Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W sobotę 13 czerwca po raz pierwszy od 33 lat pasażerowie mogli przejechać między Ostrołęką a Łomżą. Był to inauguracyjny, promocyjny przejazd. Rozkładowy ruch pociągów wrócił do Łomży na stałe dziś, 14 czerwca. Przewoźnicy Polregio i PKP Intercity zapewnią sześć par połączeń w dni robocze oraz pięć par w weekendy.

„Uruchamiamy bezpośrednie połączenia do Ostrołęki, Białegostoku i Olsztyna, a za rok mieszkańcy będą mogli bezpośrednio dojechać także do Warszawy nowoczesnymi pociągami produkowanymi przez polską firmę Newag” – zapowiedział Donald Tusk podczas inauguracyjnego przejazdu z Łomży. „Łomża nie jest wyjątkiem, a swego rodzaju przykładem tego, co robimy. Nasz rząd przywraca pociągi do kolejnych miejscowości – nie tylko do dużych miast, ale też do mniejszych ośrodków. Chcemy włączyć i już to realizujemy, do sieci połączeń dalekobieżnych wszystkie powiaty” – dodał.

Łomża doczeka się również nowego dworca. "PKP S.A. ogłosiła już przetarg na zaprojektowanie i budowę nowoczesnego dworca kolejowego w ramach programu Dworce Przyjazne Pasażerom” – czytamy w oficjalnym komunikacie.

Minister infrastruktury Dariusz Klimczak wyliczał w Łomży, że powrotem połączeń kolejowych mogą cieszyć się również Marcinkowice w Małopolsce, które po latach odzyskały połączenie z Nowym Sączem. „Kartuzy, Somonino także wracają na kolejową mapę Polski. Przywróciliśmy połączenie z Ciechocinkiem. Tylko w maju zakończyliśmy budowę 25 nowych przystanków kolejowych w całej Polsce” – wymieniał.

Jaki jest kontekst?

„Powrót kolei do Łomży wpisuje się w realizację programu »Nasza Kolej«, który zakłada inwestycje o wartości 180 mld zł do 2032 roku” – podaje podlaski urząd wojewódzki.

18 miliardów ma zostać przeznaczonych na produkcję nowych pociągów w polskich zakładach. 13,4 mld rząd planuje wydać na walkę z wykluczeniem komunikacyjnym. Zapowiadana jest też budowa 4700 km nowych linii kolejowych i inwestycja w kolej dużych prędkości – na odcinku 480 km pociągi będą mogły rozwijać prędkość do 350 km/h.

Przeczytaj więcej w OKO.press

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prezydent Wołodymyr Zełenski poinformował, że w nocy 14 czerwca żołnierze ukraińscy zaatakowali skład paliw w obwodzie jarosławskim w Rosji, ponad 700 kilometrów od granicy z Ukrainą.

„Żołnierze naszej armii osiągnęli też swoje cele w obwodzie tulskim w Rosji – w przedsiębiorstwie Azot [w Nowomoskowsku], od którego działalności zależą możliwości produkcji materiałów wybuchowych” – napisał Zełenski w mediach społecznościowych.

Na zdjęciu zrzut ekranu z filmu opublikowanego przez prezydenta Ukrainy po atakach.

Dodał, że Ukraina realizuje plan uderzeń w rosyjskie cele „w odpowiedzi na odmowę Rosji zakończenia tej wojny. Zaproponowaliśmy rosyjskim władzom wszelkie możliwe formy negocjacji – a jedyną odpowiedzią była dalsza agresja i próby jej eskalacji. Nic dziwnego, że wojna wraca tam, skąd się wzięła. Ukraina potrzebuje pokoju” – napisał.

Kolejnymi celami ukraińskich ataków była infrastruktura kolejowa w mieście Wiaźma w obwodzie smoleńskim i zajezdnia lokomotywowa w Iłowajsku, w okupowanej przez Rosję części obwodu donieckiego.

Ataki potwierdza strona rosyjska. Gubernator obwodu tulskiego Dmitrij Miljaev przekazał, że ukraińskie bezzałogowce trafiły w obiekty należące do zakładu przemysłowego w Nowomoskowsku i obecnie trwa ustalanie skali zniszczeń. Lokalne władze utworzyły w związku z atakiem centrum reagowania kryzysowego. Zełenski poinformował, że na sześciu rosyjskich lotniskach wprowadzono ograniczenia ruchu lotniczego, a od wczorajszej nocy w 28 regionach Rosji ogłoszono alarmy lotnicze.

Jaki jest kontekst?

Ukraińskie ataki są coraz bardziej uciążliwe dla Rosji – pisaliśmy o tym w OKO.press po ataku na okupowany Krym. Rosyjskim władzom okupacyjnym Krymu coraz trudniej jest radzić sobie ze skutkami tych ataków, zwłaszcza z niedoborem benzyny. Na przykład w Sewastopolu zaostrzono ograniczenia dotyczące sprzedaży benzyny do 20 litrów tygodniowo, w porównaniu z poprzednim limitem wynoszącym 20 litrów dziennie, a niedobór nadal się pogłębia.

12 czerwca informowaliśmy, że Ukraińskie drony zaatakowały też strefę przemysłową miasta Togliatti w obwodzie samarskim w Rosji, tysiąc kilometrów do ukraińskiej granicy. Po serii wybuchów na terenie zakładu petrochemicznego Togliattikauchuk wybuchły pożary, a nad zakładem uniósł się gęsty czarny dym.

Krystyna Garbicz opisywała w OKO.press, że drony zaatakowały też dwie rafinerie w Niżniekamsku TANECO i TAIF-NK. „Ukraińskie siły zbrojne potwierdzają ataki i wskazują, że kompleks rafineryjny TANECO jest jednym z największych zakładów rafineryjnych w Federacji Rosyjskiej. Projektowa zdolność przerobowa wynosi ponad 16 mln ton ropy naftowej rocznie” – pisała.

Jednocześnie nie ustają ataki rosyjskie.

W nocy z soboty na niedzielę (13/14 czerwca) Rosja użyła 98 dronów, z czego 91 zostało strąconych lub unieszkodliwionych środkami walki elektronicznej. „Tylko w minionym tygodniu Rosjanie wystrzelili w kierunku Ukrainy 1920 dronów bojowych, 1790 kierowanych bomb lotniczych oraz 17 pocisków różnego typu. Musimy zintensyfikować nasze działania w odpowiedzi na te ataki” – podał Wołodymyr Zełenski.

Przeczytaj więcej na ten temat w OKO.press

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Wpis Donalda Trumpa zapowiadający podpisanie porozumienia USA-Iran pojawił się na platformie Truth Social w sobotę 13 czerwca. Prezydent USA wskazał, że do podpisania umowy dojdzie w niedzielę, po czym zostanie otwarta cieśnina Ormuz.

„W odpowiednim czasie, gdy wszystko się uspokoi, zajmiemy się pyłem nuklearnym, zakopanym głęboko pod potężnymi, zatopionymi granitowymi górami, dzięki naszym wspaniałym bombowcom B-2 i ich genialnym pilotom, a następnie zneutralizujemy go i zniszczymy, czy to w Iranie, czy w Stanach Zjednoczonych” – dodał.

Rzecznik irańskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Esmaeil Baghaei stwierdził jednak, że ​​do podpisania umowy nie dojdzie w niedzielę, ale może nastąpić „w najbliższych dniach”. Irańska agencja prasowa Fars poinformowała, że Teheran nie podjął jeszcze ostatecznej decyzji w sprawie umowy ramowej, a na szczeblu ekspertów i osób podejmujących decyzje wciąż trwają analizy jej aspektów politycznych, prawnych i technicznych.

Z kolei Reuters podaje, że katarscy negocjatorzy w niedzielę rano udali się do Teheranu, gdzie ma dojść do sfinalizowania porozumienia.

Jaki jest kontekst?

To już kolejna zapowiedź Trumpa dotycząca możliwego porozumienia z Iranem – o zbliżających się do końca negocjacjach zapewniał już około 40 razy.

Czy tym razem się uda?

W mediach pojawiły się przecieki dotyczące najważniejszych punktów porozumienia. Poza zakończeniem blokady cieśniny Ormuz znalazły się tam: demontaż irańskiego programu jądrowego (negocjacje techniczne w tej sprawie mają potrwać 60 dni), stopniowe złagodzenie sankcji wobec Iranu i reintegracja kraju z gospodarką światową. Stany Zjednoczone po otwarciu cieśniny mają zacząć uwalniać zamrożone aktywa irańskie o wartości miliardów dolarów.

Umowa ma zostać podpisana elektronicznie, bez osobistego spotkania przedstawicieli USA i Iranu.

„Wynika to częściowo z komplikacji związanych z harmonogramem. Prezydent i wiceprezydent nie podróżują za granicę jednocześnie ze względów bezpieczeństwa i ciągłości, a Trump ma wylecieć na szczyt G7 we Francji w poniedziałek rano. Dotarcie Vance'a na spotkanie w Europie, gdzie podpisywany jest dokument, i powrót z niego przed wyjazdem Trumpa byłoby trudne” – podaje CNN. Jak dodają dziennikarze amerykańskiej stacji, niektórzy mediatorzy obawiają się, że im dłużej umowa nie zostanie podpisana, tym większe prawdopodobieństwo wycofania się jednej lub oby stron z porozumienia.

Przeczytaj więcej w OKO.press

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Jeszcze dzisiaj w późnych godzinach wieczornych według polskiego czasu Karol Nawrocki weźmie udział w zorganizowanej przed Donalda Trumpa dla uczczenia 250-lecia amerykańskiej niepodległości gali... walk MMA. Na razie prezydent jest w drodze do Waszyngtonu.

Jak podaje Fakt, Nawrocki wiezie Trumpowi znacznych gabarytów prezent. Jest to marmurowa tablica upamiętniająca Tadeusza Kościuszkę i Kazimierza Pułaskiego. Tablica ma wymiary 1,2 x 1m i waży ok. 120 kilogramów. Docelowo ma zostać w powstającym przy cmentarzu Arlington w Waszyngtonie łuku triumfalnym. Jej miniaturowa wersja ma zostać wręczona samemu Trumpowi.

Nawrocki zostanie w USA w poniedziałek i wtorek. W poniedziałek ma się spotkać z liderem Republikanów Johnem Thunem, we wtorek planowane są spotkania z amerykańską Polonią.

Jaki jest kontekst?

Z okazji 80. urodzin Trump organizuje na południowym trawniku Białego Domu Galę UFC Freedom 250. Ma to być też sposób na uczczenie 250. rocznicy niepodległości Stanów Zjednoczonych. A prezydent USA jest fanem walk MMA.

Jednym ze sponsorów gali Trumpa jest giełda kryptowalutowa Crypto.com zarządzana przez Amerykanina polskiego pochodzenia. Firma została w roku 2024 wpisana na listę ostrzeżeń KNF, interesowała się też nią polska prokuratura. Sprawę opisuje w OKO.press Agata Kołodziej.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Agencja Reuters informuje, że Zjednoczone Emiraty Arabskie miały zgodzić się na odblokowanie lub wypłacenie znacznych kwot Iranowi w zamian za zaprzestanie ataków na ten kraj. Reuters nie był w stanie ustalić, czy chodzi wyłącznie o zezwolenie Iranowi na użycie zamrożonych dotąd funduszy znajdujących się na kontach w miejscowych instytucjach finansowych, czy także o wypłacenie pieniędzy z budżetu Emiratów. Wiadomo natomiast, że chodzi o kwoty na poziomie od 10 do 20 miliardów dolarów (źródła Reutersa nie były tu zgodne). Pierwsza transza w wysokości 3 miliardów dolarów miała już według źródeł Reutersa zostać Iranowi wypłacona.

Jaki jest kontekst?

Wojna Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem jest dla Zjednoczonych Emiratów Arabskich szczególnego rodzaju katastrofą. ZEA podobnie jak inne kraje Zatoki Perskiej doświadczają oczywiście ekonomicznych skutków blokady Cieśniny Ormuz drastycznie ograniczającej możliwości eksportowe ropy i gazu. Zarazem jednak wojna mocno zachwiała wizerunkiem Emiratów jako kraju wyjątkowo nadającego się z punktu widzenia światowych elit finansowych do inwestowania, korzystania z ulg podatkowych i oferowanych przez sektor finansowy ZEA usług. To główne powody, dla których Zjednoczone Emiraty Arabskie są ponadprzeciętnie mocno zdeterminowane do zapewnienia sobie bezpieczeństwa w trwającym konflikcie, nawet kosztem „haraczu” płaconego Iranowi.