Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Generał Alexus G. Grynkewich, naczelny dowódca sił sojuszniczych NATO w Europie i dowódca sił USA w Europie podczas konferencji prasowej po posiedzeniu Komitetu Wojskowego NATO we wtorek 19 maja potwierdził, że USA zmniejszają obecność wojskową w Europie. Tłumacząc wiele niejasności, które narosły wokół tematu w ciągu ostatnich tygodni ze względu na chaotyczną komunikację z Waszyngtonu, Grynkewich wyjaśnił, że chodzi o wycofanie z Europy w sumie 5 tysięcy żołnierzy poprzez:

• odwołanie przemieszczenia do Europy pancernej brygady bojowej – a to dotyczy Polski, bo właśnie w Polsce miała nastąpić taka rotacja około 4 tysięcy żołnierzy, oraz
• anulowania planowanego jeszcze w grudniu 2025 rozmieszczenia w Niemczech 3. batalionu 12. pułku artylerii polowej US Army, czyli batalionu wojsk dalekiego zasięgu.

„Zmiany w amerykańskiej obecności wojskowej w Europie nie wpłyną jednak na zdolność NATO do realizacji regionalnych planów obronnych” – zapewniał generał we wtorek 19 maja.

Media reagują

Oświadczenie generała Grynkewicha wywołało żywe reakcje, także w amerykańskich mediach, bo oznaczałoby, że znaczna większość żołnierzy wycofywanych obecnie przez USA z Europy, zostanie wycofana z Polski, a nie z Niemiec, jak jeszcze na początku maja zapowiadał sekretarz wojny Pete Hegseth.

OKO.press również pisało o tym scenariuszu tuż po konferencji generała Grynkewicza w tym tekście.

Ale we wtorek wieczorem czasu polskiego Pentagon wydał oświadczenie, w którym wyjaśnia, że w Waszyngtonie zapadła decyzja o zmniejszeniu z 3 do 4 liczby brygadowych zespołów bojowych (tzw. BCT – od Brigade Combat Teams) w Europie, a nie o tym, że będzie to dotyczyło akurat tej konkretnej pancernej brygadowej grupy bojowej (tzw. ABCT – od Armed Brigade Combat Teams), która ma zostać w tej chwili zrotowana w Polsce.

Tam też stacjonują bowiem BCT-sy, czyli brygadowe zespoły bojowe. Jest nim np. stacjonujący w Vilseck w Bawarii 2. Pułk Kawalerii, który także jest brygadą bojową, ale tzw. Brygadą Bojową Stryker (głównym elementem tej formacji są ośmiokołowe transportery opancerzone Stryker). To ta formacja była już wskazywana przez media jako możliwy kandydat do wyprowadzki.

Departament Obrony podkreślił w oświadczeniu opublikowanym przez Seana Parnella, rzecznika Pentagonu, że „decyzja o zmniejszeniu łącznej liczby brygadowych zespołów bojowych (BCT) przydzielonych do Europy z czterech do trzech” skutkuje

Pentagon podkreślił także, że szef Departamentu, Pete Hegseth, rozmawiał wcześniej z wicepremierem Polski Kosiniakiem-Kamyszem, a Departament „będzie pozostawał w ścisłym kontakcie z naszymi polskimi partnerami w miarę postępów tej analizy, w tym w celu zapewnienia, że Stany Zjednoczone zachowają silną obecność wojskową w Polsce”.

O tym, że nie ma na razie planu wycofania żołnierzy z Polski, tylko dochodzi do opóźnienia wysłania brygady rotacyjnej, we wtorek po południu mówił też wiceprezydent J.D. Vance.

Co z tego wynika? Wciąż nie wiadomo, skąd dokładnie wycofane zostaną wojska amerykańskie z Europy. Pentagon deklaruje, że „przekaże więcej informacji w odpowiednim czasie i w odpowiednich okolicznościach”.

Jaki jest kontekst?

Od początku maja w amerykańskich mediach oraz w wypowiedziach członków amerykańskiej administracji, w tym prezydenta Donalda Trumpa, pojawiały się zapowiedzi dotyczące ograniczenia amerykańskiej obecności wojskowej w Europie. Dotyczyły one:

• planu wycofania 5 tysięcy żołnierzy z Niemiec,
• anulowania planowanego rozmieszczenia w Niemczech 3. batalionu 12. pułku artylerii polowej US Army, czyli batalionu wojsk dalekiego zasięgu,
• rzekomego wstrzymania rotacji ok. 4 tysięcy żołnierzy z 2. Pancernej Brygadowej Grupy Bojowej do Polski,
• planowanej degradacji rangi dowództwa wojsk lądowych USA odpowiedzialnego za Europę i Afrykę z czterogwiazdkowego generała do trzygwiazdkowego.

Te decyzje podjęte w zbliżonym czasie, ale komunikowane osobno, zrodziły wiele wątpliwości:

• Czy może chodzić o uszczuplenie amerykańskiej obecności w Europie w sumie nawet o 10 tysięcy żołnierzy?
• Czy wstrzymanie rozmieszczenia 4 tys. żołnierzy w Polsce oznacza trwałe zmniejszenie amerykańskiej obecności wojskowej w Polsce z ok. 10 tysięcy żołnierzy obecnie do ok. 6 tysięcy żołnierzy?
• Czy część wojsk wycofywanych z Niemiec zostanie przeniesiona do Polski lub innych państw wschodniej flanki NATO?, itp.

Wtorek 19 maja przyjął rozstrzygnięcie tylko w jednej kwestii:

Choć jak mówił po spotkaniu Komitetu Wojskowego NATO generał Alexus G. Grynkewich, to może nie być ostatnie słowo w tym temacie.

„W miarę jak europejski filar NATO staje się coraz silniejszy, Stany Zjednoczone mogą pozwolić sobie na ograniczenie obecności w Europie i skupienie się wyłącznie na zapewnianiu tych kluczowych zdolności, których sojusznicy nie są jeszcze w stanie zapewnić samodzielnie” – mówił generał.

Podkreślał, że w miarę jak sojusznicy będą rozwijać swoje zdolności, "Stany Zjednoczone mogą wycofywać część własnych sił i wykorzystywać je do innych globalnych priorytetów”.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Nowy węgierski premier w pierwszą zagraniczną wizytę wybrał się do Polski. Pierwszy punkt jego podróży to Kraków. We wtorek 19 maja 2026 na Wawelu Péter Magyar złożył kwiaty przed pomnikiem św. Jana Pawła II. Następnie spotkał się z kardynałem Grzegorzem Rysiem.

„To stara tradycja węgierska, że nowy premier Węgier w pierwszą podróż udaje się do Polski, a moją osobistą decyzją było, by rozpocząć ją od Krakowa na Wawelu przy pomniku św. Jana Pawła II, by wzmacniać przyjaźń polsko-węgierską. Często cytuję słowa Jana Pawła II: «Nie lękajcie się»” – powiedział Magyar dziennikarzom.

Z Krakowa Magyar pojedzie pociągiem do Warszawy, gdzie spotka się z premierem Donaldem Tuskiem i prezydentem Karolem Nawrockim. W środę w Gdańsku ma się widzieć z Lechem Wałęsą oraz odbyć spacer po mieście.

Na ten spacer, który ma się rozpocząć o godz. 16 na Długim Targu, zaprosił premier Donald Tusk:

Pytany w Krakowie o wyjazd ukrywającego się w Budapeszcie Zbigniewa Ziobry do Stanów Zjednoczonych Magyar przyznał, że o tym, że były minister sprawiedliwości przebywa w USA, dowiedział się z mediów.

„Poprosiłem o udzielenie mi dostępnych na ten temat informacji. Wiadomo, że polityk nie opuścił Węgier poprzez granicę Schengen. Najprawdopodobniej opuścił Węgry i wyjechał do Stanów Zjednoczonych z terenu innego kraju Unii Europejskiej. Do wyjazdu doszło jeszcze przed moim zaprzysiężeniem na stanowisko premiera” – powiedział premier Węgier.

Jaki jest kontekst

Stojąc na cele opozycyjnej partii Tisza w wyborach parlamentarnych 12 kwietnia 2026 Magyar odsunął od władzy rządzącego Węgrami przez 16 lat Viktora Orbana, zdobywając konstytucyjną większość.

Pierwsze dni rządów Magyara są wypełnione symboliką i gestami marketingowymi, o czym pisała w OKO.press Anna Wójcik.

Przeczytaj także:

Jednak przed nową władzą stoją trzy główne wyzwania: rozliczenie poprzedniej ekipy, przywrócenie państwu węgierskiemu demokratycznego charakteru oraz poprawa ekonomicznego bytu obywateli. W tym ostatnim ma pomóc odblokowanie środków z Unii Europejskiej, co Magyar obiecał wyborcom i o co zabiega od pierwszego dnia po wyborach.

Do Polski wraz z Magyarem przyjechało kilkoro ministrów, którzy mają się spotkać ze swoimi odpowiednikami. Stronę Polską reprezentować będą m.in. minister finansów Andrzej Domański, szef MSWiA Marcin Kierwiński, koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak, ministra kultury Marta Cienkowska oraz minister infrastruktury Dariusz Klimczak. Rzecznik polskiego rządu Adam Szłapka powiedział, że to spotkanie będzie miało charakter konsultacji międzyrządowych.

W poniedziałek 18 maja 2026 ministra spraw zagranicznych Węgier Anita Orban odwołała ambasadora w Warszawie: „Nowa era wymaga nowego podejścia. Dlatego postanowiłam odwołać ambasadora Węgier w Warszawie" – napisała na portalu. „Uważam, że odnowiony kierunek naszej polityki zagranicznej powinien być reprezentowany przez nowego wysłannika, który będzie mógł wiarygodnie i konsekwentnie rozwijać go w nadchodzącym okresie”.

W OKO.press szeroko relacjonowaliśmy węgierskie wybory:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Według najnowszych danych przekazanych przez rząd w Kinszasie, liczba śmiertelnych ofiar epidemii wirusa ebola wzrosła do 131. Aż 513 osób wykazuje objawy zakażenia, niemal 200 więcej niż zaledwie dwa dni temu.

W niedzielę 17 maja Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym. Tempo rozwoju epidemii w Demokratycznej Republice Konga jest tak duże, że WHO powołało komitet ds. sytuacji nadzwyczajnych. Eksperci spotkają się jeszcze dziś, we wtorek 19 maja, w Genewie, żeby przeanalizować skalę zjawiska.

Pierwsze oficjalne informacje o epidemii pojawiły się w piątek 15 maja. Do soboty ogłoszono 88 ofiar śmiertelnych. Niepokojący jest też zasięg epidemii – wirus, który najpierw pojawił się we wschodniej prowinicji Ituri, dotarł do Kinszasy, oddalonej o 2,5 tys. km na zachód stolicy DRK. Najnowsze informacje wskazują, że epidemia rozwija się także w sąsiadującej z Rwandą i Ugandą prowinicji Kiwu Północne. W obu krajach odnotowano pierwsze przypadki zakażeń.

Cytowany na łamach African News Dyrektor Narodowego Instytutu Badań Biomedycznych profesor Jean-Jacques Muyembe przekazał, że zarządzanie epidemią jest utrudnione ze względu na obecność licznych grup zbrojnych, szczególnie we wschodnich prowincjach kraju. „Nie ma gdzie odizolować chorych. Umierają w domach, a ich ciałami zajmują się członkowie rodzin" – relacjonował Isaac Nyakulinda, mieszkanie Bunii (miasto w prowinicji Iturii).

Według źródeł BBC Stany Zjednoczone rozważają ewakuację niewielkiej grupy swoich obywateli z DRK na kwarantannę do bazy wojskowej w Niemczech. Tam też ma być leczony amerykański lekarz, u którego potwierdzono zakażenie ebolą.

Jaki jest kontekst

Według afrykańskiego urzędu ds. zdrowia Africa CDC epidemia zaczęła się w trzecim tygodniu kwietnia. Choroba wywoływana jest przez znany od 2007 roku szczep wirusa ebola o nazwie Bundibugyo, cechujący się wysoką śmiertelnością zakażonych sięgającą (według władz DRK) nawet 50 proc.

Ebola – nawet w wariancie Bundibugyo – nadal nie jest jednak chorobą należącą do najbardziej zaraźliwych, co w sposób naturalny ogranicza jej potencjał pandemiczny. W normalnych warunkach wirus nie rozprzestrzenia się bowiem drogą kropelkową.

Choroba rozprzestrzenia się poprzez bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi, takimi jak krew, wymiociny, nasienie lub innymi skażonymi materiałami, w tym pościelą i odzieżą. Ebola staje się zaraźliwa dopiero po wystąpieniu objawów. Objawy obejmują gorączkę, wymioty, biegunkę, silne osłabienie, bóle mięśni, a w ciężkich przypadkach krwawienia wewnętrzne i zewnętrzne, czyli objawy typowe dla gorączek krwotocznych. Okres inkubacji może trwać od dwóch do 21 dni.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Podczas wtorkowego posiedzenia rządu, 19 maja, premier Donald Tusk polecił szefowi polskiej dyplomacji Radosławowi Sikorskiemu i ministrowi sprawiedliwości Waldemarowi Żurkowi, aby przedstawili Amerykanom „komplet informacji” w sprawie Zbigniewa Ziobro.

„Mówię nie tylko o waszych odpowiednikach, ale także o amerykańskiej opinii publicznej i tych politykach i liderach opinii publicznej, którzy mogą mieć znaczenie w wyjaśnieniu, dlaczego tak ważne jest dla nas, abyśmy mogli liczyć na pomoc, kiedy ścigamy przestępców, na których ciążą tak poważne zarzuty, jak na ministrze Ziobrze” – mówił premier.

Dodał, że chciałby, żeby argumenty polskiego rządu dotarły „możliwie szeroko”, „do każdego, kto może pomóc w tej sprawie”.

Jednocześnie Donald Tusk przyznał, że ekstradycja z USA nie będzie prosta. Przypomniał sprawę Edwarda Mazura, ściganego w Polsce m.in. za zabójtswo gen. Marka Papały. „Podejmiemy wszystkie działania, żeby przynajmniej nikt nie miał pretekstu i nie mógł powiedzieć, że nie wiedział, o co chodzi” – zapewnił premier.

Jaki jest kontekst

Słowa premiera mogą zapowiadać ofensywę PR-ową w USA, której celem jest przygotowanie gruntu pod wniosek o ekstradycję zbiegłego Zbigniewa Ziobro. Były minister sprawiedliwości w rządzie Zjednoczonej Prawicy jest ścigany w Polsce za przestępstwa związane z Funduszem Sprawiedliwości. Ciąży na nim 26 zarzutów. Problem w tym, że Zbigniew Ziobro uciekł z Budapesztu, w którym wcześniej się ukrywał i – jak ustaliło Radio Zet – przez Mediolan wyleciał do Stanów Zjednoczonych. Do niedawna nie było jasne, jakimi dokumentami posługiwał się w podróży. Wiadomo, że od Viktora Orbana dostał paszport uchodźczy. Były już premier Węgier przyznał mu bowiem azyl polityczny. Jak 19 maja podał Reuters, Zbigniewowi Ziobro w ucieczce pomogli też Amerykanie. Christopher Landau, czyli numer dwa w amerykańskiej dyplomacji, polecił wysokim rangą urzędnikom Departamentu Stanu, aby ułatwili i zatwierdzili wydanie wizy dziennikarskiej dla Ziobry. Polityk oficjalnie ma być komentatorem politycznym Telewizji Republika, należącej do Tomasza Sakiewiecza.

Landau miał usłyszeć o sprawie Ziobry od Toma Rose'a, ambasadora USA w Polsce, i uznał byłego ministra za osobę niesłusznie ściganą. Swoje instrukcje dla urzędników w Departamencie Stanu wiceszef amerykańskiej dyplomacji uzasadnił „względami bezpieczeństwa narodowego".

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Trump kolejny raz zagroził Iranowi powrotem wojny. A następnie kolejny raz się wycofał. Jak przekazał amerykańskim mediom, tym razem zrobił to na prośbę liderów państw arabskich.

W poście w mediach społecznościowych Trump wymienił przywódców Kataru, Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Wedle jego relacji, poprosili oni o wstrzymanie ataku, „który był planowany na jutro, ponieważ trwają obecnie poważne negocjacje i ich zdaniem, jako Wielkich Liderów i Sojuszników, Porozumienie, które będzie bardzo akceptowalne dla USA, a rakże dla Krajów Bliskiego Wschodu i wielu innych, zostanie osiągnięte. Co ważne, porozumienie to zawierać będzie BRAK BRONI ATOMOWEJ DLA IRANU” – napisał Trump w poniedziałek.

Wedle mediów amerykańskich, z Półwyspu Arabskiego płynęła do Trumpa wspólna wiadomość od wszystkich krajów: poczekajmy na negocjacje, bo w przeciwnym razie irański odwet będzie nas drogo kosztował.

Jaki jest kontekst

Trudno zliczyć, który już raz Trump grozi Iranowi powrotem wojny. W licznych tekstach w OKO.press podkreślaliśmy już: USA i Iran podchodzą do negocjacji z pozycji zwycięzcy. A to uniemożliwia kompromisy. I w tej kwestii nic się nie zmienia. Trump grozi powrotem wojny, ale jednocześnie ewidentnie do niej wracać nie chce. A to osłabia siłę jego gróźb. Nie oznacza to automatycznie, że wojna już z pewnością nie wróci.

Ale Iran nie zamierza się ugiąć tak, jak chciałby tego Donald Trump. W zeszłym tygodniu Amerykanie odrzucili kolejną kontrpropozycję Iranu na zakończenie wojny. Każde kolejne odrzucenie kolejnego planu rozbija się mniej więcej o to samo: Iran chce reparacji wojennych, zakończenia wojny na wszystkich frontach (w tym w Libanie), chcą usankcjonować swoją kontrolę nad cieśniną Ormuz, o broni atomowej chce rozmawiać dopiero w kolejnym korku. Amerykanie żadnych reparacji płacić nie chcą, chcą zająć się kwestią cieśniny Ormuz i programem atomowym.

Trudno stwierdzić, czy słowa Trumpa, że atak był zaplanowany na dziś, były kolejnym blefem, czy Amerykanie faktycznie są blisko takiej decyzji. Iran skutecznie pokazał w marcu, jakimi konsekwencjami kończy się zaatakowanie go, szczególnie dla krajów Zatoki Perskiej. Kolejny atak te koszty może podnieść. Czyli: pat trwa.

Przeczytaj także: