Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

Premier Donald Tusk zapowiedział wprowadzenie regulacji, które obniżą ceny na stacjach paliw. Według szefa rządu mogą one pójść w dół o nawet 1,20 zł na litrze. „Przygotowaliśmy obniżenie stawki VAT na paliwa z 23 proc. na 8 proc. i obniżenie akcyzy na paliwa do minimum wymaganego przepisami unijnymi, czyli akcyzy na benzynę o 29 groszy, a na olej napędowy o 28 groszy” – zapowiedział premier. Projekty ustaw wprowadzających takie rozwiązanie mają zostać przedstawione podczas dzisiejszego, nadzwyczajnego posiedzenia rządu, zaplanowanego na 18:00.

To jednak nie wszystko, a rząd przygotowany jest na wprowadzenie mechanizmu, którego do tej pory unikał. Chodzi o regulowanie detalicznych cen, by uniemożliwić zawyżanie ich przez stacyjników.

„Żeby nie nabiło kieszeni tym, którzy zajmują się obrotem paliw, tylko żeby rzeczywiście przymusić tymi działaniami do realnych obniżek. Dlatego na okres stosowania obniżonych stawek podatkowych wprowadzimy maksymalną cenę detaliczną na paliwa” – mówił premier. Maksymalne ceny będą aktualizowane codziennie przez Ministerstwo Energii.

Jaki jest kontekst?

„Wszyscy rozumieją, że jest to skutek bezpośrednich działań militarnych prowadzonych w regionie Bliskiego Wschodu i wiążącego się z tym globalnego kryzysu cen paliw” – mówił Tusk. Mógł w ten sposób odnieść się do wypowiedzi Przemysława Czarnka, który obarczał premiera odpowiedzialnością za wysokie koszty tankowania. Podczas jednej z konferencji prasowych kandydat na premiera wystawiony przez PiS wystąpił z kanistrem na paliwo z naklejonym wizerunkiem premiera. „Ropa będzie po 10 złotych. Gdzie są pieniądze Polaków, Tusku?” – mówił polityk Prawa i Sprawiedliwości.

Wcześniej Czarnek domagał się od rządu działania i szybkiego obniżenia VAT-u. Ci do tej pory zachowywali ostrożność. We wtorek minister finansów Andrzej Domański mówił, że rząd przygotowuje różne scenariusze, ale ceny ropy czasowo spadają. Problem w tym, że krótko po tej wypowiedzi znów zaczęły rosnąć. Ropa gatunku Brent, pochodząca z Morza Północnego i uważana za wyznacznik cenowych trendów, w czwartkowe popołudnie osiągała cenę 106 dolarów za baryłkę. Przed atakiem USA i Izraela na Iran było to około 70 dolarów.

W mediach pojawiły się również wiadomości o planach wprowadzenia podatku od nadmiarowych zysków koncernów naftowych, w tym Orlenu. Minister Domański najpierw je zdementował. Mimo to w czwartek zarówno on, jak i szef resortu aktywów państwowych Wojciech Balczun przyznali, że nie wykluczają wprowadzenia tego rozwiązania w przyszłości – gdyby okazało się, że biznes naftowy nadspodziewanie dobrze zarabia na kryzysie.

Centralne sterowanie maksymalnymi cenami paliw to mechanizm znany między innymi ze Słowacji, Węgier i Chorwacji. VAT na paliwa na czas obecnego kryzysu obcięła już między innymi Hiszpania.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Jak podaje The Washington Post, decyzja o przekierowaniu dostaw broni jeszcze nie zapadła. Wśród broni, która mogłaby trafić na Bliski Wschód zamiast do Ukrainy, znajdują się zaawansowane pociski przechwytujące, zamówione w ramach program PURL (Prioritised Ukraine Requirements List). PURL to mechanizm uruchomiony w sierpniu 2025 roku, który pozwala krajom NATO finansować zakupy broni i amunicji z amerykańskich zapasów, a potem przekazywać je Ukrainie.

Rzecznik Pentagonu przekazał, że departament wojny „zadba o to, by siły USA oraz naszych sojuszników i partnerów miały to, czego potrzebują do walki i zwycięstwa”. Jednocześnie prezydent Donald Trump podkreśla, że NATO nie wsparło w żaden sposób USA w wojnie z Iranem i to „zostanie zapamiętane”.

Oficjalnie NATO studzi emocje, zapewniając, że dostawy broni do Ukrainy w ramach systemu PURL nadal płyną. Nieoficjalnie europejscy dyplomaci wyrażają jednak obawy, że Amerykanie szybko opróżnią własne zapasy, co opóźni zamówione transporty do Ukrainy. „Amunicja dosłownie pali im się w rękach, powstaje więc pytanie, jak długo będą wywiązywać się z umowy” – komentował jeden z nich w rozmowie z The Washington Post.

Pentagon miał też powiadomić Kongres, że 750 mln dolarów przekazanych przez NATO na dostawy broni dla Ukrainy zamierza przekierować na uzupełnienie zapasów armii amerykańskiej. I zrobi to zamiast wysłania dodatkowej pomocy do Europy. Nie wiadomo, czy kraje uczestniczące w PURL są świadome, w jaki sposób te fundusze są wydawane.

Jaki jest kontekst

Przedłużająca się wojna w Iranie testuje możliwości amerykańskiego systemu zbrojeń. Jeszcze niedawno prezydent Donald Trump twierdził, że USA dysponują „praktycznie nieograniczonymi” zapasami amunicji i mogłyby prowadzić wojnę „w nieskończoność”. Już w połowie marca amerykańskie media i think tanki alarmowały, że to niekoniecznie prawda, a szczególnie szybko kończą się zapasy zaawansowanych systemów przechwytujących. Pentagon odpowiadał, że problemu nie ma.

Jak pisał portal Axios, Iran od początku wojny zalewa swoich sąsiadów pociskami, dronami i atrapami, które wymagają reakcji systemów obrony powietrznej. Niektóre z nich są warte miliony dolarów za sztukę, a ich uzupełnienie zajmuje miesiące. Teheran, który dysponuje gorszym uzbrojeniem, doskonale zdaje sobie z tego sprawę i prowadzi „egzystencjalną grę na liczby”.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Projekt nowelizacji ustawy o pomocy społecznej przygotowała Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak. Chodzi o art. 61 ustawy, który mówi, że opłaty za pobyt dorosłego w Domu Opieki Społecznej (DPS) ponosi sam mieszkaniec, małżonek, a także zstępni, czyli dzieci i wnukowie. Według RPD te przepisy są krzywdzące, bowiem odbierają młodym dzieciństwo, w zamian przynoszą lęk, niepewność i zadłużenie finansowe.

„Młody człowiek powinien zajmować się nauką, powinien poznawać rówieśników, powinien poznawać świat, a są takie sytuacje w życiu dziecka, kiedy może otrzymać wezwanie do zapłaty, żeby uregulować pobyt osoby dorosłej w DPS-ie, której dziecko w ogóle może nie znać, z którą nie ma jakichkolwiek więzi, oprócz więzi krwi” – mówiła Horna-Cieślak podczas konferencji prasowej.

Obecnie o tym czy dziecko, które nie ma prawa do majątku, poniesie konsekwencje finansowe pobytu dorosłego w DPS, decyduje praktyka konkretnych ośrodków. „Nie chcemy, żeby to zależało od urzędników. Prawo ma być jasne: żadne dziecko nie może być zobowiązane do tego, żeby płacić za pobyt dorosłego w DPS-ie” – mówiła Horna-Cieślak.

Projekt ustawy złożą w Sejmie posłowie i posłanki Polskiego Stronnictwa Ludowego. „Ustawa o pomocy społecznej ma 20 lat. Najwyższy czas pozmieniać te fragmenty, które są po prostu niedobre. Art. 61 trzeba jak najszybciej zmienić” – oceniła Agnieszka Kłopotek z PSL.

Jaki jest kontekst

W 2025 roku stacja TVN24 nagłośniła historię 8-letniej Wiktorii, od której urząd pomocy społecznej w Łodzi żąda opłaty za pobyt dziadka w DPS. Miesięcznie niemal 2 tys. zł. Co więcej, dziewczynka nawet nie zna dziadka, bo ten 20 lat wcześniej rozstał się z jej babcią i założył nową rodzinę. Mężczyzna nie interesował się więcej mamą Wiktorii i jej rodziną. Kobieta zmarła na chorobę nowotworową, gdy dziewczynka miała 4 lata. A urzędy zaczęły rozsyłać pisma z wezwaniem do zapłaty do ośmiolatki.

Biuro RPD przekazało, że wie o kilkunastu przypadkach dzieci w podobnej sytuacji.

W maju 2025 wiceministra rodziny Katarzyna Nowakowska obiecywała, że nowelizacja ustawy o pomocy społecznej trafi do wykazu prac legislacyjnych rządu w ciągu miesiąca. Od tego czasu minął niemal rok.

Koszt pobytu w DPS szacowany jest obecnie na ok. 10 tys. zł miesięcznie. Mieszkaniec pokrywa to ze swoich środków – ale nie można mu zabrać więcej niż 70 proc. jego dochodów. O resztę gmina ma prawo wystąpić do rodziny: małżonka, dzieci i wnuków. Dopiero jeśli wykażą, że nie są w stanie pokryć pobytu krewnego w DPS, gmina finansuje to sama. Szuka wtedy najtańszego miejsca pobytu, co może oznaczać, że będzie on położony daleko od miejsca zamieszkania.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

O zabiciu irańskiego dowódcy marynarki wojennej poinformował w czwartek 26 marca izraelski minister obrony Israel Katz. Admirał Alizera Tangsiri miał zginąć w nocnym ataku wraz z innymi „wyższymi oficerami dowództwa marynarki wojennej”.

Jak przekazał Katz w oświadczeniu wideo, Tangsiri był „bezpośrednio odpowiedzialny za operację terrorystyczną polegającą na zaminowaniu i zablokowaniu cieśniny Ormuz” i został „wysadzony w powietrze”.

Izraleskie media podają, że do ataku doszło w mieście Bandar Abbas na południu Iranu. Tangsiri, wraz z innymi oficerami Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, miał ukrywać się w prywatnym apartamencie.

Informacji o śmierci dowódcy marynarki wojennej nie skomentował jeszcze Iran.

Jeśli doniesienia się potwierdzą, Tangsiri, który marynarką wojenną zawiadował od 2018 roku, będzie kolejnym wysokim rangą dowódcą, który zginął w amerykańsko-izraelskiej wojnie z Iranem. Obok najwyższego przywódcy ajatollaha Ali Chameneiego oraz szefa służba bezpieczeństwa Alego Laridżaniego.

Jaki jest kontekst

Podczas gdy Izrael ogłasza kolejny skuteczny atak na irańskie dowództwo, Amerykanom spieszy się z zakończeniem wojny.

We wtorek 24 marca poznaliśmy 15-punktową propozycję pokoju, którą prezydent Donald Trump wysłał do Irańczyków za pośrednictwem Pakistanu. Władze w Teheranie potwierdziły, że propozycję otrzymały, ale w państwowych mediach zadeklarowały, że kategorycznie odrzucają amerykańskie warunki. Według Pakistanu, Iran ma przynajmniej rozważać to, co leży na stole.

W czwartek 26 marca prezydent Trump na portalu Truth Social stwierdził, że irańscy negocjatorzy tak naprawdę „błagają Amerykanów” o rozejm, bo „zostali zniszczeni militarnie”. „Mimo to publicznie twierdzą, że jedynie rozważają naszą propozycję. BŁĄD!!! Lepiej niech wkrótce zaczną traktować sprawę poważnie, zanim będzie za późno, ponieważ gdy to nastąpi, NIE BĘDZIE POWROTU, a konsekwencje nie będą przyjemne!” – stwierdził Trump.

Jak pisał w OKO.press Jakub Szymczak, na razie nie ma sygnałów, by rządzący Iranem byli szczególnie zainteresowani szybkimi negocjacjami. Wciąż mają w ręku kluczowy punkt nacisku, czyli blokowanie cieśniny Ormuz. Pomimo zniszczenia sporej części irańskiej floty przez Amerykanów, Irańczycy nieustannie utrzymują możliwość zagrażania statkom przewożącym ropę.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Prezes Poczty Polskiej Sebastian Mikosz stracił stanowisko na mocy postanowienia Rady Nadzorczej — poinformowały władze spółki. Mikosz został odwołany po dwóch latach na stanowisku. Zatrudniony został, by kontynuować restrukturyzację Poczty. Wprowadził politykę ograniczania kosztów, stosując cięcia w zatrudnieniu i zamykając placówki pocztowe.

Mikosz w rozmowie z Polską Agencją Prasową wyraził zdziwienie takim posunięciem. „Decyzje właścicielskie, w tym dotyczące zmian personalnych, są naturalnym elementem funkcjonowania każdej spółki. Niemniej jednak przyznaję, że decyzja o moim odwołaniu dokładnie w drugą rocznicę mojego powołania jest dla mnie zaskoczeniem, szczególnie w momencie poprzedzającym przekazanie opinii publicznej oraz pracownikom informacji o wynikach spółki za 2025 rok”- stwierdził były szef Poczty. Według niego spółka była na drodze do wyjścia na prostą, mimo że jeszcze dwa lata temu notowała 700 mln złotych straty. Wyniki rzeczywiście nieco się poprawiły. W lutym ministerstwo aktywów państwowych podawało, że przychody ze sprzedaży wzrosły na koniec 2024 roku o 1,2 proc., a na koniec 2024 spółka zredukowała swoją stratę do 213 mln złotych. Mikosz twierdził, że kolejne lata mogły dać mu szansę uzdrowienia finansów spółki.

„Po dwóch latach Poczta Polska, a także wszystkie spółki z grupy będą na plusie, a sytuacja płynnościowa jest co najmniej ustabilizowana. To efekt konsekwentnej pracy całego zespołu oraz wdrażania zmian, które pozwoliły wejść organizacji na ścieżkę stabilnego wzrostu” – mówił Mikosz.

Jaki jest kontekst?

Jasnych przyczyn jego zwolnienia nie podaje minister aktywów państwowych Wojciech Balczun. W czwartkowy poranek w TVP Info przyznał jednak, że w Poczta powinna nadal przechodzić zmiany, ale odmiennymi metodami. Obecny zarząd w 2025 roku doprowadził do uszczuplenia załogi o 14,5 proc., zainwestował też 1,5 mld w dział IT. Według związkowców to droga donikąd, a redukcja zatrudnienia pogarsza jakość usług i przeciąża załogi placówek.

„Odwołanie prezesa Poczty Polskiej nie wzięło się znikąd. Zaskoczenie wyrażone w rozmowie z Polską Agencją Prasową można oczywiście przyjąć do wiadomości, ale trudno je uznać za przekonujące w świetle tego, co działo się w spółce” – przekazała pocztowa „Solidarność”.

„W czasie jego kadencji spółka zaczęła otrzymywać środki z tytułu rekompensaty za świadczenie usługi powszechnej. Wcześniejsze zarządy funkcjonowały bez tego wsparcia. To nie jest detal, który można pominąć w bilansie. To jeden z fundamentów, na których opiera się ocena wyników. Jeżeli więc mówi się o wyprowadzeniu firmy na prostą, uczciwość wymaga wskazania, co było wynikiem decyzji zarządczych, a co efektem zewnętrznego wsparcia finansowego. Bez tego powstaje obraz wygodny, ale niepełny. Drugim wymiarem tej kadencji jest funkcjonowanie spółki w praktyce. Nie brakowało sygnałów o problemach z doręczeniami, przeciążeniu pracowników czy pogarszającej się dostępności usług. To nie są pojedyncze incydenty, lecz powtarzające się relacje, które składają się na szerszy obraz” – wskazują działacze „Solidarności”.

Od początku 2024 roku Poczta zainkasowała rekompensatę za świadczenie usługi powszechnej o wartości ponad 2,6 mld złotych.

Przeczytaj także:

Przeczytaj także: