Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

„Dziś dokonaliśmy pierwszej transkrypcji małżeństwa pary jednopłciowej” – ogłosił 14 maja prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. Chodzi o Jakuba i Mateusza Trojanów, którzy najpierw przed Trybunałem w Luksemburgu, a potem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Polsce wywalczyli wyroki, nakazujące transkrypcję do polskiego systemu aktów stanu cywilnego ich ślubu zawartego w Niemczech.

Przeczytaj także:

Warszawski Urząd Stanu Cywilnego oficjalnie wpisał małżeństwo Trojanów do systemu w czwartek rano. Para odebrała dokument po godzinie 14.

„Odebraliśmy dziś odpis naszego polskiego aktu małżeństwa. Cieszymy się i mamy nadzieję, że kolejne transkrypcje, na które czeka wiele par, będą dokonywane bez zbędnej zwłoki” – komentuje Jakub Cupriak-Trojan. „Dziękujemy naszym pełnomocniczkom i pełnomocniczkom. To Anna Mazurczak, Milena Adamczewska-Stachura, Paweł Knut i Artur Kula są autorkami i autorami tego sukcesu” – wskazuje.

I dodaje:

„To ich wytrwałości i ciężkiej pracy, a nie działaniom polityków, zawdzięczamy uznanie małżeństw osób tej samej płci przez Polskę”.

Jakub Cupriak-Trojan wyrazy wdzięczności kieruje do tych, którzy 23 lata temu głosowali w referendum za wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej. „Cieszymy się, że polskie sądy coraz częściej i śmielej sięgają bezpośrednio do prawa międzynarodowego i praw Unii Europejskiej, szczególnie w zakresie ochrony praw człowieka” – podnosi Trojan.

Jaki jest kontekst?

Jakub Cuprian-Trojan i Mateusz Trojan pobrali się w 2018 roku w Berlinie. W stołecznym Urzędzie Stanu Cywilnego złożyli wniosek o transkrypcję ich aktu małżeństwa — tak, jak dzieje się to w przypadku par heteroseksualnych. Urząd odmówił im jednak transkrypcji, wskazując, że prawo polskie nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci i że transkrypcja naruszyłaby podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Mężczyźni odwołali się do wojewody mazowieckiego, a potem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. 1 lipca 2020 roku WSA oddaliło skargę. Małżonkowie wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując na ograniczenie ich swobody przemieszczania się w UE i odmiennej oceny ich stanu cywilnego w krajach Unii Europejskiej. W Niemczech byli małżeństwem, w Polsce oficjalnie — nie.

NSA skierowało pytanie w tej sprawie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu, który 25 listopada 2025 roku wskazał, że Polska musi ustanowić takie procedury, by zaczęła uznawać małżeństwa jednopłciowe, np. w formie transkrypcji.

Naczelny Sąd Administracyjny 20 marca 2026 roku nakazał więc warszawskiemu Urzędowi Stanu Cywilnego dokonać transkrypcji aktu małżeństwa. Sędzia podniósł, że Urząd ma to zrobić, nie bacząc na ograniczenia techniczne w systemie aktów stanu cywilnego w Polsce.

14 maja 2026 roku warszawski USC oficjalnie wpisał małżeństwo Trojanów do systemu i wręczył małżonkom odpisy. Dane jednego z nich wpisano w rubryce „mężczyzna”, a drugiego w rubryce „kobieta”. To, jak pisaliśmy w OKO.press, rozwiązanie tymczasowe.

13 maja ministerstwo cyfryzacji podpisało projekt rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Zgodnie z nim nazwy rubryk zmienią się na „mężczyzna/kobieta”, a urzędnik ręcznie wykreśli niepasującą płeć. Projekt rozporządzenia przechodzi ekspresową, zaledwie czterodniową konsultację między resortami. Aby wszedł w życie, musi być podpisany przez szefa MSWiA, Marcina Kierwińskiego, który już ogłosił, że projekt podpisze.

Przepisy zaczną obowiązywać jesienią, bowiem ministerstwo dało trzy miesiące na techniczne dostosowanie systemów do projektu rozporządzenia.

Jednopłciowych małżeństw w systemie już wcześniej pojawi się więcej. Rafał Trzaskowski ogłosił, że Warszawa będzie dokonywać transkrypcji, nie czekając na zmianę systemu, a zgodnie z szablonem przygotowanym dla Trojanów.

Na podobny krok najpewniej zdecydują się urzędy w innych miastach w Polsce. Po wyroku NSA ws. nakazu transkrypcji aktu małżeństwa Trojanów, sześć innych par otrzymało sądowe wyroku nakazujące transkrypcję ich aktów małżeństwa zawartego za granicą. Tamtejsze urzędy mają na to 30 dni. I przykaz, by nie czekać na zmianę systemową.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także: