Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

W poniedziałek 14 października krótko przed godziną 16 premier Donald Tusk umieścił stanowczy wpis w mediach społecznościowych:

„Naszym prawem i naszym obowiązkiem jest ochrona polskiej i europejskiej granicy. Jej bezpieczeństwo nie będzie przedmiotem negocjacji. Z nikim. Jest zadaniem do wykonania. I mój rząd to zadanie wykona” – napisał szef rządu.

Wcześniej Tusk wypowiedział się też podczas ćwiczeń w ramach budowanej „Tarczy Wschód”: „Będę o tym w najbliższych dniach i tygodniach rozmawiał w Brukseli i będę tłumaczył, na czym wygląda polska specyfika: płonącą Ukrainą przy naszej granicy, z granicą nieustannie atakowaną przez grupy nielegalnych migrantów, organizowanych i wspieranych przez urząd specjalny Białorusi”.

Premier nie sformułował tego wprost, ale można domniemywać, że jego ostry wpis to reakcja na krytykę pomysłu o czasowym i terytorialnym zawieszeniem w Polsce prawa do azylu. Propozycja padła na z ust Donalda Tuska podczas sobotniej konwencji Koalicji Obywatelskiej w ramach zapowiedzi strategii migracyjnej rządu, którą przygotowuje wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Maciej Duszczyk. Nazajutrz po konwencji zamierzenia premiera skrytykowały organizacje społeczne (apel podpisało również OKO.press) i koalicjanci z Lewicy oraz (to już w poniedziałek) Polski 2050 (która jednak rekomendowała autora strategii migracyjnej prof. Macieja Duszczyka na stanowisko wiceministra w MSWiA).

W poniedziałek rano na krytykę ostro odpowiedział również do niedawna szef Ministerstwa Kultury, a obecnie europoseł Bartłomiej Sienkiewicz. „Rodzaj manipulacji i hipokryzji, jakie środowiska ochrony praw człowieka zademonstrowały podczas ostatnich 24 godzin, jest niebywały. To są ludzie kompletnie odklejeni od rzeczywistości” – stwierdził Sienkiewicz.

Jaki jest kontekst

W poniedziałek w rozmowie z portalem „Politico” do planów Donalda Tuska odniósł się rzecznik Komisji Europejskiej. Według KE plany polskiego rządu mogą naruszać zobowiązania naszego kraju w zakresie praw człowieka. Rzecznik Komisji Europejskiej powiedział, że państwa członkowskie „mają międzynarodowe i unijne zobowiązania, w tym obowiązek zapewnienia dostępu do procedury azylowej”. Słowa rzecznika KE są istotne, ponieważ w sobotę premier Donald Tusk zapowiedział, że „będzie się domagał uznania tej decyzji w Europie”.

Pomysł krytykują też koalicyjni partnerzy Koalicji Obywatelskiej. Jak pisze Michał Wróblewski w Wirtualnej Polsce, ministry i ministrowie z Nowej Lewicy otrzymali dyspozycję, by na najbliższym posiedzeniu rządu domagać się od premiera szczegółowych informacji na temat strategii migracyjnej. „Dopóki tych szczegółów nie poznamy, nie ma mowy o poparciu. Chcemy wnikliwie zapoznać się z dokumentem, który pokaże Tusk. Wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski wie, czego domagać się w tej sprawie od premiera. Będziemy w tej sprawie nieustępliwi” – zapowiada w WP jeden z polityków lewicowej formacji.

Krytyczna jest też Polska 2050. „To oczywiste, że polskie granice muszą być zabezpieczone przed hybrydowym atakami organizowanymi przez Putina i Łukaszenkę. Zawieszenie prawa do azylu to jednak środek ekstremalny, który powinien być wprowadzony TYLKO w warunkach stanu nadzwyczajnego i w sytuacji awaryjnej (np. przerwanie granicy). Nie może być użyty jako >>profilaktyka<<. Bezpieczeństwo nie wyklucza człowieczeństwa” – napisał lider tej formacji marszałek Sejmu Szymon Hołownia.

Plan premiera bez zastrzeżeń popiera PSL.

Nie jest wciąż pewne, kogo miał na myśli Donald Tusk, kiedy wykluczał jakiekolwiek negocjacje „w kwestii bezpieczeństwa”. Można się jednak spodziewać, że jeśli partnerzy KO w rządzie zostaną przez premiera postawieni przed faktem dokonanym, może zwiastować to poważny kryzys polityczny w koalicji rządzącej.

Na forum unijnym o ryzyku, jakie rodzi zawieszanie procedur dotyczących ochrony międzynarodowej, przekonały się już Węgry Victora Orbana. W grudniu 2020 roku Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że Węgry naruszyły normy prawa Unii, a uchybienie dotyczyło „dostępu do procedury ochrony międzynarodowej, zatrzymywania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w strefach tranzytowych i naruszenia ich prawa do pozostania na terytorium Węgier w oczekiwaniu na ostateczną decyzję”.

Węgry nie wykonały tego wyroku, dlatego TSUE uznał to za poważne naruszenie unijnej zasady solidarności i nałożył na rząd Orbana w lipcu 2024 roku gigantyczne kary: 200 milionów euro jednorazowo i milion euro za każdy dzień zwłoki.

Donald Tusk powołuje się jednak nie na przykład Węgier, tylko Finlandii, która zamknęła z powodu presji migracyjnej swoją granicę z Rosją, a w lipcu tego roku przyjęła ustawę ograniczającą czasowo i terytorialnie prawo do azylu, jednak z wyjątkami, dotyczącymi np. małoletnich i chorych.

Przeczytaj w OKO.press teksty na podobny temat

Przeczytaj także: