Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

W poniedziałek 14 października Komisja Europejska oficjalnie zabrała głos w sprawie propozycji ogłoszonej w sobotę przez polskiego premiera Donalda Tuska. Podczas konwencji Koalicji Obywatelskiej Tusk zapowiedział, że w przygotowanej przez rząd strategii migracyjnej znajdzie się m.in. propozycja „czasowego i ograniczonego terytorialnie” zawieszenia prawa do azylu. Szef rządu nie podał dalszych szczegółów, ale można z dużym prawdopodobieństwem domniemywać, że zapowiadana regulacja ma pozbawiać prawa do ochrony międzynarodowej tych migrantów, którzy nielegalnie przekraczają granicę Polski z Białorusią. Uzasadnieniem dla takiego rozwiązania ma być presja migracyjna organizowana przez reżimy Władimira Putina i Aleksandra Łukaszenki w celu zdestabilizowania sytuacji wewnętrznej w Polsce.

Jak informuje portal „Politico”, według Unii Europejskiej te plany polskiego rządu mogą naruszać zobowiązania naszego kraju w zakresie praw człowieka. Rzecznik Komisji Europejskiej powiedział, że państwa członkowskie „mają międzynarodowe i unijne zobowiązania, w tym obowiązek zapewnienia dostępu do procedury azylowej”.

„Musimy dążyć do europejskiego rozwiązania – takiego, które będzie silne w obliczu hybrydowych ataków Putina i Łukaszenki, nie rezygnując przy tym z naszych wartości” – cytuje słowa rzecznika KE „Politico”. Według relacji portalu rzecznik zauważył, że narastający kryzys migracyjny pokazuje, że „nie możemy pozwolić, aby Rosja i Białoruś wykorzystywały nasze własne wartości, w tym prawo do azylu, przeciwko nam i podważały nasze demokracje”.

Słowa rzecznika KE są istotne, ponieważ w sobotę premier Donald Tusk zapowiedział, że „będzie się domagał uznania tej decyzji w Europie”.

Jaki jest kontekst

Słowa Donalda Tuska padły w chwili, gdy sondaże (między innymi lipcowy CBOS) pokazują, że „poprawa bezpieczeństwa państwa” (w 92 proc.) oraz „ograniczenie nielegalnej imigracji do Polski” (w 75 proc.) powinny być według badanych najważniejszymi priorytetami rządu. Premier ograniczenie prawa do azylu zapowiedział też na kilka dni przed ujawnieniem strategii migracyjnej, którą w rządzie przygotowuje rekomendowany przez Polskę 2050 wiceminister spraw wewnętrznych i administracji prof. Maciej Duszczyk. Cały dokument opisujący strategię migracyjną Polski ma zostać ujawniony we wtorek 15 października.

Deklaracja Tuska ws. prawa do azylu wywołała sprzeciw organizacji broniących praw człowieka oraz koalicjantów Platformy Obywatelskiej w rządzie: klubu Lewicy i marszałka Sejmu Szymona Hołowni, lidera Polski 2050.

Organizacje społeczne w apelu do szefa rządu (podpisało go również OKO.press) przypominają, że prawo do azylu jest częścią Konwencji Genewskiej, a jej strony, w tym państwa członkowskie UE, mają międzynarodowy obowiązek przyznania tego prawa każdemu, kto spełnia kryteria określone w konwencji. Autorzy apelu przypominają też, że prawo do azylu jest zagwarantowane na mocy art. 18 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz artykułu 56 polskiej konstytucji.

Jak wskazuje „Politico”, kilka lat temu Komisja Europejska stanowczo sprzeciwiła się Węgrom, gdy rząd Victora Orbana próbował wprowadzić podobne rozwiązania do tych proponowanych przez Donalda Tuska. W grudniu 2020 roku Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że Węgry naruszyły normy prawa Unii, a uchybienie dotyczyło „dostępu do procedury ochrony międzynarodowej, zatrzymywania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w strefach tranzytowych i naruszenia ich prawa do pozostania na terytorium Węgier w oczekiwaniu na ostateczną decyzję”.

Węgry nie wykonały tego wyroku, dlatego TSUE uznał to za poważne naruszenie unijnej zasady solidarności i nałożył na rząd Orbana w lipcu 2024 roku gigantyczne kary: 200 milionów euro jednorazowo i milion euro za każdy dzień zwłoki.

Donald Tusk powołuje się jednak nie na przykład Węgier, tylko Finlandii, która zamknęła z powodu presji migracyjnej swoją granicę z Rosją, a w lipcu tego roku przyjęła ustawę ograniczającą czasowo i terytorialnie prawo do azylu, jednak z wyjątkami, dotyczącymi np. małoletnich i chorych.

Przeczytaj w OKO.press teksty na podobny temat

Przeczytaj także: