Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Wtorkowe (23 grudnia) posiedzenie Rady Ministrów w całości poświęcono praworządności. Rząd przyjął projekty ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz tzw. ustawę „praworządnościową”, regulującą m.in. status neo-sędziów. Wprowadził jednocześnie zmiany w zakresie ksiąg wieczystych i Krajowego Rejestru Sądowego, nadając szansę na dostęp do nich przez aplikację mObywatel.

„Priorytetem mojego urzędowania jest przywrócenie pełnej praworządności w Polsce. Podważanie wyroków, odszkodowania, paraliż wydziałów w sądach, kilkumiliardowe potrącenia z funduszy unijnych dla Polski – takie są fakty. Te ustawy to krok w stronę naprawy zaufania do instytucji państwa i zamknięcia tego ponurego rozdziału” – ogłosił minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Ustawy zakładają:

• ponowne przeprowadzenie konkursów na stanowiska sędziowskie obsadzone w procedurze z udziałem KRS po 2017 roku
• uporządkowanie statusu nieprawidłowo powołanych sędziów między 2018 a 2026 rokiem

Jeśli projekt wejdzie w życie, członków Krajowej Rady Sądownictwa nie będzie wybierał jak dotąd, Sejm, a sami czynni sędziowie. Do nowej Rady może kandydatować każdy z sędziów, również Ci awansowani za rządów PiS.

Osoby, które przed powołaniem do pisowskiej KRS zajmowały inne stanowiska sędziowskie, powrócą na nie i do czasu przeprowadzonych konkursów będą delegowane do pełnienia tam czynności sędziego. Osoby, które sędziami nie byli, wrócą do uprzednio wykonywanych zawodów. To na te, wolne wakaty, rozpisany zostanie konkurs. Prawidłowości wyborów strzec ma Państwowa Komisja Wyborcza.

Ponadto projektowana ustawa wprowadza zmiany w Sądzie Najwyższym, obejmujące:

• zniesienie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych,
• zniesienie instytucji skargi nadzwyczajnej,
• zmianę sposobu wyłaniania sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, pozbawiającą władzę wykonawczą wpływu na obsadę tej izby.

Jaki jest kontekst?

„Ustawa ma na celu przełamanie obecnego impasu w sądownictwie oraz przywrócenie obywatelom prawa do niezależnego i bezstronnego sądu. Sędzia musi być sędzią, a wyrok wyrokiem. Koniec z destrukcyjnym podziałem w środowisku sędziowskim. Ustawą zwiększamy efektywność sądów w służbie dla obywateli. Wszyscy chcemy sprawniejszych sądów. Będę przekonywał, by projekt zyskał jak najszersze poparcie w parlamencie, a później akceptację Prezydenta”– zapowiedział Waldemar Żurek.

Jak czytamy na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, celem zmian jest wzmocnienie niezależności sądów i niezawisłości sędziów oraz wykonanie wiążących wyroków sądów międzynarodowych. Projektowana ustawa przed wszystkim wykonuje kluczowe zalecenie z wyroku pilotażowego wydanego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie Wałęsa p. Polsce – przywrócenie sędziom prawa wyboru swoich przedstawicieli do składu KRS prowadzi do usunięcia systemowych wad w procedurze nominacyjnej oraz przywrócenia obywatelom realnego prawa do rozpatrzenia ich spraw przez niezależny i bezstronny sąd.

Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Jeśli oczywiście przegłosują ją posłowie, senatorowie i zyska przychylność prezydenta Karola Nawrockiego, co nie jest pewne. Wiadomo, że prezydent szyka bowiem własny projekt ustawy dot. KRS.

Przeczytaj więcej na OKO.press:

Przeczytaj także: