Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W Krakowie dobiegło końca referendum odwoławcze. Miasto decydowało dziś o tym, czy odwołać prezydenta Aleksandra Miszalskiego z KO oraz Radę Miasta po zaledwie dwóch latach rządów.

Liczenie głosów trwa. Polsat News zlecił jednak badania exit poll Ogólnopolskiej Grupie Badawczej i Stan360. Stacja podaje, iż frekwencja w głosowaniu wyniosła 33,4 procent.

Oznacza to, że zarówno zarówno referendum nad odwołaniem prezydenta Krakowa, jak i Rady Miasta są ważne. Aby referendum w Krakowie można było uznać za skuteczne, wystarczy, że do urn w niedzielę poszłoby 26,98 procent mieszkańców.

Jak podaje Polsat News, sondażowe wyniki wskazują, że:

• Za odwołaniem Aleksandra Miszalskiego opowiedziało się 97,8 proc. głosujących. Przeciwnych było 2,2 proc.
• Radę Miasta odwołać zdecydowało się 96,0 proc. uczestników referendum, przeciwnego zdania było 4,0 proc. z nich.

Nie wiadomo, na jakiej grupie przeprowadzono sondaż. Miejska Komisja Wyborcza wciąż czeka na wyniki, które spływają do nich z obwodowych komisji wyborczych.

Jeśli okaże się, że wyniki podane przez OGB są prawidzwe, Aleksander Miszalski po zaledwie dwóch latach rządów pożegna się z fotelem prezydenta. Może to być początek fali referendów w całym kraju. Zarówno Konfederacja, jak i PiS od kilku miesięcy wskazywali, że najpierw odwołają prezydenta w Krakowie, a potem pójdą po władzę w innych miastach kraju. Dziś wprost pisze o tym prezes PiS Jarosław Kaczyński: „Krakowskie referendum to dowód na to, że nie można i nie da się obywatelom zamknąć ust! Kwintesencją demokracji jest głos obywateli, którego należy słuchać i szanować. Ta władza niszczy i kwestionuje wszystko, co demokratyczne! Dlatego Krakowianie pokazali im czerwoną kartkę. Gratuluję wszystkim Krakowianom, którzy nie dali się zastraszyć i walczą o swoje miasto! Dla nas to dopiero początek” – napisał prezes PiS na X.

Jaki jest kontekst?

„Nie mam wątpliwości, że Aleksander Miszalski obrywa za Jacka Majchrowskiego” – wskazywał w rozmowie z OKO.press socjolog i komentator polityczny, prof. Jarosław Flis. Potwierdzają to wyniki sondażu. OGB zapytało bowiem o przyczyny pójścia krakowian do niedzielnego referendum. Przeszło 28 procent z nich chciało odwołania prezydenta z powodu wprowadzenia Strefy Czystego Transportu. Jej przepisy uchwalili radni jeszcze za poprzedniej RMK i czasów Jacka Majchrowskiego, a obecnie funkcjonujące przepisy zostały zliberalizowane. Według części mieszkańców jednak za mało. Bo choć miesięczna opłata za wjazd do Krakowa nieekologicznych samochodów wynosi sto złotych miesięcznie – i zupełnie nie dotyczy mieszkańców miasta, spotkała się z ogromnym społecznym sprzeciwem, podgrzewanym przez Ruch Narodowy oraz inne prawicowe organizacje, kojarzone wcześniej z ruchami antyszczepionkowymi, ultrakonserwatywnymi i antyukraińskimi.

Jak pisaliśmy w OKO.press: „Przeciwnicy SCT stworzyli w Krakowie efekt chaosu, nad którym gabinet prezydenta nie był w stanie zapanować. Pod osłoną nocy niszczono znaki informujące o wjeździe do strefy, a zdjęcia wrzucano do sieci. Pojawiła się dezinformacja, narracja o oblężonym Krakowie, mieście ekskluzywnym, dla bogatych (czyt. z drogimi, ekologicznymi samochodami), czego symbolem miał być upadek lub co najmniej poważne trudności mikroprzedsiębiorstw”.

Drugim powodem, dla którego krakowianie mieli chcieć odwołania prezydenta jest poziom zadłużenia miasta. Kraków jest dziś bowiem niechlubnym liderem w rankingu najbardziej zadłużonych miast Polski. Miasto tonie w długach; na tyle, że średnio na każdego mieszkańca miasta przypada nawet 10 tysięcy złotych dziury. To też scheda po poprzedniku.

Prezydent Krakowa w czasie swojej krótkiej prezydentury popełnił jednak kilka fatalnych błędów – z masowym zatrudnieniem osób związanych z Koalicją Obywatelską na czele. Nie tylko mieszkańcy, ale i pracownicy Magistratu w rozmowach z OKO.press wskazywali, że na stanowiska obsadzane są ludźmi związanymi z otoczeniem Miszalskiego, nierzadko bez stosownych kompetencji. Z twarzą prezydenta Krakowa zlepiło się niechlubne określenie dotyczące zarażenia miasta „epidemią kolesiostwa”, a sposób zarządzania spółkami miejskimi i nepotyzm to powód, dla którego przeszło 14 procent osób zdecydowało się pójść na referendum.

Aleksander Miszalski jak dotąd nie odniósł się publicznie do wyników exit poll.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Około stu osób zostało rannych, a cztery zabite w nocnym ataku Rosji na Kijów. Liczba ofiar rośnie z godziny na godzinę. Jeszcze rano ukraińskie władze informowały o 62 rannych.

Był to jeden z największych i najbardziej krwawych ataków Rosjan od początku inwazji. Trwał od około pierwszej w nocy do piątej nad ranem. Rosjanie użyli około 600 dronów i 90 rakiet, w tym hipersonicznego pocisku Oriesznik, co potwierdził prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.

Zniszczenia dotknęły każdą dzielnicę stolicy Ukrainy. Poważnie uszkodzone zostały kijowskie muzeum sztuki narodowej i filharmonia, oba położone w samym sercu miasta, a zniszczenia dotknęły również wiele innych zabytkowych budynków w centrum miasta. Niewielkie zniszczenia odnotowano w budynku rządu Ukrainy oraz w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Użyty podczas ataku Oriesznik to pocisk balistyczny średniego zasięgu zdolny do przenoszenia ładunków jądrowych. Rosyjskie władze twierdzą, że jest zdolny do rażenia celów na terenie całej Europy. W dodatku ma skutecznie omijać współczesne systemy obrony powietrznej. Ma niszczyć cele ukryte głęboko pod ziemią i poruszać się z prędkością dziesięciokrotnie większą niż prędkość dźwięku.

Europejscy przywódcy oburzeni

Prezydent Francji Emmanuel Macron napisał, że użycie tego typu broni to „ślepy zaułek wojny”. „Jesteśmy zdeterminowani, by kontynuować wsparcie Ukrainy, zrobić wszystko dla sprawiedliwego i trwałego pokoju oraz wzmocnić bezpieczeństwo Europy” – zadeklarował Macron.

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz nazwał atak „lekkomyślną eskalacją” i zapewnił, że jego kraj wspiera Ukrainę.

Prezydent Finlandii Alexander Stubb podkreślił, że Rosjanie ostrzelali budynki mieszkalne i infrastrukturę cywilną. „Ta bezsensowna agresywna wojna musi zostać zatrzymana. Musimy wciąż wywierać presję na rosyjską machinę wojenną i zwiększyć nasze wsparcie dla Ukrainy”.

„Wyrażam stanowcze potępienie ciężkiego rosyjskiego ataku, który ponownie uderzył w infrastrukturę cywilną na Ukrainie, przy jednoczesnym stopniowym podnoszeniu poziomu używanej broni" – napisała premier Włoch Giorgia Meloni.

Głos zabrała również szefowa węgierskiej dyplomacji Anita Orban. Napisała, że rosyjski atak jest „przerażającym przypomnieniem o ludzkim koszcie tej wojny”. Stwierdziła, że „Cywile nigdy nie powinni budzić się przy dźwiękach rakiet, dronów, eksplozji i strachu o swoje życie. Zniszczone domy, rozbite rodziny, zabici i ranni niewinni ludzie – to jest nie do przyjęcia. „Zdecydowanie potępiamy ten atak i wspieramy ofiary oraz naród ukraiński” – napisała.

Kaja Kallas, szefowa dyplomacji Unii Europejskiej, oskarżyła Moskwę o uciekanie się do „politycznej taktyki zastraszania i lekkomyślnej gry na skraju wojny nuklearnej”.

Natomiast szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oświadczyła, że „terror przeciwko cywilom nie jest oznaką siły, lecz desperacji”. Jednocześnie zaznaczyła, że nowe systemy obrony powietrznej dla Ukrainy są w drodze.

Wśród oburzonych głosów europejskich liderów nie ma na razie (godz. 19 w niedzielę 24 maja 2026) najwyższych polskich władz. Ani prezydent, ani premier Rzeczpospolitej nie zabrali na platformach społecznościowych głosu w sprawie ataku Rosji. Szef polskiego MSZ Radosław Sikorski podał dalej oświadczenia Ursuli von der Leyen i Wołodymyra Zełenskiego.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

W niedzielę o godz. 7 rano w Krakowie rozpoczęło się referendum. Wyborcy otrzymają dwie karty. Jedna dotyczy odwołania prezydenta miasta Aleksandra Miszalskiego, a druga – rady miasta.

Referendum odbywa się w 453 lokalach wyborczych, które zamkną się o godz. 21.

Aby referendum było ważne, w głosowaniu musi uczestniczyć co najmniej 158 555 mieszkańców Krakowa, czyli minimum 3/5 liczby osób biorących udział w wyborze prezydenta miasta w II turze. W przypadku rady miasta minimalna wymagana liczba głosujących wynosi 179 792.

Frekwencja jest więc kluczowa i to ona przesądzi o tym, czy prezydent Krakowa zostanie odwołany, czy nie.

Tymczasem poseł Konfederacji Przemysław Wipler napisał na portalu X (dawniej Twitter):

Dziennikarz portalu Zero.pl Marek Mikołajczyk zwrócił uwagę politykowi, że „Zachęcanie lub zniechęcanie do udziału w referendum jest elementem kampanii referendalnej, ponieważ frekwencja ma w referendum decydujące znaczenie dla jego wyniku. Działania tego rodzaju nie mogą być zatem prowadzone w czasie tzw. ciszy referendalnej”.

Wipler odpowiedział: „PKW zmienia utartą linię interpretacyjną i orzeczniczą i zachowuje się jak organ polityczny, którym w istocie jest”.

Na uwagę dziennikarza, że linia interpretacyjna Państwowej Komisji Wyborczej pozostaje niezmienna od lat, Wipler zareagował: „Na szczęście nad działalnością PKW jest nadzór sądowy”.

W piątek 22 maja 2026 Konfederacja zorganizowała wiec pod hasłem „Idźcie na referendum odwołać prezydenta Miszalskiego”.

Jaki jest kontekst

Według PKW w trakcie głosowania w referendum niedopuszczalne jest informowanie o frekwencji oraz zachęcanie lub zniechęcanie do udziału. A za złamanie zakazu grozi grzywna (art. 29 i 31 Ustawy o referendum lokalnym).

Podpisy za wnioskiem o zwołanie referendum w sprawie odwołania polityka Koalicji Obywatelskiej Aleksandra Miszalskiego zbierał 21-osobowy komitet kierowany przez radcę prawnego Jana Hoffmana, przewodniczącego Dzielnicy I Stare Miasto.

Krajowe Biuro Wyborcze w Krakowie zweryfikowało 84 887 podpisów, z których 61 146 było poprawnych, a 23 741 wadliwych. Potrzebnych było potrzebnych było co najmniej 58 356 podpisów.

KBW przewiduje, że wyniki referendum poznamy w poniedziałek rano.

Teksty OKO.press na temat referendum w Krakowie

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

„Myślę, że być może w ciągu najbliższych kilku godzin świat otrzyma jakieś dobre wieści” – powiedział niedzielę 24 maja 2026 podczas wizyty w Indiach sekretarz stanu USA Marco Rubio. W jeszcze bardziej entuzjastycznym tonie wypowiada się prezydent Donald Trump, który stwierdził, że porozumienie zostało „w większości wynegocjowane”.

Ze strony administracji Stanów Zjednoczonych płyną sygnały, że zbliża się porozumienie z Iranem. Miałoby ono zostać ogłoszone dziś, czyli w niedzielę 24 maja 2026.

Jako bardziej sceptyczna przedstawia się strona irańska. „Irańska agencja informacyjna Tasnim podała, że nadal istnieją rozbieżności dotyczące jednego lub dwóch punktów. Tasnim zacytowała źródło, które stwierdziło, że nie dojdzie do ostatecznego porozumienia, jeśli Stany Zjednoczone będą nadal stawiać przeszkody” – pisze Reuters.

Amerykańskie media w sobotę i w niedzielę publikowały informacje na temat stanu negocjacji. To, co piszemy niżej, opiera się na ustaleniach portalu Axios, CNN, agencji Reuters oraz specjalisty od Bliskiego Wschodu, dziennikarza Alego Hashema.

Do głównego protokołu ustaleń mają zostać dołączone dwa załączniki.

„Jeden z załączników dotyczy kwestii irańskich aktywów, które zostały zamrożone za granicą z powodu sankcji amerykańskich. Według dobrze poinformowanego źródła w regionie około 50 proc. zablokowanych środków Iranu – wynoszących około 12 mld USD – znajduje się obecnie w Katarze, Iraku i Turcji. Jak twierdzi to źródło, Katar odegrał „kluczową rolę” w posunięciu naprzód tego wymiaru negocjacji” – podaje Ali Hashem, dziennikarz specjalizujący się w tematyce Bliskiego Wschodu.

Obie strony mają podpisać memorandum of agreement (MOA, protokół ustaleń), które będzie obowiązywało przez 60 dni.

Głównymi negocjatorami mieli być Pakistańczycy. W negocjacjach mieli też uczestniczyć przywódcy Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Arabii Saudyjskiej, Kataru, Egiptu, Turcji.

Według „New York Timesa” minionej nocy Donald Trump miał rozmawiać na temat porozumienia z premierem Izraela Benjaminem Nethanjahu.

Co ma zawierać porozumienie?

• Zakończenie działań wojennych na wszystkich frontach, w tym w Libanie.
• Odblokowanie zamrożonych irańskich aktywów o wartości kilku miliardów dolarów.
• Zniesienie blokady morskiej USA. Cieśnina Ormuz będzie otwarta, a „Iran zgodzi się usunąć miny, które rozmieścił w cieśninie, aby umożliwić swobodny przepływ statków”. Przy czym według Alego Heshema ma to być raczej ułatwienie żeglugi niż całkowite zniesienie blokady. „To, czy Waszyngton zaakceptuje takie ujęcie sprawy – czy też będzie nalegał na pełne i bezwarunkowe ponowne otwarcie morskiego wąskiego gardła przed podpisaniem jakiegokolwiek porozumienia – pozostaje jedną z głównych nierozwiązanych kwestii spornych”.
• Wycofanie sił amerykańskich z bezpośredniego sąsiedztwa Iranu. Mają one jednak pozostać w reginie do czasu osiągnięcia ostatecznego porozumienia.

Iran miał chcieć natychmiastowego zniesienia sankcji i odmrożenia aktywów, ale Stany Zjednoczone naciskają, żeby stało się to dopiero po wykonaniu pierwszych kroków przez Iran, czyli po odblokowaniu Cieśniny Ormuz.

Czego brakuje w porozumieniu?

• Przede wszystkim kwestii broni jądrowej – w tej sprawie porozumienie miałoby zostać osiągnięte przez kolejnych 30 dni.

Jednak różne źródła są rozbieżne w kwestii broni jądrowej.

Portal Axios pisze, że Iran miałby się już zobowiązać, że nie będzie nigdy próbował zdobyć broni jądrowej.

„Według dwóch dobrze poinformowanych źródeł Iran przekazał Stanom Zjednoczonym za pośrednictwem mediatorów ustne zobowiązania dotyczące zakresu ustępstw, na jakie jest gotowy pójść w kwestii zawieszenia wzbogacania uranu i rezygnacji z materiałów jądrowych” – pisze Axios.

Nieco inaczej przedstawia tę sprawę Ali Hashem: „Kwestia jądrowa jest przedmiotem negocjacji w kolejnym 30-dniowym oknie czasowym, a nie w ramach samego porozumienia, które jest właśnie finalizowane. Istnieją poważne różnice co do losu irańskich zapasów wzbogaconego uranu, w tym setek kilogramów o czystości 60%, a także co do długości ewentualnego zawieszenia wzbogacania przez Iran. Nie wspomniano również o irańskim programie rakiet balistycznych. Regionalna rola Teheranu – jego relacje z Hezbollahem, jemeńskim ruchem Ansarullah i innymi sprzymierzonymi frakcjami w całym świecie arabskim – pozostaje całkowicie poza tekstem”.

Teksty OKO.press na temat wojny w Iranie

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

W sobotę 23 maja 2026 do mieszkania należącego do członka rodziny prezydenta RP Karola Nawrockiego weszła straż pożarna.

Aktualizacja: rzecznik prezydenta podał, że mieszkanie należy na matki Karola Nawrockiego.

Zgłoszenie „wskazujące na możliwość wystąpienia pożaru w mieszkaniu [w Gdańsku] oraz zagrożenia życia osób znajdujących się wewnątrz” przyszło SMS-em na numer alarmowy o godz. 19:33 w sobotę 23 maja 2026. Następnie wyłynęło kolejne zgłoszenie „dotyczące nagłego zatrzymania krążenia” – ten opis zdarzeń pochodzi od MSWiA.

Ministerstwo zaznacza, że „próby skontaktowania z osobami zgłaszającymi nie przynosiły rezultatu”.

Pomorska Policja opisała dalsze działania:

„Na miejsce zadysponowano służby w postaci karetki pogotowia, policjantów i funkcjonariuszy Straży Pożarnej. Pierwsze na miejscu pojawiło się pogotowie, a następnie na miejsce przybyli funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej, którzy dokonali siłowego wejścia do mieszkania. Następnie do mieszkania weszli też policjanci. Wewnątrz lokalu nikogo nie zastano, nie potwierdzono również zgłoszenia dotyczącego pożaru. Policjanci zabezpieczyli mieszkanie do czasu przybycia na miejsce lokatorów”.

W nocy z soboty na niedzielę rzeczniczka MSWiA Karolna Gałecka poinformowała, że mieszkanie należy do członka rodziny prezydenta RP, a nie do samego Karola Nawrockiego. W związku z tym nie jest objęte ochroną Służby Ochrony Państwa.

Wyjaśnieniem sprawy zajmują się między innymi eksperci Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.

Reakcja premiera i rządu

W niedzielę rano, po godz. 8, premier Donald Tusk spotkał się z przedstawicielami służb i ministrami minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński, wicepremier minister obrony narodowej Władysław Kosiniak – Kamysz, wicepremier minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski i minister koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak.

Jeszcze w sobotę premier kontaktował się z prezydentem. „Umówiliśmy się, co innego praktyka oczywiście, że nikt nie będzie robił z tego polityki, bo tu chodzi i o ochronę ludzi, i o ochronę potencjalnych ofiar takich prowokacji, ale też o ochronę dobrego mienia straży pożarnej czy policji” – mówił w niedzielę przed kamerami Donald Tusk.

„Trzeba się zastanowić, dlaczego prawo, które jest teoretycznie bardzo surowe, nie odstrasza sprawców takich prowokacji. To jest szczególnie ważne pytanie, bo przygniatająca część tych fałszywych zgłoszeń to są głupie dowcipy, bardzo często nieletnich” – mówił Tusk. Zapowiedział też zweryfikowanie sposobu karania za takie działania.

Co na to otoczenie prezydenta?

„Oczekujemy pełnego wyjaśnienia tej sytuacji. Oczekujemy działań o charakterze systemowym. Przez te kilkanaście dni nie ustalono niczego” – mówił w „Śniadaniu Rymanowskiego” w Polsat News rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz.

„Nazywać interwencję straży pożarnej, która zareagowała na informację o możliwym pożarze i zagrożeniu ludzkiego życia „brutalnym atakiem służb na prezydenta” to skrajny cynizm lub skrajna głupota. Kompromitujecie się” – zwrócił się premier Tusk do liderów opozycji Przemysława Czarnka i Mateusza Morawieckiego z PiS oraz Zbigniewa Boguckiego, szefa Kancelarii Prezydenta.

Sam Karol Nawrocki jeszcze nie zabrał głosu.

Jaki jest kontekst

Czy służby przekroczyły swoje uprawnienia i zareagowały nadmiarowo?

„Mamy stworzyć dwie listy obywateli? Jedni to ci, których nie wolno ruszać, a drudzy to ci pozostali? Każdy obywatel jest równy wobec prawa, każdemu przysługuje prawo do bezpiecznego zamieszkiwania. Jest zgłoszenie, mamy to traktować jako zgłoszenie realne” – komentował w radiu TOK FM reakcję służb płk Krzysztof Przepiórka, oficer służb specjalnych, współtwórca GROM. Zaznaczył, że ważne jest ustalenie, kto za tym stoi.

„Jeżeli mamy domorosłych żartownisiów, to pół biedy. Należy jednak pamiętać, że jesteśmy w stanie wojny hybrydowej. I to mogą być ludzie z zewnątrz, którym bardzo zależyb na tym, żeby aktywować służby. Politycy czerpią z tego korzyści, Bogucki niedawno powiedział, że państwo Tuska źle zareagowało. May jasne procedury, nic w nich nie należy zmieniać. Trzeba tylko namierzyć prowokatorów lub żartownisiów i przykładnie ich ukarać. Nieuchronność kary będzie skutecznym orężem przeciwko tego typu działaniom”.

MSWiA twierdzi, że wykrycie sprawców tzw. alarmów kaskadowych jest niezwykle trudne. Do dziś nie udało się ustalić np. sprawców fałszywych alarmów w czasie matur w 2019 roku.

A fałszywych zgłoszeń są tysiące. W minionym roku do straży pożarnej wpłynęło 47 tys. fałszywych alarmów. Przy czym polskie służby cierpią na braki kadrowe, tylko w warszawskiej policji jest ok. 20 proc. wakatów.

W ostatnich dniach do opinii publicznej dotarły informacje o kilkunastu fałszywych alarmach oraz wykorzystaniu telefonów osób publicznych do zamawiania pizzy. Chodzi o Sławomira Mentzena, jednego z liderów opozycyjnej Konfederacji, oraz byłego szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego, Sławomira Cenckiewicza.

Najgłośniejszym zdarzeniem z tej serii było wejście policji do mieszkania Tomasza Sakiewicza, redaktora naczelnego Telewizji Republika. Policja zareagowała na zgłoszenie, że w tym mieszkaniu nastolatek chce popełnić samobójstwo.

Umyślne wywołanie fałszywego alarmu dotyczącego zagrożenia życia lub mienia na dużą skalę (np. alarm bombowy w szkole czy na lotnisku) jest przestępstwem z art. 224a Kodeksu karnego. W takich sytuacjach sprawcy grozi kara od 6 miesięcy do nawet 8 lat pozbawienia wolności, a jeśli czyn wywołał poważne skutki – od 2 do 15 lat.

Przeczytaj także: