Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

CBOS opublikował 31 marca wyniki sondażu dotyczącego stosunku Polek i Polaków do wojny w Iranie. Zdecydowana większość badanych opowiada się w nim za decyzją polskiego rządu o niewysyłaniu wojsk do Iranu i jednocześnie uważa decyzję Stanów Zjednoczonych i Izraela o ataku na Iran za niesłuszną.

Aż 77 procent badanych (51 proc. „zdecydowanie” i 26 proc „raczej”) deklaruje w nim, że uważa atak na Iran za błąd Stanów Zjednoczonych i Izraela. Za słuszną decyzję o ataku uważa jedynie 8 proc badanych (3 proc. „zdecydowanie” i 5 proc. „raczej”. 15 procent badanych wybrało odpowiedź „trudno powiedzieć” lub jej nie udzieliło.

„Grupą, która wyróżnia się na tle pozostałych ponadprzeciętnie wysokim odsetkiem przekonanych, że decyzja Stanów Zjednoczonych i Izraela o ataku na Iran była słuszna, są osoby, które deklarują, że 15 października 2023 roku w wyborach do Sejmu poparły Prawo i Sprawiedliwość (22 proc.).” -podaje CBOS w komentarzu do wyników badania.

49 procent badanych (33 proc. „raczej” i 16 proc. „zdecydowanie” ) widzi w konflikcie Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem potencjalne zagrożenie Polski. Przeciwnego zdania jest 42 proc. badanych (6 proc „zdecydowanie” i 36 proc. „raczej”).

Niemal całkowicie zgodnie Polki i Polacy oceniają natomiast decyzję rządu o niewysyłaniu wojsk do Iranu. Popiera ją aż 89 proc. badanych (60 proc „zdecydowanie”, 29 proc. „raczej”).

Jaki jest kontekst?

Z badania CBOS wynika, że zdecydowana większość Polek i Polaków jest przeciwna angażowaniu się Polski w konflikt w Iranie, co koresponduje zarówno z decyzjami władz Polski, jak i innych europejskich krajów NATO. Zwraca uwagę dość wysoki odsetek badanych, którzy wskazują, że wojna w Iranie stanowi zagrożenie dla Polski – choć w sondażu tego nie ujęto, można wnioskować, że chodzić może zarówno o wzrost zagrożenia regionalnego wynikający z głębokiego zaangażowania Stanów Zjednoczonych w zupełnie innej niż Europa części świata, jak i o ekonomiczne skutki wojny.

Jednocześnie w badaniu CBOS jedynie 8 proc. badanych wskazuje, ze uważa decyzję o ataku na Iran za słuszną. To jedna z historycznie najniższych – a być może wręcz najniższa – ocen strategicznych decyzji władz USA w oczach Polaków.

Co się wydarzyło?

Szef departamentu obrony USA (przez administrację Trumpa uparcie nazywanego „departamentem wojny” Pete Hegseth wystąpił we wtorek 31 marca wraz z szefem Kolegium Połączonych Sztabów, czyli najwyższym dowódcą amerykańskiej armii Danem Cainem. Hegseth i Caine mieli przedstawić postępy armii amerykańskiej w wojnie z Iranem. Podczas briefingu nie padło jednak wiele konkretów dotyczących przebiegu wojny. Hegseth odmówił odpowiedzi na pytanie, czy USA zamierzają przeprowadzić inwazję lądową na Iran lub należące do tego kraju wyspy. „chodzi o to, by być nieprzewidywalnym, czyli nie dać nikomu do zrozumienia, co jesteśmy gotowi zrobić, a czego nie.” – tak argumentował uchylenie się od odpowiedził. Twierdził natomiast, że do zakończenia wojny może dojść w wyniku negocjacji z „nowym reżimem Iranu”, choć jednym tchem zasugerował, że może być na to potrzebny kolejny miesiąc.

„Mamy coraz więcej opcji, a oni coraz mniej... W ciągu zaledwie jednego miesiąca ustalimy warunki, kolejne dni będą decydujące. Iran o tym wie i nie może z tym prawie nic zrobić militarnie.” – mówił Hegseth.

Najbardziej znaczące wydają się wypowiedzi Hegsetha pod adresem sojuszników z NATO. Tym razem szef Pentagonu niemal wprost sugerował, że Biały Dom rozważa odwrócenie się od Sojuszu Północnoatlantyckiego. „Jeśli chodzi o NATO, to decyzja należy do prezydenta. Ale powiem tylko, że wiele zostało już ujawnione. Świat dowiedział się wiele na temat tego, co nasi sojusznicy byliby gotowi zrobić dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, gdybyśmy podjęli się wysiłku o takiej skali na rzecz wolnego świata. Iran ma pociski pociski, których zasięg nie obejmuje nawet Stanów Zjednoczonych. Ich zasięg obejmuje za to naszych sojuszników i inne kraje. A jednak, gdy prosimy o dodatkową pomoc lub o prosty dostęp do przelotu, napotykamy na pytania, przeszkody lub wahania. Prezydent podkreśla, że ​​nie ma mocnego sojuszu, jeśli kraje nie chcą stanąć po naszej stronie, gdy tego potrzebujemy.” – tak brzmiała cała ta część wypowiedzi Hegsetha.

Szef departamentu obrony jak zwykle nie szczędził słuchaczom peanów na cześć Trumpa. „ uważam, że inne kraje powinny słuchać głosu prezydenta. Udowodnił, że kiedy przemawia, ma coś do powiedzenia”. „Gdy poprzedni prezydenci tylko gadali, ten prezydent działa” – tego typu wtrącenia pojawiały się w różnych momentach wypowiedzi Hegsetha. Z całą pewnością pozostaje on w otoczeniu Trumpa w absolutnej czołówce, jeśli chodzi o publiczne komplementowanie swego szefa.

Jaki jest kontekst?

Donald Trump regularnie domaga się od sojuszników wsparcia w prowadzeniu wojny z Iranem. Tymczasem kraje członkowskie NATO zdecydowanie nie chcą się angażować w wojnę prowadzoną bez wyraźnego celu i czytelnego planu w dodatku bez jakiegokolwiek szerszego mandatu międzynarodowego. Korzystania z baz wojskowych w związku z prowadzeniem wojny z Iranem odmówiły już Stanom Zjednoczonym Hiszpania i Włochy. Francja sprzeciwia się lotom samolotów wojskowych USA zaangażowanych w konflikt na Bliskim Wschodzie nad swym terytorium. Niemal żaden z krajów NATO nie rozważa wysłania wojsk lub sprzętu wojskowego do wsparcia amerykańskich działań przeciw Iranowi – taką możliwość sugeruje publicznie jedynie Kanada.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump opublikował we wtorek 31 marca dwa następujące kolejno po sobie wpisy na swej platformie Truth Social. W pierwszym z nich zwrócił się do krajów odmawiających udziału w wojnie przeciw Iranowi, a w szczególności do Wielkiej Brytanii, by „jechały do Cieśniny Ormuz i po prostu wzięły stamtąd ropę”.

„Do wszystkich krajów, które nie mogą zdobyć paliwa lotniczego z powodu Cieśniny Ormuz, jak Wielka Brytania, która odmówiła udziału w dekapitacji Iranu, mam sugestię: Po pierwsze, kupujcie od Stanów Zjednoczonych, mamy tego mnóstwo, a po drugie, nabierzcie trochę odwagi, jedźcie do Cieśniny i po prostu weźcie stamtąd ropę” – czytamy.

W drugim wpisie Trump zaatakował z kolei Francję. „Francja nie pozwalała samolotom lecącym do Izraela, załadowanym sprzętem wojskowym, przelatywać nad swoim terytorium. Francja była BARDZO NIEPOMOCNA w stosunku do „Rzeźnika Iranu”, którego udało się skutecznie wyeliminować! USA BĘDĄ PAMIĘTAĆ!!!” – napisał Trump.

Jaki jest kontekst?

Stany Zjednoczone i Izrael utraciły inicjatywę w konflikcie z Iranem. Zaatakowany kraj utrzymuje blokadę cieśniny Ormuz i tym samym transport ropy i gazu z krajów Zatoki Perskiej, co skutkuje narastającymi problemami gospodarczymi w różnych częściach świata. Ponieważ flota Stanów Zjednoczonych nie jest w stanie sobie poradzić z blokadą, a w szczególności z usunięciem z cieśniny Ormuz irańskich min morskich, Trump już kilkakrotnie – kompletnie bez skutku – próbował przerzucać odpowiedzialność za to na sojuszników z Europy i innych części świata, a nawet na rywali – jak Chiny. Wpisy Trumpa wydają się więc kolejnym wyrazem frustracji prezydenta USA z powodu niemożności rozwiązania problemów zapoczątkowanych atakiem na Iran.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Amerykańska armia nie może wykorzystywać bazy Sigonella położonej na Sycylii do celów związanych z prowadzeniem wojny przeciwko Iranowi – informuje Corriere della Sera. Zarazem włoskie ministerstwo obrony potwierdziło, że Amerykanie kilka dni temu nie otrzymali zgody na lądowanie w bazie kilku bombowców przed ich dalszym lotem na Bliski Wschód. Według źródeł we włoskim MON Amerykanie mieli przekazać swój plan lądowania w Sigonelli już w trakcie lotu samolotów, co uniemożliwiało udzielenie na to wymaganej w takich wypadkach zgody przez włoski parlament. W dodatku planowi lotu przesłanego przez Amerykanów nie towarzyszyła formalna prośba o udzielenie pozwolenia na wykorzystanie bazy do celów wojennych. Do dziś incydent był utrzymywany w tajemnicy.

Na mocy umów między USA a Włochami zawartych w okresie po II wojnie światowej, amerykańska armia może korzystać z bazy Sigonella wyłącznie do celów logistycznych. Ewentualne wykorzystanie bazy na potrzeby związane z prowadzeniem wojny wymaga natomiast zgody włoskiego parlamentu.

Oficjalne komunikaty włoskiego MON związane ze sprawą są bardzo stonowane. „Ktoś próbuje przekazać wiadomość, że Włochy postanowiły zawiesić korzystanie z baz przez siły amerykańskie. To po prostu nieprawda, ponieważ bazy są aktywne, w użyciu i nic się nie zmieniło” – napisał w serwisie X szef włoskiego MON Guido Crosetto. Rzecz jasna nie odnosi się to do ewentualnego wykorzystania baz do celów wojennych.

Jaki jest kontekst?

Włochy są drugim po Hiszpanii krajem Europy, który nie udzielił amerykańskiej armii zgody na wykorzystanie położonych na swym terytorium baz wojskowych do celów związanych z prowadzeniem wojny w Iranie (chodzi przede wszystkim o międzylądowania bombowców i samolotów transportujących broń).

"Włochy z pewnością nie rozważają wojny z Iranem. Nie dość, że jest to konstytucyjnie niemożliwe , to jeszcze nie ma ku temu woli” – mówił w poniedziałek wieczorem minister obrony narodowej Włoch Guido Crosetto.

Co się wydarzyło?

Do Państwowej Agencji Atomistyki ma dziś (wtorek 31 marca) trafić wniosek o pozwolenie na budowę pierwszej polskiej elektrowni atomowej – poinformował prezes spółki Polskie Elektrownie Jądrowe Marek Woszczyk. „Zgodnie z deklaracjami, zresztą wielokrotnie przeze mnie osobiście, czy przez koleżanki i kolegów z zarządu podnoszonymi, dotrzymujemy przyrzeczenia wobec nas samych złożonego i składamy dzisiaj formalnie wniosek do Państwowej Agencji Atomistyki o wydanie zezwolenia na budowę pierwszej polskiej elektrowni jądrowej w Choczewie” – mówił Woszczyk.

Jaki jest kontekst?

Pierwsza polska elektrownia jądrowa ma powstać w rejonie nadmorskich miejscowości Lubiatowo i Kopalino w gminie Choczewo w województwie pomorskim. Docelowo ma się ona składać z trzech bloków o łącznej mocy 3,75 GW. Dla porównania – 3 lutego ze względu na falę mrozów odnotowano w Polsce historycznie rekordowe chwilowe zapotrzebowanie na energię – wyniosło ono ponad 27 GW. Typowe zapotrzebowanie na energię elektryczną wynosi w Polsce zwykle między 17 a 21 GW w danym momencie.

Pierwsze prace budowlane w gminie Choczewo mają się rozpocząć w roku 2028, z kolei uruchomienie pierwszego bloku elektrowni – i tym samym rozpoczęcie produkcji energii elektrycznej – przewidywane jest w roku 2036.

Złożenie przez spółkę PEJ do Państwowej Agencji Atomistyki wniosku o pozwolenie na budowę oznacza rozpoczęcie dość skomplikowanego procesu uzyskania zgody na rozpoczęcie budowy samych instalacji jądrowych – przede wszystkim oczywiście reaktora. Pierwsze prace budowlane mogą się jednak rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia od PAA. Rząd przygotował projekt nowelizacji tzw. specustawy jądrowej. Nowelizacja miałaby pozwolić na rozpoczęcie budowy tzw niejądrowych elementów elektrowni w uproszczonym trybie.

Na terenie przeznaczonym pod budowę elektrowni prowadzono już prace przygotowawcze i szczegółowe badania geologiczne.