Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Posłowie nie zajmą się prezydenckim projektem ustawy o Polskim Funduszu Inwestycji Obronnych, czyli „polskim SAFE zero procent”. Jak 19 marca w Sejmie wyjaśniał marszałek Włodzimierz Czarzasty, prezydent nie wskazał odpowiednich źródeł finansowania swojej inicjatywy.

„Poza ogólnym stwierdzeniem, że model finansowania proponowany przez prezydenta i prezesa NBP pozwoliłby zgromadzić co najmniej 200 mld zł do 2035 r., nie przedstawiono bardziej szczegółowych, wymiernych informacji dotyczących skutków finansowania funduszu, zarówno po jego uruchomieniu, jak i w dłuższej perspektywie czasowej” – mówił Czarzasty.

Marszałek wskazywał, że zabezpieczeniem projektu prezydenta jest zysk z Narodowego Banku Polskiego, a ten jeśli się pojawi, to dopiero w maju 2027. I wówczas będzie dzielony tak, jak już dziś określa to ustawa: 95 proc. trafi do budżetu państwa, 5 proc. pozostanie w banku. „Przypominam, że NBP ma w tej chwili skumulowaną stratę na poziomie 100 mld zł” – mówił Czarzasty.

Wątpliwości dotyczą także zgodności ustawy z Konstytucją. „Art. 221 Konstytucji mówi, że inicjatywa ustawodawcza w sprawie budżetu, zaciąganiu długu publicznego, udzielenia gwarancji finansowych przez państwo przysługuje wyłącznie Radzie Ministrów” – tłumaczył marszałek Sejmu.

Czarzasty dodał, że nie nadał ustawie numeru druku, ale postanowił odesłać projekt do dalszych, szczegółowych analiz.

Jaki jest kontekst

Polski SAFE zero procent to prezydencka alternatywa dla unijnego systemu pożyczek, w ramach którego Polska ma otrzymać 44 mld zł na zbrojenia. Program ogłoszony przez Karola Nawrockiego razem z prezesem NBP Adamem Glapińskim zakładał, że budżet państwa otrzyma z NBP 185 mld zł. Nie byłby to kredyt, więc nie trzeba by było go spłacać. Co więcej, nie wchodziłyby żadne mechanizmy warunkowości. Skąd jednak takie środki? Do sfinansowania polskiego SAFE miałaby posłużyć najprawdopodobniej operacja repo (repurchase agreement). W jej ramach bank zawarłby umowę, na mocy której najpierw sprzedałby złoto, co doprowadziłoby do powstania zysku NBP, który następnie na mocy ustawy praktycznie cały (95 proc.) trafiłby do budżetu państwa. Następnie całe to złoto zostałoby odkupione.

Eksperci wskazywali na wiele problemów: od potencjalnego wzrostu inflacji i utraty wiarygodności banku centralnego, przez trudność w realizacji zobowiązań w krajowej walucie, po niefortunną i chaotyczną komunikację.

Przypomnijmy, że Karol Nawrocki zawetował ustawę wprowadzającą SAFE. Tłumaczył, że w ten sposób walczy o suwerennośc kraju i chroni przyszłe pokolenia od spłaty zaciągniętego dziś kredytu. Rząd podjął decyzję, że program i tak zrealizuje, ale na podstawie uchwały przyjętej przez Radę Ministrów.

Przeczytaj także: