrazić zgodę na umowę (lub nie)” – czytamy w komunikacie prasowym europarlamentu.

Decyzja PE i skierowanie wniosku dalej jest procedurą bardzo rzadką – dotąd parlamentarzyści skorzystali z niej raptem cztery razy w historii. Jedną z tych spraw była Konwencja Stambulska i przystąpienie do niej Unii Europejskiej, czemu sprzeciwiały się Polska i Węgry.

Jaki jest kontekst?

Umowa handlowa między Unią Europejską a krajami Mercosuru miała znieść cła na 91 procent produktów w wymianie handlowej, w tym cła na samochody, ubrania, obuwie, wino i napoje alkoholowe. Mercosur zgodził się też na obniżenie lub zniesienie ceł na unijne produkty rolne wysyłane do obszaru Mercosur – obecnie cła sięgają 55 proc.

Jak pisał na łamach OKO.press Marcel Wandas, według Komisji Europejskiej umowa to czysty zysk, bo rozwijająca się klasa średnia w Ameryce Łacińskiej docenia jakościowe produkty z Unii. W krajach członkowskich południowoamerykańskiej wspólnoty gospodarczej nie będzie można też podrabiać chronionych unijnym prawem wyrobów europejskich serowarów czy wędliniarzy.

Przeczytaj także:

Najistotniejsze jest jednak wprowadzenie kontyngentów, czyli rocznych limitów importu z krajów Mercosuru, do których będziemy dochodzić stopniowo przez 5 do 10 lat.

Najważniejsze z objętych nimi produktów to:

• wołowina: 99 tys. ton rocznie z 6-letnim okresem przejściowym i końcowym cłem 7,5 proc.,
• drób: 180 tys. ton po 5 latach, bez cła,
• ser: 30 tys. ton, cło zdejmowane stopniowo przez 10 lat aż do osiągnięcia zera procent,
• kukurydza i sorgo, czyli ważne składniki pasz: ilość 1 mln ton osiągnięta po 5 latach obowiązywania umowy, bez cła.

Liczby te mogą robić wrażenie, ale nie wytrzymują zderzenia z możliwościami europejskiego rolnictwa. Roczna produkcja wołowiny w UE wynosi ponad 6 mln ton, drobiu – ponad 13 mln ton, sera – ponad 10 mln ton, samej kukurydzy – 60 mln ton, sorgo – ponad milion ton. Import tych towarów w ustalonych kontyngentach w żadnym stopniu nie zagrozi europejskim producentom żywności.

Kontyngenty z krajów Mercosur nie mogą również znacząco wpłynąć na polski rynek. Nasz kraj odpowiada za roczną produkcję ponad 500 tys. ton żywca wołowego, ponad 3 mln ton drobiu, niemal miliona ton sera i ponad 10 mln ton kukurydzy. W każdym z tych przypadków plasujemy się europejskiej czołówce.

Mówiąc wprost: import z Argentyny, Paragwaju, Urugwaju i Brazylii rozpłynie się jak kropla w morzu wspólnego rynku 27 unijnych państw. Ale rolnicy w całej Europie od tygodni protestując przeciwko jej ratyfikacji.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Donald Trump starał się przekonać naszych europejskich partnerów, że musimy się zjednoczyć. Jego głos jest bardzo ważny. W Europie jest konieczność solidarności, ale jest też konieczność, by budować dobre relacje transatlantyckie. One są bardzo ważne. Wiemy przecież, jak wiele błędów popełniła Europa przed 2022 rokiem” – mówił Karol Nawrocki w Davos.

Prezydent brał udział w niemal godzinnej dyskusji poświęconej obronności Europy zatytułowanej „Czy Europa jest w stanie się bronić?”. W panelu udział brali także sekretarz generalny NATO Mark Rutte i prezydent Finlandii Alexander Stubb.

Dyskusję zdominowały pytania o polityczne zapędy Donalda Trumpa dotyczące zajęcia Grenlandii. Sama Dania zrezygnowała z uczestnictwa w szczycie w Davos. Do Davos wybiera się prezydent USA i w środę (21 stycznia) po południu wygłosi przemówienie.

Prezydent Polski w żaden sposób nie komentował postawy Trumpa. Zapewniał za to, że Stany Zjednoczone są dziś najważniejszym sojusznikiem Polski i że Trumpa w Europie „potrzebujemy”. Wskazywał, że wkład Unii Europejskiej w gospodarkę światową jest on równy wkładowi Ameryki, choć USA wydaje niebagatelnie więcej na obronność w NATO.

„Musimy słuchać, co Donald Trump ma do powiedzenia w sprawach obronności i bezpieczeństwa” – mówił Nawrocki dodając, że to Trump zmobilizował kraje Europy do zwiększenia wydatków na obronność.

A Grenlandia? Karol Nawrocki przyznał, że Dania jest partnerem Polski, ale patrzy na Grenlandię jako „punkt strategiczny i temat geopolityczny pomiędzy światem demokratycznym, wolnym, a Rosją”.

„Polska zwiększyła procent PKB przeznaczany na wojsko do prawie pięciu procent. Mamy najsilniejszą armię w Europie Środkowo-Wschodniej. Czujemy się za Polskę odpowiedzialni. Ja wierzę w polskich żołnierzy, wierzę w nasz sojusz i gotowość do walki z każdym, kto chce Polskę najechać” – mówił prezydent wskazując, że temat Grenlandii nie może przykryć rozmów pokojowych dotyczących Ukrainy.

Mark Rutte, szef NATO, wezwał nawet Europę do utrzymania swojej uwagi na kwestii ukraińskiej, bo to ona powinna być dla Europy priorytetem, z kluczowym znaczeniem dla bezpieczeństwa kontynentu.

„Wciąż czujemy zagrożenie ze strony Rosji. Jesteśmy w środku wojny hybrydowej” – wskazywał dodając, iż ma nadzieję, że Europa powoli zbliża się do pokoju w Ukrainie.

Jaki jest kontekst?

Karol Nawrocki otrzymał od Donalda Trumpa zaproszenie do członkostwa w Radzie Pokoju ws. Strefy Gazy i Palestyny – jako jeden z 60 krajów.

Opinię w tej sprawie dla prezydenta przygotowuje Ministerstwo Spraw Zagranicznych, bowiem nie dość, że Trump oczekuje wpłaty miliarda dolarów od kraju członkowskiego – co odbierane jest jako haracz za nietykalność danego kraju, to dodatkowo zaprosił do niej m.in. Władimira Putina, Aleksandra Łukaszenkę czy Benjamina Netanjahu.

Zgodę na udział w Radzie Pokoju wyraziło na razie 10 krajów – w tym Białoruś, Izrael, Węgry czy Argentyna. Decyzja Nawrockiego musi być poprzedzona zgodą polskiego rządu.

Przyjęcia zaproszenia odmówił już prezydent Francji Emmanuel Macron. Trump w odwecie zagroził Francji sankcjami i wysokim cłem na francuskie wina.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Ponad dwa tysiące dowodów w sprawie nieprawidłowości w Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, znanego jako Fundusz Sprawiedliwości, ma przedstawić prokuratura. 21 stycznia o godzinie 10 w Warszawie rozpoczął się pierwszy proces w tej sprawie. Prokuratura przekazała do sądu 360 tomów akt.

Na ławie oskarżonych przez Zespół Śledczy nr 2 Prokuratury Krajowej zasiada sześć osób. To:

• ks. Michał Olszewski, który z Funduszu Sprawiedliwości pobrał gigantyczną dotację na budowę ośrodka dla ofiar przestępstw, w którym miały znaleźć się studia nagraniowe dla prowadzonych przez niego katolickich mediów. Sprawę dotacji dla Fundacji Profeto jako pierwsze ujawniło OKO.press
• Karolina K. i Urszula D., dwie urzędniczki wysokiego szczebla z Ministerstwa Sprawiedliwości, które odpowiadały za przyznanie środków Fundacji
• trzech urzędników niższego szczebla z byłego resortu Zbigniewa Ziobry: Monika G., była wicedyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości oraz specjaliści Marcin M. i Wojciech Z. oskarżeni o poświadczanie nieprawdy w dokumentacji konkursowej i przekroczenie uprawnień w celu bezprawnego przyznania dotacji.

Prokuratura zarzuca ks. Olszewskiemu, prezesa Fundacji Profeto udział w zorganizowanej grupie przestępczej, która popełniała przestępstwa przeciwko mieniu i wyrządziła szkody w wielkich rozmiarach w mieniu Skarbu Państwa. Zarzuty te postawiono także urzędniczkom z resortu.

Olszewski ma też odpowiedzieć za tzw. pranie pieniędzy. Prokuratura wskazała bowiem nie tylko na fakt, że planowane imperium ks. Olszewskiego znacząco odbiegało od celi Funduszu (czyli pomocy pokrzywdzonym). Śledczy podnoszą również wątek wątpliwych mechanizmów między umową najmu gruntu a transferami pieniężnymi, co utrudniało stwierdzenie źródła pochodzenia tych środków.

Oskarżeni nie przyznają się do winy. Najpiew pod budynkiem Sądu Okręgowego, a potem pod salą sądową trwa manifestacja środowisk prawicowych (głównie Ruchu Obrony Granic Roberta Bąkiewicza) mająca na celu wsparcie ks. Olszewskiego – z którego PiS i Zjednoczona Prawica przez miesiąca próbowała zrobić więźnia politycznego, a sam proces upolitycznić i uczynić z niego element walki rządu z PiS-em.

Jaki jest kontekst?

Państwowy fundusz, który ma pomagać ofiarom przestępstw, stał się za rządów PiS partyjną skarbonką Suwerennej Polski. Zbigniew Ziobro stworzył system, który stał się symbolem wydawania publicznych pieniędzy na polityczne cele. Bo to właśnie stamtąd szły strumienie pieniędzy do organizacji lub instytucji działających w okręgach wyborczych polityków Suwerennej Polski.

Skalę nieprawidłowości w Funduszu Sprawiedliwości poznaliśmy dzięki taśmom ujawnionym w maju 2024 roku przez Tomasza Mraza. Były dyrektor w ministerstwie sprawiedliwości przez dwa lata nagrywał urzędników i polityków odpowiadających za wydatkowanie środków z państwowego funduszu.

Przeczytaj także:

Jak ujawnili Maria Pankowska i Sebastian Klauziński na łamach OKO.press, rekordowo wysoka dotacja trafiła do ks. Michała Olszewskiego. Oficjalnie 66 milionów miało trafić na budowę ośrodka dla ofiar przestępstw. Tyle że w rzeczywistości ksiądz budował medialne imperium na miarę ojca Rydzyka – salę widowiskową, pięć studiów nagraniowych, trzy reżyserki, dwie serwerowania i biura open space.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się stało?

Trump miał 20 stycznia konferencję prasową podsumowującą pierwszy rok prezydentury. Chwalił się osiągnięciami gospodarczymi i w polityce migracyjne. Narzekał, że nie są one doceniane. Pytany o sposób przejęcia Grenlandii – którą, jak wcześniej wielokrotnie mówił- zamierza przyłączyć do USA, gdyż jest to „konieczne dla ich bezpieczeństwa”, powiedział tylko: „Dowiecie się”. Dodał także, że „mamy zaplanowanych wiele spotkań na temat Grenlandii i myślę, że wszystko pójdzie całkiem dobrze”.

„Myślę, że wydarzy się coś, co będzie bardzo dobre dla wszystkich” – powiedział. Nie podał żadnych szczególów.

Po raz kolejny wyraził żal do władz Norwegii, że nie przyznały mu pokojowego Nobla (Trump konsekwentnie ignoruje fakt, że nagrodę przyznaje niezależny od władz Komitet Noblowski). „Straciłem wiele szacunku do Norwegii” – mówi Trump. Twierdził, że ma dobre stosunki z premierem Wielkiej Brytanii i prezydentem Francji. Po raz kolejny powtórzył, że „nikt nie zrobił dla NATO tyle” co on, a sojusz ten stał się „znacznie silniejszy”, odkąd objął urząd w Białym Domu (bo zmusił członków sojuszu do podniesienia wydatków na obronę).

„NATO będzie szczęśliwe i my też będziemy szczęśliwi”. „Potrzebujemy tego dla bezpieczeństwa świata”. „Moją największą obawą związaną z NATO jest to, że wydajemy na nie ogromne pieniądze i wiem, że przyjdziemy im z pomocą, ale mam wątpliwości, czy oni przyjdą z pomocą nam”.

Jaki jest kontekst?

Po serii późnonocnych wpisów na portalu Truth Social, które zdenerwowały sojuszników Ameryki, Donald Trump przyjął dziś w sali prasowej Białego Domu bardziej wyważoną postawę – pisze BBC.

Działania Trumpa są już interpretowane jako próba osłabienia Europy i rozbicia NATO – by z wybranymi z dawnego sojuszu partnerami robić interesy. Pisze o tym w OKO.press Witold Głowacki:

Przeczytaj także:

Z taką interpretacją działań Trumpa wystąpił też dziś szef MSZ Rosji Ławrow. Nie ukrywał, że Rosja Putina bardzo by na tym skorzystała:

Przeczytaj także:

Tymczasem jednak Trump napotkał na wyraźny opór dotychczasowych sojuszników. Czas na schlebianie Donaldowi Trumpowi dobiegł końca, a Europa powinna stanowczo odpowiedzieć gospodarczo, jeśli USA nałoży cła na sojuszników z NATO , którzy wysłali wojska na Grenlandię – powiedział były szef NATO i były premier Danii Anders Fogh Rasmussen.

Prezydent Francji Emmanuel Macron powiedział natomiast, że „Europa nie ulegnie naciskom ani nie da się zastraszyć”. Francja i Europa nie będą „biernie akceptować prawa silniejszego” – powiedział Macron na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos , dodając, że postępowanie w przeciwnym razie doprowadziłoby do ich „wasalizacji”.

- mówił Macron w Davos, do którego za dwa dni wybiera się Trump.

Przeczytaj także:

Parlament Europejski wstrzymał proces ratyfikacji umowy handlowej zawartej w ubiegłym roku między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi. Źródło PAP w Brukseli podało, że głosowanie nad porozumieniem w komisji handlu międzynarodowego PE, planowane pierwotnie na koniec stycznia, nie dojdzie do skutku. W sprawie tej miała zapanować zgodność między najważniejszymi frakcjami.

„Ustępstwa są zawsze oznaką słabości” – napisał polski premier Donald Tusk na X. Nie wspomniał o Trumpie, ale ostry ton kraju, który nie wysłał swoich żołnierzy na pomoc Grenlandii, jest znaczący (według Onetu Tusk chciał wojska na pomoc Danii wysłać, ale odwiódł go od tego konserwatywny wicepremier Kosiniak Kamysz, który liczy na dobre kontakty z konserwatywnymi Amerykanami). – „Europa nie może sobie pozwolić na słabość – ani wobec wrogów, ani wobec sojuszników. Ustępstwa nie przynoszą żadnych rezultatów, a jedynie upokorzenie. Europejska asertywność i pewność siebie stały się potrzebą chwili” – napisał Tusk.

„Nie jest niczym niezwykłym, że Trump bywa chwiejny w kontaktach z zagranicznymi przywódcami, w zależności od okoliczności i swojego nastroju. Dziś rano w Davos sekretarz skarbu Scott Bessent radził europejskim przywódcom, aby zachowali cierpliwość – pisze dziennikarz BBC Anthony Zurcher. – Jednak biorąc pod uwagę opór, z jakim amerykański prezydent spotkał się w ostatnich dniach ze strony swoich zagranicznych odpowiedników, Trumpowi może być trudniej uspokoić nerwy, gdy jutro przybędzie do Szwajcarii”.

Przeczytaj także:

Po roku rządów Trup ma słabe sondaże. Według sondażu Reuters/Ipsos przeprowadzonego w zeszłym tygodniu 58% dorosłych Amerykanów nie pochwala jego pracy. Popiera Trumpa 41% ankietowanych.

Co się wydarzyło

Syryjski rząd Ahmada asz-Szar'y ogłosił dziś po połduniu zawieszenie broni w konflikcie z Syryjskimi Siłami Demokratycznymi. W ostatnich dniach kruche porozumienie między obiema stronami upadło. Rząd przejął kontrolę nad dużą częścią ziem kontrolwanych przez SSD. Po nieudanych rozmowach między generałem SSD Mazlumem Abdim i prezydentem Szar'ą z 19 stycznia, SSD wzywała do oporu, a armia syryjska dalej parła w stronę Hasaki – największego miasta kontrolowanego przez SSD i stolicy muhafazy (odpowiednika naszego województwa) Hasaka. W wielu miejscach dochodziło do starć, choć nie mieliśmy do czynienia z otwartą konfrontacją dwóch armii.

We wtorek 20 stycznia po południu syryjski rząd ogłosił czterodniowe zawieszenie broni. W ciągu tych czterech dni obie strony mają dojść do porozumienia w temacie integracji muhafazy Hasaka, ostatniej prowincji kontrolowanej przez SSD. Strona kurdyjska początkowo nie komentowała rządowego ogłoszenia, chwilę później potwierdziła przyjęcie zawieszenia broni.

Pomimo tego sytuacja pozostaje napięta. SSD twierdzą np. że już po ogłoszeniu i przyjęciu porozumienia, frakcje stowarzyszone z rządem atakowały miejscowość Zarkan. A dotychczasowe rozmowy i negocjacje pokazują, że nie będą to łatwe cztery dni.

Jednocześnie Kurdowie mają coraz mniej argumentów w negocjacjach.

Specjalny wysłannik USA do Syrii Tom Barrack w oświadczeniu w mediach społecznościowych jasno wskazał, że najlepsza szansa dla Kurdów to uczestnictwo w po-asadowskiej transformacji prowadzonej przez asz-Szar'ę. Amerykanie długo traktowali SSD jako głównych partnerów w Syrii w walce z Państwem Islamskim. W ostatnim roku to jednak się zmieniło, a nowy rząd w Damaszku na razie współpracuje w tej kwestii z USA.

Najbliższy czas to więc trudny test dla Kurdów i różnych frakcji w ich społeczności. Część z nich będzie chciała walczyć o autonomię na własnych zasadach. Ale taka wojna będzie długa, krwawa, a Kurdowie raczej nie znajdą w niej sojuszników.

Jaki jest kontekst

Siły SSD od upadku Asada w grudniu 2024 opierały się reintegracji z nowym państwem, choć do otwartej wojny domowej nie doszło. Kurdyjska autonomia w północno-wschodniej części kraju – Rożawa niemal na pewno skończyła się w dotychczasowej formie. Choć był to projekt z wiodącą rolą kurdów, na terenach regionu autonomicznego mieszka również sporo Arabów. Znacząca ich część miała wątpliwości co do rządów SSD. Stąd, gdy w ostatnich dniach armia syryjska przejmowała kontrolę nad kolejnymi miastami (w tym byłą stolicą Państwa Islamskiego – Rakką), wiele osób witało ją z zadowoleniem.

Pomimo ponad dekady istnienia Rożawy, Kurdowie nie zdołali stworzyć organizacji, w której arabska ludność regionu poczułaby się częścią projektu. To jeden z głównych powodów, dla których spora część terenów kontrolowanych przez SSD szybko przeszła w ręce rządu w Damaszku. Arabskojęzyczna ludność i część bojowników szybko przerzuciła swoją lojalność na rzecz rządu.

Konflikt między SSD i armią rządu w Damaszku eskalował w pierwszej połowie w znajdującym się na zachód od regionu autonomicznego Aleppo, największym mieście kraju. Siły kurdyjskie kontrolowały tam dzielnice Szejch Maksud i Aszrafije. Obie strony oskarżały się wzajemnie o złamanie zasad wcześniej ustalonych zawieszeń broni. W wyniku starć syryjska armia uzyskała jednak kontrolę nad spornymi dzielnicami.

Przeczytaj inne teksty na ten temat w OKO.press

Przeczytaj także: