0:00
Prawa autorskie: Martyna Niecko / Agencja GazetaMartyna Niecko / Age...
23 lipca 2019

"Westerplatte należy do nas wszystkich". Apel 130 naukowców do Andrzeja Dudy

PiS przegłosował w Sejmie specustawę, która pozwala rządowi przejąć kontrolę nad terenem Westerplatte. Naukowcy apelują do prezydenta, aby ustawę zawetował. „To nie tylko naruszenie demokratycznych reguł życia społecznego, lecz także pogwałcenie ducha prawa”, „Westerplatte należy do wszystkich i tak powinno pozostać” - piszą do Andrzeja Dudy

Wydrukuj

W tym roku obchodzimy 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej. 4 lipca Sejm przegłosował specjalną ustawę, zgodnie z którą rząd przejmuje teren dawnej polskiej placówki wojskowej. Rząd chce zorganizować tam obchody rocznicy 1 września na swoich warunkch.

Już wiemy, że główne obchody odbędą się w Warszawie i Wieluniu, nie w Gdańsku. Mimo tego, jeżeli ustawę podpisze prezydent, na Westerplatte rządzić będzie PiS.

Cezary Obracht-Prondzyński, socjolog, historyk i antropolog z Uniwersytetu Gdańskiego 21 lipca wysłał do prezydenta Andrzeja Dudy apel o zawetowanie ustawy. Podpisało się pod nim 134 naukowców.

"Westerplatte stało się »zakładnikiem« generowanego przez rząd sporu nie tyle o historię czy tożsamość, ile o zakres władzy i możliwość realizacji własnych celów. Dzieje się to z naruszaniem praw własności, reguł stanowienia dobrego prawa oraz obowiązku szanowania przez władzę publiczną obywateli i wysłuchania ich racji" - piszą naukowcy.

Profesor Obracht-Prondzyński był też inicjatorem otwartego listu protestacyjnego naukowców przeciwko zawłaszczaniu Westerplatte przez władzę z 8 czerwca. Teraz naukowcy postanowili odwołać się do ostatniej instancji, która proces zawłaszczania może powstrzymać - prezydenta Andrzeja Dudy.

  1. Prof. dr hab. Cezary Obracht-Prondzyński – socjolog, historyk i antropolog, Uniwersytet Gdański, prezes Instytutu Kaszubskiego
  2. Prof. dr hab. Anna Wolff-Powęska – historyk, niemcoznawca, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  3. Prof. dr hab. Józef Borzyszkowski – historyk, Uniwersytet Gdański
  4. Prof. dr hab. inż. Edmund Wittbrodt – Politechnika Gdańska
  5. Prof. dr hab. Małgorzata Omilianowska – historyk sztuki, Uniwersytet Gdański
  6. Prof. dr hab. inż. Janusz Rachoń – Politechnika Gdańska, Klub Myśli Obywatelskiej im. T. Mazowieckiego Gdańsk
  7. Prof. dr hab. Mieczysław Nurek – historyk, Uniwersytet Gdański
  8. Prof. dr hab. Dorota Praszałowicz – socjolog, badacz migracji, Uniwersytet Jagielloński
  9. Dr hab. prof. UG Arkadiusz Modrzejewski – politolog, Uniwersytet Gdański
  10. Prof. dr hab. Marek Zybura – Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy'ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego
  11. Dr hab. prof. UMCS Mariusz Mazur – historyk, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
  12. Dr hab. Mirosław Filipowicz – historyk, Katolicki Uniwersytet Lubelski
  13. Prof. dr hab. Marcin Kula – historyk i socjolog, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie
  14. Prof. dr hab. Rafał Wnuk – historyk, Katolicki Uniwersytet Lubelski
  15. Dr hab. Marcin Zaremba – historyk i socjolog, Uniwersytet Warszawski
  16. Dr inż. arch. Marek Z. Barański – architekt, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku
  17. Prof dr hab Jacek Kurczewski – socjolog, Uniwersytet Warszawski
  18. Prof. dr hab., dr hc (multi), Krzysztof Pomian – historyk i filozof, emerytowany prof. CNRS, Paryż i UMK, Toruń
  19. Dr Krystyna Suchecka-Rachoń – lekarz, Gdańsk
  20. Prof. dr hab. Krzysztof Ruchniewicz – historyk, niemcoznawca, dyrektor Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy'ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego
  21. Prof. dr hab. Janusz Mucha – socjolog, Kraków
  22. Prof. UAM dr hab. Ewa Guderian-Czaplińska – teatrolożka, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań
  23. Prof. dr hab. Przemysław Czapliński – polonista, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań
  24. Prof. dr hab. Andrzej Jacek Blikle – matematyk, informatyk i przedsiębiorca, członek Academia Europaea
  25. Prof. dr hab. Włodzimier Borodziej – historyk, Uniwersytet Warszawski
  26. Prof. dr hab. Aleksander Labuda – romanista, emerytowany profesor Uniwersytetu Wrocławskiego
  27. Prof. dr hab. Tomasz Szkudlarek – pedagog, Uniwersytet Gdański
  28. Prof. dr hab. Maria Mendel – pedagog, Uniwersytet Gdański
  29. Prof. dr hab. Andrzej Paczkowski – historyk, Instytut Studiów Politycznych PAN
  30. Prof. dr hab. Tadeusz Stegner – historyk, Uniwersytet Gdański
  31. Prof. dr hab. Paweł Machcewicz – historyk, Instytut Studiów Politycznych PAN
  32. Prof dr hab. Grzegorz Motyka – historyk, Instytut Studiów Politycznych PAN
  33. Dr Piotr Rypson – Przewodniczący ICOM Polska, Chair, ICOM Poland, Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych
  34. Dr hab. Mirosław Filiciak – socjolog, Uniwersytet SWPS
  35. Prof. dr hab. Piotr M. Majewski – historyk, Uniwersytet Warszawski
  1. Prof. dr hab. Małgorzata Książek-Czermińska – prof. senior w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego
  2. Dr hab. Andrzej Leder – filozof, IFiS PAN
  3. Prof. dr hab. Jacek Tebinka – historyk i politolog, Uniwersytet Gdański
  4. Prof. dr hab. Krzysztof Podemski – socjolog, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań
  5. Dr Hubert Bilewicz – historyk sztuki, Uniwersytet Gdański
  6. Prof. dr hab. Hubert Orłowski – literaturoznawca, wydawca, członek rzeczywisty PAN
  7. Dr hab. prof. UG Iwona Sakowicz-Tebinka – historyk, Uniwersytet Gdański
  8. Dr Miłosława Borzyszkowska-Szewczyk – literaturoznawca i germanistka, Uniwersytet Gdański
  9. Prof. dr hab. Dariusz Filar – ekonomista, Uniwersytet Gdański
  10. Dr hab. inż. Aleksandra Kołodziejczyk – Uniwersytet Gdański
  11. Prof. dr hab. inż. Aleksander Kołodziejczyk – profesor emeritus Politechnika Gdańska
  12. Dr hab. Anna Kuczmaszewska – Politechnika Lubelska
  13. Prof. dr hab. inż. Józef Kuczmaszewski – Politechnika Lubelska
  14. Prof. dr hab. Michał Woźniak – Gdański Uniwersytet Medyczny
  15. Prof. dr hab. inż. Zbigniew Szczerba – Politechnika Gdańska, Distinguished Member of CIGRE.
  16. Prof. dr hab. Inż. Wacław Grzybkowski – prof. emerytowany Politechniki Gdańskiej
  17. Dr hab. inż. prof. PG Agnieszka Bartoszek-Pączkowska – chemik, Politechnika Gdańska
  18. Dr hab. prof. PG Paweł Możejko – fizyk, Politechnika Gdańska
  19. Prof. dr hab. inż. Marek Biziuk – chemik, Politechnika Gdańska
  20. Dr hab. inż. prof. PG Barbara Kościelska – fizyk, Politechnika Gdańska
  21. Prof. dr hab. inż. Piotr Konieczka – chemik, Politechnika Gdańska
  22. Dr hab. prof. GUMed Dominik Rachoń – lekarz, Gdański Uniwersytet Medyczny
  23. Prof. dr hab. Przemysław Kubisa – Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN, Łódź
  24. Dr hab. inż. Sebastian Demkowicz – chemik, Politechnika Gdańska
  25. Lek. Ewa Zdeb-Piotrowska – Łęcze, wnuczka kmdr Jana Zdeba, działacza Polonii Gdańskiej, inspektora technicznego w Radzie Portu i Dróg Wodnych w Wolnym Mieście Gdańsk w okresie międzywojennym
  26. Mgr inż. Krzysztof Piotrowski – Łęcze
  27. Dr inż. Mateusz Daśko – chemik, Politechnika Gdańska
  28. Dr hab. prof. PG Sławomir Makowiec – chemik, Politechnika Gdańska
  29. Dr Wojciech Kuźmierkiewicz – Sopot
  30. Mgr inż. Alina Kuźmierkiewicz – Sopot
  31. Dr Zbigniew Canowiecki – Sopot
  32. Mgr inż. Georgis Bogdanis – Gdańsk
  33. Mgr Anna Bogdanis – Gdańsk
  34. Mgr inż. Wanda Łukowicz-Stukan – Gdańsk
  35. Dr Jan Niżnikiewicz – Gdańsk
  36. Krystyna Suwara-Niżnikiewicz – Gdańsk
  37. Adw. Marek Kanawka – Gdańsk
  38. Mgr Zdzisław Suchecki – Rumia
  39. Inż. Jan Chojnacki – Rumia
  40. Kpt.ż.w Ryszard Ignatowicz – Gdynia
  1. Lek. Stom. Anna Ignatowicz – Gdynia
  2. Janusz Rybicki – b. dyrektor Glencore Polska sp. z o.o. Gdańsk
  3. Lek. med. Izabella Turek-Muczyńska – Kolbudy
  4. Mgr inż. Marian Muczyński – Kolbudy
  5. Jerzy Kolanowski – Gdańsk
  6. Katarzyna Kolanowska – Gdańsk
  7. Marko Kolanowski – Gdańsk
  8. Ryszard Markowski – Gdynia
  9. Mgr inż. Lech Moroz – Mierzeszyn woj. pomorskie
  10. Mgr inż. Barbara Moroz – gdańszczanka
  11. Alina Hampel – Gdynia
  12. Dr. Szymon Mikulski – Gdynia, Singapur
  13. Marek Grabowski – Gdynia
  14. Krystyna Grabowska – Gdynia, Kanada
  15. Bożena Szyplińska – Gdynia, Kanada
  16. Elżbieta Grzybkowska – Gdańsk
  17. Mgr inż. arch. Aleksandra Wojtczak-Duch – Gdańsk
  18. Halina Ryś – Gdańsk
  19. Mgr inż. Kazimierz Ryś – Gdańsk
  20. Mgr inż. Jakub Rachoń – Gdańsk
  21. Lek med. Karolina Rachoń – Gdańsk
  22. Elżbieta Ptasińska-Denga – Gdańsk
  23. Jerzy Denga – Gdańsk
  24. Mgr inż. Adam Hałuszczuk – Gdańsk
  25. Teresa Tymuła – radca prawny z Gdańska
  26. Józef Tymuła – inżynier z Gdańska
  27. Mgr Andrzej Berg – Gdańsk
  28. Dr inż. Maciej Pakuła – Gdynia
  29. Mgr inż. Andrzej Nawrocki – Gdańsk
  30. Szczepan Gapiński – Gdańsk
  31. Mgr inż. Ryszarda Pakulska – Toruń
  32. Krystyna Olechnowicz – Elbląg
  33. Paweł Olechnowicz – Elbląg
  34. Maria Banaszak – Gdańsk
  35. Krzysztof Banaszak – Gdańsk
  36. Maria Ufnalewska – Elbląg
  37. Janusz Ufnalewski – Elbląg
  38. Dr n. med. Rafał Ciepluch – Gdynia
  39. Dr inż. Andrzej Jan Skiba – Gdańsk
  40. Krzysztof Pik – Gdańsk
  1. Aleksandra Wasowska – Pik – Gdańsk
  2. Małgorzata Jelinek – Gdynia
  3. Małgorzata Paulo – Gdańsk
  4. Anna Kulik – Gdańsk
  5. Dorota Sobieniecka-Kańska – Gdańsk
  6. Mgr. inż. Bożena Borzychowska – Sopot
  7. Mgr inż. arch. Kinga Kieloch – Gdańsk
  8. Mgr inż. arch. Krzysztof Kieloch – Gdańsk
  9. Barbara Szczepuła – dziennikarka, Gdańsk
  10. Marek Ponikowski – dziennikarz, Gdańsk
  11. Dorota Wojtasik – Gdańsk
  12. Małgorzata Tyborowska – Gdańsk
  13. Amiela Kownacka – Gdańsk
  14. Myszka Grabowska – Warszawa
  15. Michał Grabowski – Warszawa
  16. Joanna Grabowska – Warszawa
  17. Katarzyna i Nicola Seguier – Montreal, Kanada
  18. Jacek Grabowski – Sopot,
  19. Dominika Cabaj Grabowska – Sopot

Publikujemy pełną treść listu.

Apel o weto do prezydenta Andrzeja Dudy

Zwracamy się niniejszym z wnioskiem do Pana Prezydenta o zawetowanie tzw. specustawy dotyczącej terenów na Westerplatte. W naszym przekonaniu akt ten został uchwalony z naruszeniem norm prawa polskiego i europejskiego.

O jego wadliwości świadczy również to, że oparty został na fałszywych twierdzeniach, jakoby teren Westerplatte był zaniedbany itd. Takie opinie – powielane w mediach i parlamencie po wielokroć przez polityków i dziennikarzy związanych z obozem rządowym – są nie tylko nieprawdziwe w świetle faktów (na tym obszarze funkcjonuje miejsce pamięci, istnieje placówka muzealna, prowadzone są działania edukacyjne, wystawiennicze i animacyjne, a miejsce jest zagospodarowane), ale ponadto są niezwykle krzywdzące dla tych, którzy z pobudek patriotycznych od wielu lat dbają o teren Westerplatte, upowszechniają wiedzę o nim, organizują tu różnego rodzaju działania itd.

Te nieprawdziwe opinie służyły również do dyskredytowania lokalnych władz samorządowych, a nawet do rzucania oskarżeń pod adresem całej społeczności miasta Gdańska, jakoby nie dbała ona w należyty sposób o jedno z najważniejszych i najbardziej symbolicznych miejsc związanych z historią miasta, kraju, Europy i świata.

Wszystko to działo się po to, aby uzasadnić i usankcjonować przejęcie terenu, który od 1993 r. stanowi własność samorządu miejskiego. Obecnie zostaje ona mu odebrana aktem specjalnej rangi, uchwalanym bez rzetelnych analiz, konsultacji i pod nieustanną presją czasu.

To nie tylko naruszenie demokratycznych reguł życia społecznego, lecz także pogwałcenie ducha prawa, dopuszczającego tego typu specjalne wywłaszczenia wyłącznie, gdy istnieją ku temu poważne przesłanki społeczne (np. przy kluczowych inwestycjach infrastrukturalnych).

W przypadku Westerplatte żadna z takich przesłanek nie zachodzi. W dodatku ostatnio na aktualności straciła także ta, służąca do tej pory jako kluczowe uzasadnienie, która mówiła, iż należy podporządkować te tereny rządowi, bowiem zbliża się 80. rocznica wybuchu II wojny światowej. Dziś wiadomo, że główne uroczystości odbędą się w Warszawie i Wieluniu.

Wszystko to wskazuje, że rzeczywiste cele były i są inne niż publicznie deklarowane, co także stanowi istotną przesłankę dla odrzucenia tego aktu prawnego.

Westerplatte stało się „zakładnikiem” generowanego przez rząd sporu nie tyle o historię czy tożsamość, ile o zakres władzy i możliwość realizacji własnych celów.

Dzieje się to z naruszaniem praw własności, reguł stanowienia dobrego prawa oraz obowiązku szanowania przez władzę publiczną obywateli i wysłuchania ich racji. Doszło do sytuacji, gdy jeden z najważniejszych polskich symboli został uwikłany w spór polityczny i ideologiczny.

Zwracamy przy tym uwagę, że wyrażane wprost przez stronę rządową przekonanie, jakoby tylko podporządkowanie rządowi danego miejsca i/lub instytucji pamięci gwarantowało odpowiednią jego rangę tudzież właściwy wyraz ideowy, jest fałszywe, a w świetle doświadczeń historycznych nader niebezpieczne.

Gdyby chcieć tę zasadę zastosować konsekwentnie, wszelkie instytucje aktywne w sferze pamięci narodowej – samorządowe, akademickie, wyznaniowe, media, szkoły itd. – powinny zostać bezwzględnie podporządkowane rządowi. W demokratycznym państwie jest to nie do zrealizowania, a wszelkie zamiary, aby doprowadzać do „centralizacji pamięci”, w dodatku deprecjonując inne podmioty współtworzące polską kulturę pamięci, winny wywoływać sprzeciw i niezgodę.

Westerplatte należy do wszystkich i tak powinno pozostać".

Udostępnij:

Jakub Szymczak

Dziennikarz OKO.press. Autor książki "Ja łebków nie dawałem. Procesy przed Żydowskim Sądem Społecznym" (Czarne, 2022). W OKO.press pisze o gospodarce i polityce społecznej.

Komentarze

Komentarze będą wkrótce dostępne