Aż 65 proc. Polek i Polaków uważa, że czas znieść celibat, ale tylko 36 proc. jest zdania, że do funkcji kapłańskich należy dopuścić kobiety, a aż 52 proc. jest temu przeciwnych. Katolicka ortodoksja łączy się tutaj z uprzedzeniami wobec kobiet. Wyłamują się z tego tylko młode kobiety, wyborcy Wiosny i w mniejszym stopniu KE

W sondażu IPSOS dla OKO.press z maja 2019 zapytaliśmy o stosunek do otwarcia Kościoła katolickiego na kapłaństwo kobiet. Polacy okazali się tu zdecydowanie konserwatywni: za było tylko 36 proc., przeciw – 52 proc.

Czy uważa Pan(i), że Kościół powinien dopuścić kobiety do sprawowania funkcji kapłańskich? Odp w procentach

Odpowiedzi kobiet i mężczyzn (bez podziału na wiek) nie różniły się znacząco: 35 proc. kobiet i 37 proc. mężczyzn uznało, że Kościół powinien dopuścić kapłaństwo kobiet. 54 proc. kobiet i 49 proc. mężczyzn wybrało odpowiedź „nie”.

W tym samym sondażu pytaliśmy też o wydawałoby się podobną kwestię – zniesienie celibatu dla księży i zakonników. Wyniki były niemal odwrotne: 65 proc. badanych uznało, że Kościół powinien znieść celibat , a tylko 27 proc., że  nie.

Tylko kobiety przed czterdziestką

Zauważalna jest natomiast różnica pomiędzy grupą młodych kobiet i młodych mężczyzn. Kobiety przed czterdziestką są jedyną grupą, w której przeważyło poparcie dla kapłaństwa kobiet (53 do 44 proc.), u młodych mężczyzn odwrotnie (39 do 48 proc.). Aspiracje kobiet do podjęcia także tego zawodu gwałtownie spadają po czterdziestce, u mężczyzn – dopiero po sześćdziesiątce:

Czy uważa Pan(i), że Kościół powinien dopuścić kobiety do sprawowania funkcji kapłańskich? Odp. w procentach wg płci i wieku

Kobiety 18-39
 
Kobiety 40-59
 
Kobiety 60 i więcej
 
Mężczyźni 18-39
 
Mężczyźni 40-59
 
Mężczyźni 60 i więcej

Liberalizm młodych kobiet nie zaskakuje – we wcześniejszych sondażach widzieliśmy, że tendencje emancypacyjne są tu najsilniejsze, a ograniczenia dla kobiet uznawane są za dyskryminację.

Wyborcy KE i Biedronia „za”

Czy uważa Pan(i), że Kościół powinien dopuścić kobiety do sprawowania funkcji kapłańskich? Odp. w procentach wg preferencji partyjnych

PiS
 
Konfederacja Korwin Braun Liroy Narodowcy
 
Koalicja Europejska PO PSL SLD N. Zieloni
 
Wiosna Biedronia
 
Kukiz'15

Poglądy wyborców partii Biedronia (60 proc. za kapłaństwem kobiet) oraz PiS (73 proc. przeciw) nie zaskakują – Wiosna stawia na równość kobiet i mężczyzn, a PiS na konserwatyzm i tradycje instytucji Kościoła katolickiego.

W porównaniu z poglądami polityków Koalicji Europejskiej (zwłaszcza z PSL) elektorat opozycji spod znaku KE jest zdecydowanie bardziej liberalny – 46 proc. popiera kapłaństwo kobiet. To zresztą nie pierwszy raz – wyborcy KE (szczególnie PO) są także za prawem do aborcji do 12 tygodnia, za związkami partnerskimi, większym rozdziałem państwa od Kościoła. Pisaliśmy o tym w tekście:

  • Zobacz wyniki w elektoracie KE

    Wśród wyborców PO:

    • 85 proc. uważa,  że biskupi w przypadkach pedofilii w Kościele stają raczej po stronie sprawców niż ofiar (Wiosna – 84 proc., PiS 36 proc.);
    • 83 proc. jest zdania, że katolickie msze NIE powinny być częścią uroczystości państwowych (Wiosna 86 proc., PiS 21 proc.);
    • 80 proc. dałoby kobiecie prawo do przerywania ciąży do 12 tygodnia (Wiosna – 87 proc., PiS – 21 proc.);
    • 74 proc. uważa, że religia powinna być nauczana w parafii, a nie w szkole (Wiosna – 88 proc., PiS – 20 proc.);
    • 62 proc. było za przyznaniem parom homoseksualnym prawa do zawierania małżeństw (w elektoracie Wiosny – 78 proc., PiS – 15 proc.).

Trzydziestolatkowie trochę bardziej liberalni

Czy uważa Pan(i), że Kościół powinien dopuścić kobiety do sprawowania funkcji kapłańskich? Odp. w procentach wg wieku

18-29
 
30-39
 
40-49
 
50-59
 
60 i więcej

Za zmianą tradycji Kościoła są jedynie badani w wieku 30-39 lat, wśród młodszych odpowiedzi „tak” jest sporo, ale mniej  niż „nie”. W starszych grupach przeciwnicy kapłaństwa kobiet mają już zdecydowaną przewagę. Po sześćdziesiątce – niemal dwukrotną.

Ludzie młodsi są mniej przywiązani do tradycji Kościoła, zwłaszcza, że spada zaufanie do instytucji kościelnych (w związku ze skandalami molestowania seksualnego). Wyjątek stanowi spora grupa młodych mężczyzn, wyznających ostro prawicowe poglądy: przypomnijmy, że w majowym sondażu OKO.press w grupie mężczyzn 18-39 lat najczęściej wybieraną partią była Konfederacja (28 proc.), drugi był PiS (24 proc.).

Za kapłaństwem kobiet opowiadają się nie tylko osoby z wyższym wykształceniem, tradycyjnie bardziej liberalne, ale i osoby z wykształceniem podstawowym. Najbardziej konserwatywna jest grupa z wykształceniem zawodowym.

Czy uważa Pan(i), że Kościół powinien dopuścić kobiety do sprawowania funkcji kapłańskich? Odp. w procentach wg wykształcenia

Podstawowe i gimnazjalne
 
Zasadnicze zawodowe
 
Średnie i pomaturalne
 
Licencjat i wyższe

Najbardziej konserwatywni są mieszkańcy wsi – 31 proc. za kapłaństwem kobiet i dwa razy więcej – 60 proc. przeciwko. Mieszkańcy miast mają zdania podzielone, z niewielką przewagą odpowiedzi „nie”:

Czy uważa Pan(i), że Kościół powinien dopuścić kobiety do sprawowania funkcji kapłańskich? Odp. w procentach wg miejsca zamieszkania

Wieś
 
Miasto do 20 tys.
 
Miasto 20-100 tys.
 
Miasto 100 - 500 tys.
 
Miasto powyżej 500 tys.

Doganiamy Niemców, ale powoli

W 2006 roku przed przyjazdem Benedykta XVI do Polski „Gazeta Wyborcza” zamówiła  w Polsce i w Niemczech sondaż „Dwaj papieże, dwa narody”, który pozwolił na porównanie poglądów obu narodów na działania Jana Pawła II i jego niemieckiego następcy, a także postawy wobec dyskutowanych już wtedy postulatów zmian tzw. etyki seksualnej Kościoła.

Jak pisał wtedy Piotr Pacewicz, Polacy „pokazali się jako ostoja tradycyjnego katolicyzmu, Niemcy jak jeden mąż są za łagodzeniem dogmatów”. I tak:

  • 90 proc. Niemców opowiedziało się za tym, by Kościół dopuścił rozwody, w Polsce – 58 proc.;
  • 90 proc. Niemców chciało zgody na antykoncepcję, w Polsce – 36 proc.;
  • 76 proc. Niemców było za ograniczeniem celibatu księży, w Polsce – 37 proc. W ciągu 13 lat ta liczba w Polsce się prawie podwoiła, jak wynika z sondażu IPSOS dla OKO.press z maja 2019 roku.

Zapytano też wówczas o stosunek do kapłaństwa kobiet. 69 proc. Niemców było za, w Polsce jedynie 20 proc. Jak widać, ten odsetek wzrósł w ciągu 13 lat prawie dwukrotnie.

Wynika to w dużej mierze z sekularyzacji i tendencji emancypacyjnych, które docierają także do Polski. Wyniki badań Pew Research Center wskazują, że sekularyzacja w Polsce postępuje bardzo szybko. Pew Research Center porównała religijność ludzi przed czterdziestką i po czterdziestce w 108 państwach na całym świecie. Wyniki są jednoznaczne: młodzi są mniej religijni niż starsi, a w mniej więcej połowie państw nastąpił spadek religijności.

Ze wszystkich przebadanych państw, największy spadek religijności – z generacji na generację – nastąpił w Polsce.

Razem z tym spadkiem spada także przywiązanie do zasad i norm Kościoła, które dla poprzednich pokoleń były niepodważalne.

Z sondaży IPSOS dla OKO.press wynika, że w wielu kwestiach Polacy odeszli od nauczania Kościoła, że instytucję Kościoła oceniają coraz bardziej krytycznie:

Mimo że polskie społeczeństwo się sekularyzuje i odchodzi od kościelnych norm, w kwestii kapłaństwa kobiet pozostaje konserwatywne. Zasada wyświęcania tylko mężczyzn może kojarzyć się Polakom z podstawową regułą ich religii.

Podobnie jest jednak z celibatem, a tutaj aż 65 proc. Polaków opowiedziało się za. Może dlatego, że chodzi tu o liberalizację norm dotyczących kobiet, o przyznanie im tej samej władzy, którą mają mężczyźni.

Wydaje się, że katolicka ortodoksja łączy się z uprzedzeniami wobec kobiet i przekonaniem, że do pewnych funkcji się nie nadają. Deklaracje papieży, że „geniusz” kobiet może się w Kościele objawiać w inny sposób, a rola księdza nie ma nic wspólnego z władzą, nie brzmią przekonująco.

Jezus był mężczyzną

„Święcenia ważnie przyjmuje tylko mężczyzna (vir) ochrzczony. Pan Jezus wybrał mężczyzn (viri), by utworzyć kolegium Dwunastu Apostołów, i tak samo czynili Apostołowie, gdy wybierali swoich współpracowników, którzy mieli przejąć ich misję. Kolegium Biskupów, z którym prezbiterzy są zjednoczeni w kapłaństwie, uobecnia i aktualizuje aż do powrotu Chrystusa kolegium Dwunastu.

Kościół czuje się związany tym wyborem dokonanym przez samego Pana. Z tego powodu nie są możliwe święcenia kobie”, tak uzasadnia Katechizm Kościoła Katolickiego niezgodę na kapłaństwo kobiet.

Naukę Kościoła w tej kwestii potwierdził Jan Paweł II: „Kościół nie ma żadnej władzy udzielania święceń kapłańskich kobietom oraz że orzeczenie to powinno być przez wszystkich wiernych Kościoła uznane za ostateczne”.

Papież Franciszek, który podważa niektóre zastane tradycje Kościoła, pozostaje w kwestii wyświęcenia kobiet strażnikiem tradycji, bo „najwyższym kapłanem jest Jezus, mężczyzna”. Pytany o to w 2016 roku potwierdził słowa Jana Pawła II uznając je za obowiązujące. W tym samym roku powołał jednak komisję, która bada możliwość ustanowienia diakonatu kobiet. Pytany o wyniki prac w maju 2019 roku Franciszek stwierdził, że komisja nie doszła do jednoznacznych wniosków.

Jednocześnie w samym Kościele dyskusja na ten temat trwa. Szczególnie że coraz głośniej domagają się tego katolickie feministki m.in. Women’s Ordination Conference.

Święcenia kapłańskie kobiet dopuszczają niektóre kościoły protestanckie i anglikańskie. Sprzeciwia się im Kościół prawosławny.

*Sondaż IPSOS dla OKO.press, 21-23 maja 2019, metodą CATI (telefonicznie), na ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie 1000 osób


Sekretarz redakcji OKO.press. Socjolożka i antropolożka po ISNS UW, tworzyła i koordynowała projekty społeczne w organizacjach pozarządowych (m.in. Humanity in Action Polska), prowadziła warsztaty dla młodzieży i edukatorów/ek (m.in. PAH, CEO, Amnesty International), publikowała w „Res Publice Nowej”. W OKO.press pisze o prawach kobiet i Kościele katolickim.


Lubisz nas?

Dołącz do społeczności OKO.press