Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Ulewne deszcze i silne wiatry nadal pustoszą Półwysep Iberyjski. W środę 4 lutego do Portugali i Hiszpanii dotarł huragan Leonardo, wywołując gwałtowne powodzie.

W nocy z czwartku na piątek służby pomagały uciekać przed zagrożeniem mieszkańcom Kordoby, których domostwa znajduja się w pobliżu rzeki Gwadalkiwir. Nakaz opuszczenia swoich domów odebrało też 1,5 tys. osób żyjących w górskiej, tustycznej wiosce Grazalema, gdzie woda spływała po stromych brukowanych uliczkach i zaczynała przedostawać się przez ściany budynków. Zaledwie w ciągu 24 godzin w Grazelema spadło ponad 400 milimetrów deszczu – tyle samo, co w ciągu całego roku w Madrycie. Lokalne władze ostrzegały, że gwałtowne opady mogą doprowadzić do osunięć ziemi. W sumie w Andaluzji ewakuowano ponad 7 tys. osób. Jedną osobę uznaje się za zaginioną.

Portugalia, wciąż walcząca ze skutkami ubiegłotygodniowego orkanu Katrina, który zabił co najmniej 5 osób, również zmaga się z żywiołem. W sumie od środy ewakuowano ponad 11 tys. osób, zginęła jedna osoba.

Najtrudniejsza sytuacja jest Alcácer do Sal, miasteczku na południu od Lizbony, gdzie rzeka Sado wystąpiła z brzegów. Woda sięga nawet do pasa, zalane są główne ulice.

W Porto, drugim co do wielkości mieście w Portugalii, rzeka Douro wylała w piątek wczesnym rankiem. Ucierpiała głównie infrastruktura gastronomiczna.

Szef portugalskiej służby ochrony ludności ostrzegał, że Portugalii grozi największe zagrożenie powodziowe wzdłuż rzeki Tag od prawie trzech dekad.

Stan klęski żywiołowej ogłoszono w 69 regionach.

Huragan wyborczy

Kataklizmy przeszkadzają też w kalendarzu wyborczym. W niedzielę 8 lutego w Portugalii odbędzie się druga tura wyborów prezydenckich. Zmierzą się w niej André Ventura, lider skrajnie prawicowej partii Chega oraz socjalista Antonio Jose Seguro. Przedwyborcze sondaże dają przewagę Seguro, który może liczyć na 56 proc. poparcia. Ventura może być pewny co czwartego głosu, ale wciąż sporo osób się waha albo deklaruje, że odda pusty głos.

Dla Ventury już samo wejście do drugiej tury wyborów było wielkim sukcesem – Chega, budująca swoją popularność na konfrontacyjnym przekazie, w tym niechęci do społeczności romskiej, umocniła się w mniejszościowej centroprawicowej koalicji, a jej lider zyskał ważne miejsce na rozedrganej scenie politycznej.

Ventura zaapelował jednak, żeby w obliczu widma powodzi, głosowanie przesunąć choćby o tydzień. Tłumaczył, że wybory powinny być równe dla wszystkich Portugalczyków.

„Stan wyjątkowy, ostrzeżenia pogodowe lub ogólnie niekorzystne warunki nie są same w sobie wystarczającym powodem do przełożenia głosowania w mieście lub regionie” – stwierdziła jednak krajowa komisja wyborcza.

Wyborcy ruszą więc do urn zgodnie z planem.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Tropienie polskich wątków w aktach Jeffreya Epsteina zapowiedział premier Donald Tusk. W piątek 6 lutego minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podczas konferencji prasowej poinformował o pierwszych działaniach specjalnej komisji, która ma przeanalizować dokumenty i przeprowadzić krajowe śledztwo w sprawie międzynarodowej siatki przestępców seksualnych.

„Mamy ślady, że werbunek kobiet, być może także nieletnich, odbywał się w Polsce. Na pewno będziemy musieli wystąpić do Stanów Zjednoczonych o udostępnienie dokumentacji, która nie została ujawniona” – przekazał Żurek.

Polski zespół prokuratorów ma współpracować z bliźniaczymi jednostkami uruchomionymi w innych europejskich krajach.

Żurek, pytany o medialne doniesienia w sprawie współpracy Epsteina z rosyjskim wywiadem, mówił, że „sprawa brzydko pachnie”.

„Rosyjski wywiad ma takie magiczne słowo: kompromaty. Nic nie dzieje się przypadkiem w ich służbach” – ocenił.

Jaki jest kontekst

Sprawa Jeffreya Epsteina wróciła na nagłówki gazet po tym, jak amerykański Departament Stanu odtajnił ponad 3 mln stron maili i dokumentów ze śledztw, 180 tys. zdjęć oraz ok. 2 tys. nagrań.

Jak pisał w OKO.press Radosław Korzycki, w tym archiwum nie znajdziemy prostej listy oskarżonych, raczej siatkę powiązań, która tłumaczy, dlaczego przez lata problem bagatelizowano.

Ilość materiału, a także nazwiska najbardziej wpływowych ludzi świata, przewijające się w różnej formie w korespondencji, sprawiają, że wokół sprawy mnożą się teorie spiskowe – szczególnie, że administracja Donalda Trumpa zarzuciła opinię publiczną obszernym materiałem dowodowym, jednocześnie wymazując z dokumentów spore fragmenty tekstu (np. potencjalną listę współoskarżonych). Fakty o kontaktach towarzysko-biznesowych, mieszają się z anonimowymi donosami do FBI, kartkami z kalendarza, korespondencją z kontrahentami, a nawet zapiskami, które sam do siebie wysyłał Epstein. To tylko podsyca aurę skandalu i oddala od zrozumienia całej sprawy.

Polskie wątki, które przewijają się w dokumentach, wskazują na kontakty z polskimi modelkami, czy kontrakt na wypożyczenie łodzi motorowej od polskiej firmy.

Premier Donadl Tusk, informując o powołaniu specjalnej komisji, sugerował, że badane będzie zaangażowanie rosyjskich służb w sprawę.

Sprawa na całym świecie ma dwie odnogi: kryminalną i polityczną. Polski premier Epsteinem chciał uderzył też w ślepą miłość PiS i Karola Nawrockiego do administracji Donalda Trumpa.

Podczas posiedzenia rządu mówił: „Każdy przyzwoity człowiek powinien wykluczać jakiekolwiek relatywizowanie kwestii pedofilii. To jest zbrodnia przeciwko dzieciom”.

Jak pisał w OKO.press Korzycki: „Nowe akta nie dostarczają dowodów na to, by Trump był beneficjentem, uczestnikiem czy współsprawcą przestępstw Epsteina. Jednocześnie pokazują, jak trudno w przypadku tej sprawy oddzielić fakty od insynuacji, a realne relacje od mitologii wytworzonej wokół jednego z największych skandali obyczajowo-finansowych współczesnej Ameryki. To właśnie ta niejednoznaczność — a nie konkretne zarzuty — stanowi dziś najważniejsze znaczenie obecności nazwiska Trumpa w ujawnionych dokumentach”.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Celem ataku był szyicki meczet na obrzeżach Islamabadu, w którym trwały modlitwy. Zamachowiec-samobójca zabił co najmniej 31 osób, ranił 169. Stan części osób przewiezionych do szpitala jest krytyczny.

„Właśnie rozpoczęliśmy modlitwę, kiedy usłyszeliśmy odgłos strzałów, a następnie potężną eksplozję” – powiedział CNN 47-letni Syed Ameer Hussain Shah. „Ja również zostałem ranny. W tym czasie sala meczetu była pełna, znajdowało się w niej ponad 400 wiernych” – relacjonował mężczyzna.

Jak podaje Reuters, zdjęcia wykonane po ataku pokazują ciała leżące na podłodze meczetu pokryte krwią i otoczone odłamkami szkła oraz gruzem.

Zamach potępił prezydent Pakistanu Asif Ali Zardari. Ataki na niewinnych cywilów nazwał „zbrodnią przeciwko ludzkości”. Dodał, że cały naród stoi „ramię w ramię z dotkniętymi rodzinami”.

Nikt oficjalnie nie przyznał się do ataku, ale wewnętrzne śledztwo wskazuje, że za zamachem stoją pakistańsscy talibowie, czyli Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP).

Jaki jest kontekst

Szyici stanowią mniejszość w 260-milionowej populacji Pakistanu. Sunnicy bojownicy z TTP, współpracujący z ekstremistami z tzw. Państwa Islameskiego na terenie Syrii i Iraku, uważają ich za heretyków. Mimo że szyickie świątynie są pilnie strzeżone, szczególnie w stolicy Pakistanu, akty terroryzmu nie ustają.

Jak podaje CNN, piątkowy zamach był najtragniczniejszym w skutkach od stycznia 2023, gdy wybuch w meczecie w mieście Peszawar zabił ponad sto osób.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Setki osób zgromadziło się pod budynkiem politechniki na Piazzale Leonardo da Vinci w Mediolanie, żeby zaprotestować przeciwko obecności agentów amerykańskiej służby imigracyjnej i celnej (ICE) podczas rozpoczynających się w piątek 6 lutego zimowych igrzysk olimpijskich.

Jak podaje Reuters, wśród demonstrantów byli głównie studenci, którzy przynieśli banery z hasłami „ICE OUT”.

Amerykanie sugerowali wcześniej, że zamierzają do Włoch wysłać agentów ICE, by wspomóc bezpieczeństwo amerykańskich sportowców – najliczniejszejszej, liczącej ponad 200 osób, reprezentacji na igrzyskach w Mediolanie i Cortinie d'Ampezzo.

Włosi od początku protestowali przeciwko temu pomysłowi. Amerykanie tak przestraszyli się kontrowersji, że zmienili nawet nazwę hali sportowej dla łyżwiarzy. Ice House (dom lodowy) – zbieżność skrótu służb imigracyjnych i słowa lód – został przemianowany na Winter House (dom zimowy).

W czwartek 5 lutego Nicole Deal, szefowa ds. bezpieczeństwa i obsługi sportowców w Amerykańskim Komitecie Olimpijskim i Paraolimpijskim, podkreśliła, że żaden z agentów ICE nie zapewnia bezpieczeństwa sportowcom z USA.

Jednak włoska gazeta La Repubblica podała w piątek, że według jej źródeł trzech agentów ICE, pracujących jako analitycy, znalazło się w szerszej ekpie, która przyjechała do Mediolanu. Amerykanie zaangażowali też 300 funkcjonariuszy i 45 pojazdów do ochrony wiceprezydenta USA JD Vance'a i sekretarza stanu USA Marco Rubio.

Administracja Donalda Trumpa, a także organizatorzy imprezy obawiają się, że widzowie mogą wygwizdać amerykańską drużynę i jej polityków podczas ceremonii otwarcia igrzysk, która rozpocznie się 6 lutego o godz. 20.

Jaki jest kontekst

Od początku stycznia w Minneapolis trwają protesty przeciwko prowadzonej w mieście przez ICE i Border Patrol masowej obławie na nielegalnych imigrantów. Protestujący żądali początkowo ograniczenia brutalności służb, jednak sytuację radykalnie zmieniły dwa zabójstwa dokonane przez funkcjonariuszy ICE.

7 stycznia agent ICE zastrzelił 37-letnią Renee Good, poetkę i matkę trójki dzieci. 24 stycznia doszło do kolejnego zabójstwa – agent ICE zastrzelił 37-letniego Alexa Prettiego, uczestniczącego w protestach pielęgniarza pracującego w szpitalu dla weteranów. W obu wypadkach agenci ICE strzelali do osób bezbronnych i nieagresywnych.

To za rządów Donalda Trumpa urząd ICE przemieniono w służbę organizującą w całych Stanach Zjednoczonych agresywne naloty na migrantów. W wyniku tych działań deportowano – często bez procesu i w nielegalny sposób – setki tysięcy osób.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Burmistrzyni Garwolina zgłosiła właśnie 10 odrębnych wniosków, o które musi wystąpić, jeśli chce podjąć działania dotyczące tego gatunki. Trafiły one do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, która podejmie decyzję w tej sprawie. Z wniosku wynika, że płoszenie i niszczenie gniazd ma być prowadzone w parkach, na skwerach, osiedlach mieszkaniowych, terenach szkolnych i w innych miejscach, praktycznie na terenie całego miasta.

Jak informuje Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP), które nagłośniło sprawę, skala tych działań stanowi ogromne zagrożenie dla populacji gawronów. Rzeczniczka prasowa tej organizacji, Monika Klimowicz-Kominowska wyjaśnia:

„Wnioski, złożone do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie, Oddział Terenowy w Siedlcach, obejmują między innymi Skwer Solidarności, park im. Piłsudskiego, osiedla „Kościuszki”, „Koszary” i „Działki”, okolice jednej ze szkół oraz główne ulice. W praktyce oznacza to próbę likwidacji większości kolonii lęgowych tego gatunku w Garwolinie”.

Klimowicz-Kominowska dodaje: „Szczególnie niepokojące jest to, że lokalna populacja gawrona w Garwolinie już wcześniej dramatycznie się skurczyła. Z danych długoterminowych inwentaryzacji ornitologicznych wynika, że w 1984 roku w tym mieście funkcjonowały trzy duże kolonie liczące łącznie 920 gniazd. Trzy dekady później, w 2015 roku, stwierdzono już tylko 226 gniazd, co oznacza spadek o 75 procent!”

Jaki jest kontekst

Jak wynika z ostatniej kontroli przeprowadzonej w 2023 roku w Garwolinie stwierdzono 284 gawronie gniazda, z czego zajętych było 224. Pomimo niewielkiego wzrostu w porównaniu z 2025 rokiem, liczebność gawronów wciąż pozostaje kilkukrotnie niższa niż dawniej. Rzeczniczka OTOP podkreśla: „Dzisiejsza liczebność garwolińskich gawronów to zaledwie ułamek tej sprzed kilkudziesięciu lat. A przy tak osłabionej populacji każde działania zmierzające do likwidacji lub rozbicia kolonii mogą spowodować dalsze zanikanie gatunku w mieście”.

OTOP zapowiada włączenie się do postępowania w sprawie wszystkich 10 wniosków na prawach strony społecznej. Wcześniej organizacja ta zbierała podpisy pod petycją o objęcie gawronów ochroną ścisłą w całym kraju. W tej sprawie wciąż nie ma decyzji Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Ornitolodzy od kilku lat apelują o tę zmianę. Dziś zgodnie z wciąż obowiązującymi przepisami gawrony są ściśle chronione wyłącznie poza obszarem administracyjnym miast. W granicach miejskich ośrodków ta ochrona jest tylko częściowa, co sprawia, że prawo zezwala na usuwanie „od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne”.

Nie trzeba mieć na niszczenie gniazd zgody. Stwarza to okienko czasowe, w którym de facto, bez nadzoru przyrodniczego, można niszczyć całe gawronie kolonie. Po tym okresie samorządy muszą wystąpić z wnioskiem do RDOŚ o wydanie pozwolenia na niszczenie miejsce rozrodu i odpoczynku ptaków lub na płoszenie ptaków i usuwanie gniazd. Jak się okazuje również w okresie lęgowym takie zgody dostają. Z analizy danych przeprowadzonej przez ornitologów wynika, że w latach 2020-2022 było to 348 zgód na łączną liczbę 400 złożonych wniosków.

Monika Klimowicz-Kominowska dodaje: „Liczebność populacji gawronów w skali naszego kraju i Europy od lat spada. W wielu regionach Polski zniknęły dawne, liczne kolonie tych ptaków. Dane monitoringów ornitologicznych, w tym Monitoringu Flagowych Gatunków Ptaków, wskazują na wieloletni trend regresu liczebności, kwalifikujący wpisanie gawrona na Czerwoną listę ptaków Polski, ze statusem VU, czyli narażony na wyginięcie”.

W ciągu ostatnich 15 lat populacja gawronów w Polsce zmniejszyła się o 57 procent i kurczy się w tempie 5 proc. Rocznie. Jeśli ten dramatyczny trend nie zostanie zatrzymany – za kilka lat gawrony mogą całkowicie zniknąć z naszego krajobrazu. Dawniej terenami lęgowymi gawronów były tereny rolne i doliny rzek. Jednak intensyfikacja rolnictwa doprowadziła do likwidacji tych siedlisk, gdzie zakładały swoje gniazda. Gawrony straciły też żerowiska. W związku z tym zaczęły szukać nowych miejsc. Okazały się nimi parki, drzewa rosnące na cmentarzach i zgrupowania drzew w miejskiej przestrzeni. To prowadzi do powstawania sytuacji konfliktowych, bo jak potwierdza kolejne miasto, w tym przypadku Garwolin, nie wszyscy tolerują obecność tych narażonych na wyginięcie ptaków.

Przeczytaj inne teksty na podobny temat w OKO.press

Przeczytaj także: