Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Iran zareagował na izraelsko-libańskie porozumienie o zawieszeniu broni ogłoszone w piątek 17 kwietnia. Irańska blokada Cieśniny Ormuz została czasowo zawieszona.

„Zgodnie z porozumieniem o zawieszeniu broni w Libanie przepływ dla wszystkich statków handlowych przez Cieśninę Ormuz zostaje uznany za całkowicie otwarty przez cały pozostały okres zawieszenia broni” — napisał minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Araghchi na portalu X. Porozumienie zostało zawarte jak dotąd jedynie na 10 dni – ma być jednak wstępem do dalszych negocjacji.

„Iran właśnie ogłosił, że irańska cieśnina jest w pełni otwarta. Dziękuję!” — napisał z kolei prezydent USA Donald Trump w serwisie Truth Social.

Na irańską deklarację dość entuzjastycznie zareagowały światowe rynki. Giełdy w Stanach Zjednoczonych notują wzrosty, natomiast cena ropy spadła, notując nawet przez moment w piątkowe popołudnie najniższy od początku konfliktu poziom.

Jaki jest kontekst?

Irańska deklaracja o otwarciu Cieśniny Ormuz to bezpośrednia reakcja na zawarcie porozumienia o zawieszeniu broni między Izraelem a Libanem. Izraelska agresja na Liban była odpowiedzią na ataki ze strony działającego na terenie tego kraju proirańskiego Hezbollahu – i tym samym elementem wojny między USA i Izraelem a Iranem. Zawieszenie broni ma potrwać 10 dni, w tym czasie negocjatorzy z Izraela i Libanu mają podjąć próbę wypracowania bardziej trwałego porozumienia.

„Bez względu na wynik negocjacji Izrael wyjdzie z nich z pozycji dominującej. W przypadku ich powodzenia może liczyć na rozbrojenie Hezbollahu i pokój z Libanem, co pozwoli rządowi Netanjahu skupić się na dalszej aneksji Gazy i Zachodniego Brzegu. Jeśli jednak negocjacje nie dojdą do skutku, a Hezbollah pozostanie aktywny, Izrael zyska pretekst do kontynuowania wojny i zajęcia południowego Libanu.” – pisze w OKO.press

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek skierowali w piątek 17 kwietnia do prokuratora generalnego zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Chodzi o postępowanie prezesa TK Bogdana Święczkowskiego, który uniemożliwia pracę w Trybunale czwórce sędziów TK wybranych przez Sejm. Bentkowska i Szostek zarzucają Święczkowskiemu przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków a także złamanie kilku artykułów z zakresu prawa pracy.

Sprawa dotyczy postępowania Święczkowskiego wobec sędziów TK Krystiana Markiewicza, Macieja Taborowskiego, Marcina Dziurdy i Anny Korwin-Piotrowskiej – zaprzysiężonych w ubiegłym tygodniu w Sejmie.

„Wobec wyżej wymienionych sędziów doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa, polegającego na nienawiązaniu stosunku służbowego oraz niepodpisaniu wymaganych dokumentów z nim związanych, a w konsekwencji – nieprzydzieleniu im stanowisk pracy oraz spraw do rozpoznania” – piszą w zawiadomieniu Bentkowska i Szostek.

Jaki jest kontekst?

Po wyborze przez Sejm 6 nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego prezydent Karol Nawrocki zaprosił do Pałacu Prezydenckiego na ślubowanie tylko dwoje z nich – właśnie Bentkowską i Szostka. W obliczu tej precedensowej sytuacji niedopełnienia przez prezydenta jego konstytucyjnego obowiązku pozostałych czworo sędziów zostało zaprzysiężonych przed Marszałkiem Sejmu. W tym ślubowaniu uczestniczyli również Bentkowska i Szostek.

Związany z obozem PiS – podobnie jak prezydent – prezes TK Bogdan Święczkowski ogłosił, że czwórki zaprzysiężonych w Sejmie sędziów TK nie uznaje. I nie dopuszcza ich do pełnienia sędziowskich obowiązków w Trybunale.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prezes PiS Jarosław Kaczyński na konferencji prasowej odniósł się publicznie do działań Mateusza Morawieckiego i jego stronników, którzy utworzyli niezależne od struktur PiS stowarzyszenie Rozwój Plus. Choć padły mocne słowa i sugestie, że ktokolwiek będzie budował ofertę konkurencyjną wobec PiS, zostanie z partii wyrzucony, w gruncie rzeczy był to również rodzaj próby deeskalowania wewnętrznego konfliktu wewnątrz Prawa i Sprawiedliwości. Kaczyński wydaje się od Morawieckiego wymagać potwierdzenia lojalności i jakiegoś rodzaju gwarancji, że Rozwój Plus nie stanie się polityczną konkurencją wobec PiS.

„Wszystko zależy od charakteru tego stowarzyszenia. Ja już mówiłem o tym, co jest dopuszczalne, a bywa nawet pożyteczne, a co nie – i nie ma sensu do tego wracać. Konsekwencje są równe dla wszystkich” – mówił Kaczyński w odpowiedzi na pytanie, czy Mateusz Morawiecki zostanie wyrzucony z partii za utworzenie swego stowarzyszenia. Zaraz jednak Kaczyński zasugerował, że jeszcze nie uznał działalności stowarzyszenia Rozwój Plus za nieodwołalnie niedopuszczalną i niepożyteczną. I w swoim charakterystycznym stylu sformułował pod adresem Morawieckiego groźbę, która zarazem była rodzajem oferty:

„Jeżeli będą padały takie sformułowania, które padały niestety także z ust osób bardzo ważnych, że to jest pewna nowa propozycja dla naszego elektoratu, to trzeba wybrać. Jasno mówię, że dla ludzi, którzy by się w to angażowali, miejsc na naszych listach nie będzie. Mam nadzieję, że ci, którzy podjęli takie działania, zrozumieją, że jest to nie tylko na szkodę PiS, ale także na szkodę Polski” – mówił Kaczyński.

Innymi słowy – Kaczyński podjął próbę wytyczenia granicy, której Morawieckiemu i jego ludziom nie wolno przekroczyć: Stowarzyszenie Rozwój Plus nie może się pozycjonować jako oferta o charakterze politycznym. Nie może też być platformą do budowy ugrupowania konkurencyjnego wobec PiS.

Kaczyński dopowiedział to zresztą niemal wprost:

„Chodzi o to, żeby to nie doprowadziło do sytuacji, którą można by nazwać, że przy pomocy instytucji i możliwości naszej partii, będzie się tworzyło partię nową, która nie jest w tej chwili potrzebna na polskiej scenie politycznej. Potrzebna jest jedność PiS i jedność polskiej prawicy.” – mówił prezes PiS.

Jaki jest kontekst?

Mateusz Morawiecki ogłosił w środę 16 kwietnia wieczorem za pośrednictwem WP.pl utworzenie stowarzyszenia pod nazwą Rozwój Plus. W skład tej organizacji weszli przede wszystkim posłowie i działacze PiS związani z Morawieckim w ramach partyjnej frakcji określanej mianem „harcerzy” lub „M&M'sów”. Na liście są m.in. Michał Dworczyk, Waldemar Buda, Marcin Horała, Paweł Jabłoński, Piotr Müller, Olga Semeniuk-Patkowska, Mirosława Stachowiak-Różecka czy Krzysztof Szczucki. Łącznie Morawieckiemu udało się pozyskać aż 34 posłów.

Ten ruch Morawieckiego zdecydowanie nie spodobał się zarówno partyjnej centrali PiS, jak i bardziej twardoprawicowym frakcjom tej partii – ze zwolennikami Przemysława Czarnka i ziobrystami na czele.

W tej chwili w partii Kaczyńskiego trwają narady, co zrobić z Mateuszem Morawieckim i jego stronnikami. Z perspektywy interesów PiS każde z możliwych rozstrzygnięć jest zaś obarczone sporym ryzykiem.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

W najnowszym sondażu CBOS, którego wyniki opublikowano dziś, powiększa się dystans między Koalicją Obywatelską a PiS. Podczas gdy największa z partii koalicji rządzącej otrzymała w 32 proc. wskazań, Prawo i Sprawiedliwość może liczyć na jedynie 18,2 proc respondentów. Aż 13 proc. badanych zadeklarowało, że swój głos oddałoby na Konfederację a 8,7 proc. na Konfederację Korony Polskiej.

Nowa Lewica otrzymała w sondażu CBOS 5,8 proc. wskazań, partia Razem 4,9 proc., PSL 3 proc. a Polska 2050 0,7 proc.

Respondenci odpowiadali na pytanie „Na kandydata której partii lub ugrupowania głosował(a)by Pan(i) w wyborach do Sejmu?”

Według sondażu CBOS partie obecnej koalicji rządzącej mogłyby zatem liczyć łącznie na 41,5 proc. głosów. Z kolei suma poparcia partii prawicowych wyniosłaby łącznie 39,9 proc.

Niezdecydowanych było 10,8 proc.

Sondaż został przeprowadzony na 1000 osobowej próbie dorosłych mieszkańców Polski metodami CATI/CAWI w dniach 13-15 kwietnia.

CBOS dokonał też prognozy wyników wyborczych uwzględniając głosy respondentów wahających się lub odmawiających odpowiedzi na pytanie. Według tych wyliczeń prawica ma zdecydowaną przewagę:

• KO mogłaby liczyć w wyborach na 34,7 proc. głosów,
• PiS na 22,8 proc,
• Konfederacja na 14,5 proc.,
• KRP na 10,2 proc,
• Nowa Lewica na 6,7 proc a
• Razem na 5,8 proc.

Pod progiem wyborczym nadal pozostawałyby PSL (3,7 proc.) i Polska 2050 (1,5 proc.).

Jaki jest kontekst?

Ostatnie sondaże innych ośrodków badawczych, których wyniki zostały w tym tygodniu opublikowane w mediach (Opinia24 i IBRiS) dają PiS między 22 a 23 proc. poparcia. CBOS miewał zaś w przeszłości pewną skłonność do niedoszacowywania wyników aktualnych partii opozycyjnych. Na przykład 15 września 2023 roku, czyli na miesiąc przed wyborami parlamentarnymi, w wyniku których PiS stracił władzę, sondaż CBOS dawał PiS szansę na 36 proc. głosów, podczas gdy poparcie KO szacował na jedynie 18 proc. (sic!) a Trzecią Drogę plasował poza Sejmem z wynikiem 4 proc.. W wyborach parlamentarnych 15 października 2023 r. PiS uzyskał wynik zbliżony do szacowanego we wrześniowym sondażu CBOS (35,4 proc.), jednak KO uzyskała o 12 pkt proc. więcej (30,7 proc) a Trzecia Droga o 10 pkt proc. więcej niż w sondażu CBOS (14,4 proc).

Zaznaczmy przy tym, że sondaż CBOS z września 2023 roku był wykonywany według niestosowanej już przez tę sondażownię do badania preferencji partyjnych metodologii CAPI, czyli badania bezpośredniego. Obecnie CBOS prowadzi sondaże metodami CATI/CAWI, czyli za pomocą wywiadów telefonicznych i internetowych.

Co się wydarzyło?

Donald Tusk na zwołanej przed Kancelarią Premiera konferencji prasowej otwarcie oskarżył prezydenta Karola Nawrockiego i polityków PiS i Konfederacji o uleganie wpływom handlującej kryptowalutami firmy Zondacrypto, której działalność kończy się właśnie gigantyczną aferą finansową. Tusk nazwał ją „kryptoaferą PiS”.

Przeczytaj także:

„Te bardzo złe i mocne informacje były do dyspozycji posłów — przedstawiłem je 5 grudnia podczas tajnego posiedzenia Sejmu. Odpowiednie dokumenty otrzymał również prezydent Nawrocki — wie dokładnie tyle, ile ja wiem na ten temat. A ta wiedza jest jednoznaczna. Wielki wpływ na decyzje i działania ważnych polityków prawicy, a także promocja tych polityków — w tym obu prezydentów Dudy i Nawrockiego — uzyskała Zondacrypto” – mówił Tusk na konferencji prasowej.

„Ten wpływ był także widoczny, jeśli chodzi PKOl i pana Piesiewicza. Ostatnio okazało się również, że ta firma cementowała wypłatami pieniędzy dla posłów Konfederacji i PiS-u. Poinformowałem także — chociaż tu nie będę ujawniał wszystkich szczegółów, ze względu na kwestie operacyjne służb specjalnych — korzenie tej firmy, która dzisiaj powoduje lęk tysięcy inwestorów są wyjątkowo złowrogie.” – mówił premier.

„Robią to przy otwartej kurtynie, przy zapalonym świetle, bezwstydnie.” – tak komentował szef rządu współpracę polityków prawicy z Zondacrypto. Tusk odniósł się też do tego, że część najważniejszych polityków PiS wyszła z sejmowej sali tuż przed dzisiejszym głosowaniem ws prezydenckiego weta. „Ta ucieczka Kaczyńskiego czy Błaszczaka od odpowiedzialności, pokazuje, że informacje dotarły nawet do nich” – mówił szef rządu.

Jaki jest kontekst?

W piątek 17 kwietnia Sejmowi nie udało się odrzucić prezydenckiego weta w sprawie ustawy mającej uregulować w Polsce rynek kryptowalut.

Za odrzuceniem weta było 243 posłów, przeciw było 191, a 3 wstrzymało się od głosu. Za odrzuceniem weta opowiedziały się Koalicja Obywatelska, Polska 2050, Lewica, Centrum i PSL. Przeciwko byli posłowie PiS, Konfederacji i koła Demokracja Bezpośrednia.

Nie udało się zatem odrzucić weta, do tego bowiem potrzeba 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Podczas poprzedniej próby odrzucenia weta prezydenta, jeszcze w grudniu 2025 r. „za” było dokładnie tyle samo posłów – 243, „przeciw” głosowało 192.

W głosowaniu nie wzięło udział łącznie 17 posłów PiS – w tym tak ważni politycy tej partii jak Jarosław Kaczyński, Mariusz Błaszczak czy Anita Czerwińska.

Przeczytaj także: