Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Niemal 130 mln osób na świecie potrzebuje dziś ochrony międzynarodowej – wynika z najnowszego raportu „Global Trends 2025”, opublikowanego przez agencję ONZ ds. uchodźców (UNHCR) z okazji przypadającego 20 czerwca Światowego Dnia Uchodźcy. To o 5,4 mln osób mniej niż rok wcześniej.

Choć dokument odnotowuje pierwszy od dekady spadek liczby osób dotkniętych przymusowym przesiedleniem, to organizacja ostrzega, że kryzys uchodźczy pozostaje jednym z największych wyzwań humanitarnych świata.

Pośród osób dotkniętych przymusowym przesiedleniem:

• 41,6 miliona to uchodźcy (w tym 35,6 miliona uchodźców pod mandatem UNHCR oraz 6 milionów uchodźców palestyńskich pod mandatem UNRWA),
• 68,7 miliona to osoby wewnętrznie przesiedlone (IDP), czyli takie, które musiały uciekać z domów, ale nie przekroczyły granicy swojego państwa,
• 9 milionów to osoby ubiegające się o azyl, których wnioski wciąż czekają na rozpatrzenie.

Dane UNHCR pokazują także, że w ciągu ostatniego roku 14,7 mln osób przesiedlonych wróciło do miejsc pochodzenia. Chodzi przede wszystkim o uchodźców z Afganistanu (wróciło 1,9 mln), Syrii (1,3 mln) i Sudanu (651,500). Agencja podkreśla jednak, że wiele z tych osób wróciło do krajów wciąż dotkniętych konfliktami, niestabilnością lub kryzysami humanitarnymi, a ich powroty nie zawsze były w pełni dobrowolne. Często wynikały z braku możliwości dalszego pozostania na emigracji.

UNHCR odnotowuje także liczbę nowych osób, które w ubiegłym roku zostały zmuszone do ucieczki. Było to 5,4 miliona osób. Raport wskazuje także na to, że:

• 7 na 10 uchodźców pochodzi z zaledwie sześciu krajów: Afganistanu, Sudanu Południowego, Sudanu, Syrii, Ukrainy i Wenezueli.
• Obciążenie kryzysem uchodźczym jest rozłożone skrajnie nierównomiernie. 68 proc. uchodźców przebywa w krajach o niskich i średnich dochodach, a 26 proc. w państwach najsłabiej rozwiniętych, których udział w światowym PKB wynosi zaledwie 1,4 proc.
• 65 proc. uchodźców znajduje schronienie w państwach bezpośrednio sąsiadujących z ich krajem pochodzenia.
• Największymi krajami przyjmującymi są: Kolumbia (2,8 mln), Niemcy (2,7 mln), Turcja (2,4 mln), Uganda (1,9 mln), Iran (1,7 mln), Czad (1,5 mln) oraz Pakistan (1,3 mln).
• Wciąż niemal 40 proc. osób przymusowo przesiedlonych to dzieci.

Raport UNHCR podkreśla także, że spadła liczba osób, które otrzymały szansę na nowe życie poprzez legalne programy przesiedleń do krajów trzecich. W 2025 roku skorzystało z nich jedynie 81 800 osób – to spadek o ponad połowę w porównaniu z 2024 rokiem.

Jeśli chodzi o Ukrainę to od 2014 roku z Ukrainy ze względów bezpieczeństwa wyjechać musiało już 8,5 miliona osób. Najwięcej, bo 5,7 miliona, wyjechało po wybuchu pełnoskalowej wojny.

Jaki jest kontekst?

Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM) podkreśla, że fałszywe i wprowadzające w błąd narracje dotyczące migrantów oraz uchodźców stają się jednym z najistotniejszych zagrożeń dla stabilności państw oraz coraz częściej wykorzystywane są jako narzędzie walki politycznej. Rozpowszechniane w mediach społecznościowych nieprawdziwe informacje przedstawiają migrantów jako przestępców, zagrożenie dla bezpieczeństwa lub obciążenie dla systemów socjalnych, mimo że twierdzenia te często nie znajdują potwierdzenia w danych. Takie przekazy sprzyjają wzrostowi ksenofobii i pogłębiają społeczne podziały.

Jak na łamach OKO.press pisała wielokrotnie Anna Mierzyńska, antyuchodźcze i antyukraińskie narracje są od lat wzmacniane przez rosyjską machinę propagandową oraz powielane przez część polityków i influencerów. Celem tych działań jest osłabianie poparcia dla pomocy Ukrainie i pogłębianie podziałów społecznych.

„Narracje antyukraińskie sprawiły, że z relacji polsko-ukraińskich zniknęła wojna. A wraz z nią Rosja” – zauważała publicystka OKO.press, wskazując, że debata publiczna coraz częściej koncentruje się na sporach historycznych i incydentach z udziałem migrantów, zamiast na źródłach kryzysu migracyjnego i bezpieczeństwa w regionie.

Według Mierzyńskiej rosyjska propaganda konsekwentnie przedstawia uchodźców jako zagrożenie dla bezpieczeństwa, stabilności społecznej i dobrobytu państw przyjmujących. Tego rodzaju przekazy mają budować niechęć wobec migrantów i uchodźców oraz utrudniać prowadzenie racjonalnej debaty o migracji. Efektem są populistyczne i skrajnie szkodliwe decyzje, jak te o ograniczeniu wsparcia socjalnego migrantów z Ukrainy w Polsce, które pozbawiły m.in. dostępu do służby zdrowia osoby w największej potrzebie.

Przeczytaj także: