PiS przegłosował w Sejmie specustawę, która pozwala rządowi przejąć kontrolę nad terenem Westerplatte. Naukowcy apelują do prezydenta, aby ustawę zawetował. „To nie tylko naruszenie demokratycznych reguł życia społecznego, lecz także pogwałcenie ducha prawa”, „Westerplatte należy do wszystkich i tak powinno pozostać” - piszą do Andrzeja Dudy

W tym roku obchodzimy 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej. 4 lipca Sejm przegłosował specjalną ustawę, zgodnie z którą rząd przejmuje teren dawnej polskiej placówki wojskowej. Rząd chce zorganizować tam obchody rocznicy 1 września na swoich warunkch.

Już wiemy, że główne obchody odbędą się w Warszawie i Wieluniu, nie w Gdańsku. Mimo tego, jeżeli ustawę podpisze prezydent, na Westerplatte rządzić będzie PiS.

Cezary Obracht-Prondzyński, socjolog, historyk i antropolog z Uniwersytetu Gdańskiego 21 lipca wysłał do prezydenta Andrzeja Dudy apel o zawetowanie ustawy. Podpisało się pod nim 134 naukowców.

„Westerplatte stało się »zakładnikiem« generowanego przez rząd sporu nie tyle o historię czy tożsamość, ile o zakres władzy i możliwość realizacji własnych celów. Dzieje się to z naruszaniem praw własności, reguł stanowienia dobrego prawa oraz obowiązku szanowania przez władzę publiczną obywateli i wysłuchania ich racji” – piszą naukowcy.

Profesor Obracht-Prondzyński był też inicjatorem otwartego listu protestacyjnego naukowców przeciwko zawłaszczaniu Westerplatte przez władzę z 8 czerwca. Teraz naukowcy postanowili odwołać się do ostatniej instancji, która proces zawłaszczania może powstrzymać – prezydenta Andrzeja Dudy.

  • Zobacz, kto podpisał apel

    1. Prof. dr hab. Cezary Obracht-Prondzyński – socjolog, historyk i antropolog, Uniwersytet Gdański, prezes Instytutu Kaszubskiego
    2. Prof. dr hab. Anna Wolff-Powęska – historyk, niemcoznawca, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
    3. Prof. dr hab. Józef Borzyszkowski – historyk, Uniwersytet Gdański
    4. Prof. dr hab. inż. Edmund Wittbrodt – Politechnika Gdańska
    5. Prof. dr hab. Małgorzata Omilianowska – historyk sztuki, Uniwersytet Gdański
    6. Prof. dr hab. inż. Janusz Rachoń – Politechnika Gdańska, Klub Myśli Obywatelskiej im. T. Mazowieckiego Gdańsk
    7. Prof. dr hab. Mieczysław Nurek – historyk, Uniwersytet Gdański
    8. Prof. dr hab. Dorota Praszałowicz – socjolog, badacz migracji, Uniwersytet Jagielloński
    9. Dr hab. prof. UG Arkadiusz Modrzejewski – politolog, Uniwersytet Gdański
    10. Prof. dr hab. Marek Zybura – Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego
    11. Dr hab. prof. UMCS Mariusz Mazur – historyk, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
    12. Dr hab. Mirosław Filipowicz – historyk, Katolicki Uniwersytet Lubelski
    13. Prof. dr hab. Marcin Kula – historyk i socjolog, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie
    14. Prof. dr hab. Rafał Wnuk – historyk, Katolicki Uniwersytet Lubelski
    15. Dr hab. Marcin Zaremba – historyk i socjolog, Uniwersytet Warszawski
    16. Dr inż. arch. Marek Z. Barański – architekt, Akademia Sztuk Pięknych w
      Gdańsku
    17. Prof dr hab Jacek Kurczewski – socjolog, Uniwersytet Warszawski
    18. Prof. dr hab., dr hc (multi), Krzysztof Pomian – historyk i filozof, emerytowany prof. CNRS, Paryż i UMK, Toruń
    19. Dr Krystyna Suchecka-Rachoń – lekarz, Gdańsk
    20. Prof. dr hab. Krzysztof Ruchniewicz – historyk, niemcoznawca, dyrektor Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego
    21. Prof. dr hab. Janusz Mucha – socjolog, Kraków
    22. Prof. UAM dr hab. Ewa Guderian-Czaplińska – teatrolożka, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań
    23. Prof. dr hab. Przemysław Czapliński – polonista, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań
    24. Prof. dr hab. Andrzej Jacek Blikle – matematyk, informatyk i przedsiębiorca, członek Academia Europaea
    25. Prof. dr hab. Włodzimier Borodziej – historyk, Uniwersytet Warszawski
    26. Prof. dr hab. Aleksander Labuda – romanista, emerytowany profesor Uniwersytetu Wrocławskiego
    27. Prof. dr hab. Tomasz Szkudlarek – pedagog, Uniwersytet Gdański
    28. Prof. dr hab. Maria Mendel – pedagog, Uniwersytet Gdański
    29. Prof. dr hab. Andrzej Paczkowski – historyk, Instytut Studiów Politycznych PAN
    30. Prof. dr hab. Tadeusz Stegner – historyk, Uniwersytet Gdański
    31. Prof. dr hab. Paweł Machcewicz – historyk, Instytut Studiów Politycznych PAN
    32. Prof dr hab. Grzegorz Motyka – historyk, Instytut Studiów Politycznych PAN
    33. Dr Piotr Rypson – Przewodniczący ICOM Polska, Chair, ICOM Poland, Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych
    34. Dr hab. Mirosław Filiciak – socjolog, Uniwersytet SWPS
    35. Prof. dr hab. Piotr M. Majewski – historyk, Uniwersytet Warszawski
    36. Prof. dr hab. Małgorzata Książek-Czermińska – prof. senior w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego
    37. Dr hab. Andrzej Leder – filozof, IFiS PAN
    38. Prof. dr hab. Jacek Tebinka – historyk i politolog, Uniwersytet Gdański
    39. Prof. dr hab. Krzysztof Podemski – socjolog, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań
    40. Dr Hubert Bilewicz – historyk sztuki, Uniwersytet Gdański
    41. Prof. dr hab. Hubert Orłowski – literaturoznawca, wydawca, członek rzeczywisty PAN
    42. Dr hab. prof. UG Iwona Sakowicz-Tebinka – historyk, Uniwersytet Gdański
    43. Dr Miłosława Borzyszkowska-Szewczyk – literaturoznawca i germanistka, Uniwersytet Gdański
    44. Prof. dr hab. Dariusz Filar – ekonomista, Uniwersytet Gdański
    45. Dr hab. inż. Aleksandra Kołodziejczyk – Uniwersytet Gdański
    46. Prof. dr hab. inż. Aleksander Kołodziejczyk – profesor emeritus Politechnika Gdańska
    47. Dr hab. Anna Kuczmaszewska – Politechnika Lubelska
    48. Prof. dr hab. inż. Józef Kuczmaszewski – Politechnika Lubelska
    49. Prof. dr hab. Michał Woźniak – Gdański Uniwersytet Medyczny
    50. Prof. dr hab. inż. Zbigniew Szczerba – Politechnika Gdańska, Distinguished Member of CIGRE.
    51. Prof. dr hab. Inż. Wacław Grzybkowski – prof. emerytowany Politechniki Gdańskiej
    52. Dr hab. inż. prof. PG Agnieszka Bartoszek-Pączkowska – chemik, Politechnika Gdańska
    53. Dr hab. prof. PG Paweł Możejko – fizyk, Politechnika Gdańska
    54. Prof. dr hab. inż. Marek Biziuk – chemik, Politechnika Gdańska
    55. Dr hab. inż. prof. PG Barbara Kościelska – fizyk, Politechnika Gdańska
    56. Prof. dr hab. inż. Piotr Konieczka – chemik, Politechnika Gdańska
    57. Dr hab. prof. GUMed Dominik Rachoń – lekarz, Gdański Uniwersytet Medyczny
    58. Prof. dr hab. Przemysław Kubisa – Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN, Łódź
    59. Dr hab. inż. Sebastian Demkowicz – chemik, Politechnika Gdańska
    60. Lek. Ewa Zdeb-Piotrowska – Łęcze, wnuczka kmdr Jana Zdeba, działacza Polonii Gdańskiej, inspektora technicznego w Radzie Portu i Dróg Wodnych w Wolnym Mieście Gdańsk w okresie międzywojennym
    61. Mgr inż. Krzysztof Piotrowski – Łęcze
    62. Dr inż. Mateusz Daśko – chemik, Politechnika Gdańska
    63. Dr hab. prof. PG Sławomir Makowiec – chemik, Politechnika Gdańska
    64. Dr Wojciech Kuźmierkiewicz – Sopot
    65. Mgr inż. Alina Kuźmierkiewicz – Sopot
    66. Dr Zbigniew Canowiecki – Sopot
    67. Mgr inż. Georgis Bogdanis – Gdańsk
    68. Mgr Anna Bogdanis – Gdańsk
    69. Mgr inż. Wanda Łukowicz-Stukan – Gdańsk
    70. Dr Jan Niżnikiewicz – Gdańsk
    71. Krystyna Suwara-Niżnikiewicz – Gdańsk
    72. Adw. Marek Kanawka – Gdańsk
    73. Mgr Zdzisław Suchecki – Rumia
    74. Inż. Jan Chojnacki – Rumia
    75. Kpt.ż.w Ryszard Ignatowicz – Gdynia
    76. Lek. Stom. Anna Ignatowicz – Gdynia
    77. Janusz Rybicki – b. dyrektor Glencore Polska sp. z o.o. Gdańsk
    78. Lek. med. Izabella Turek-Muczyńska – Kolbudy
    79. Mgr inż. Marian Muczyński – Kolbudy
    80. Jerzy Kolanowski – Gdańsk
    81. Katarzyna Kolanowska – Gdańsk
    82. Marko Kolanowski – Gdańsk
    83. Ryszard Markowski – Gdynia
    84. Mgr inż. Lech Moroz – Mierzeszyn woj. pomorskie
    85. Mgr inż. Barbara Moroz – gdańszczanka
    86. Alina Hampel – Gdynia
    87. Dr. Szymon Mikulski – Gdynia, Singapur
    88. Marek Grabowski – Gdynia
    89. Krystyna Grabowska – Gdynia, Kanada
    90. Bożena Szyplińska – Gdynia, Kanada
    91. Elżbieta Grzybkowska – Gdańsk
    92. Mgr inż. arch. Aleksandra Wojtczak-Duch – Gdańsk
    93. Halina Ryś – Gdańsk
    94. Mgr inż. Kazimierz Ryś – Gdańsk
    95. Mgr inż. Jakub Rachoń – Gdańsk
    96. Lek med. Karolina Rachoń – Gdańsk
    97. Elżbieta Ptasińska-Denga – Gdańsk
    98. Jerzy Denga – Gdańsk
    99. Mgr inż. Adam Hałuszczuk – Gdańsk
    100. Teresa Tymuła – radca prawny z Gdańska
    101. Józef Tymuła – inżynier z Gdańska
    102. Mgr Andrzej Berg – Gdańsk
    103. Dr inż. Maciej Pakuła – Gdynia
    104. Mgr inż. Andrzej Nawrocki – Gdańsk
    105. Szczepan Gapiński – Gdańsk
    106. Mgr inż. Ryszarda Pakulska – Toruń
    107. Krystyna Olechnowicz – Elbląg
    108. Paweł Olechnowicz – Elbląg
    109. Maria Banaszak – Gdańsk
    110. Krzysztof Banaszak – Gdańsk
    111. Maria Ufnalewska – Elbląg
    112. Janusz Ufnalewski – Elbląg
    113. Dr n. med. Rafał Ciepluch – Gdynia
    114. Dr inż. Andrzej Jan Skiba – Gdańsk
    115. Krzysztof Pik – Gdańsk
    116. Aleksandra Wasowska – Pik – Gdańsk
    117. Małgorzata Jelinek – Gdynia
    118. Małgorzata Paulo – Gdańsk
    119. Anna Kulik – Gdańsk
    120. Dorota Sobieniecka-Kańska – Gdańsk
    121. Mgr. inż. Bożena Borzychowska – Sopot
    122. Mgr inż. arch. Kinga Kieloch – Gdańsk
    123. Mgr inż. arch. Krzysztof Kieloch – Gdańsk
    124. Barbara Szczepuła – dziennikarka, Gdańsk
    125. Marek Ponikowski – dziennikarz, Gdańsk
    126. Dorota Wojtasik – Gdańsk
    127. Małgorzata Tyborowska – Gdańsk
    128. Amiela Kownacka – Gdańsk
    129. Myszka Grabowska – Warszawa
    130. Michał Grabowski – Warszawa
    131. Joanna Grabowska – Warszawa
    132. Katarzyna i Nicola Seguier – Montreal, Kanada
    133. Jacek Grabowski – Sopot,
    134. Dominika Cabaj Grabowska – Sopot

Publikujemy pełną treść listu.


Apel o weto do prezydenta Andrzeja Dudy

Zwracamy się niniejszym z wnioskiem do Pana Prezydenta o zawetowanie tzw. specustawy dotyczącej terenów na Westerplatte. W naszym przekonaniu akt ten został uchwalony z naruszeniem norm prawa polskiego i europejskiego.

O jego wadliwości świadczy również to, że oparty został na fałszywych twierdzeniach, jakoby teren Westerplatte był zaniedbany itd. Takie opinie – powielane w mediach i parlamencie po wielokroć przez polityków i dziennikarzy związanych z obozem rządowym – są nie tylko nieprawdziwe w świetle faktów (na tym obszarze funkcjonuje miejsce pamięci, istnieje placówka muzealna, prowadzone są działania edukacyjne, wystawiennicze i animacyjne, a miejsce jest zagospodarowane), ale ponadto są niezwykle krzywdzące dla tych, którzy z pobudek patriotycznych od wielu lat dbają o teren Westerplatte, upowszechniają wiedzę o nim, organizują tu różnego rodzaju działania itd.

Te nieprawdziwe opinie służyły również do dyskredytowania lokalnych władz samorządowych, a nawet do rzucania oskarżeń pod adresem całej społeczności miasta Gdańska, jakoby nie dbała ona w należyty sposób o jedno z najważniejszych i najbardziej symbolicznych miejsc związanych z historią miasta, kraju, Europy i świata.

Wszystko to działo się po to, aby uzasadnić i usankcjonować przejęcie terenu, który od 1993 r. stanowi własność samorządu miejskiego. Obecnie zostaje ona mu odebrana aktem specjalnej rangi, uchwalanym bez rzetelnych analiz, konsultacji i pod nieustanną presją czasu.

To nie tylko naruszenie demokratycznych reguł życia społecznego, lecz także pogwałcenie ducha prawa, dopuszczającego tego typu specjalne wywłaszczenia wyłącznie, gdy istnieją ku temu poważne przesłanki społeczne (np. przy kluczowych inwestycjach infrastrukturalnych).

W przypadku Westerplatte żadna z takich przesłanek nie zachodzi. W dodatku ostatnio na aktualności straciła także ta, służąca do tej pory jako kluczowe uzasadnienie, która mówiła, iż należy podporządkować te tereny rządowi, bowiem zbliża się 80. rocznica wybuchu II wojny światowej. Dziś wiadomo, że główne uroczystości odbędą się w Warszawie i Wieluniu.

Wszystko to wskazuje, że rzeczywiste cele były i są inne niż publicznie deklarowane, co także stanowi istotną przesłankę dla odrzucenia tego aktu prawnego.

Westerplatte stało się „zakładnikiem” generowanego przez rząd sporu nie tyle o historię czy tożsamość, ile o zakres władzy i możliwość realizacji własnych celów.

Dzieje się to z naruszaniem praw własności, reguł stanowienia dobrego prawa oraz obowiązku szanowania przez władzę publiczną obywateli i wysłuchania ich racji. Doszło do sytuacji, gdy jeden z najważniejszych polskich symboli został uwikłany w spór polityczny i ideologiczny.

Zwracamy przy tym uwagę, że wyrażane wprost przez stronę rządową przekonanie, jakoby tylko podporządkowanie rządowi danego miejsca i/lub instytucji pamięci gwarantowało odpowiednią jego rangę tudzież właściwy wyraz ideowy, jest fałszywe, a w świetle doświadczeń historycznych nader niebezpieczne.

Gdyby chcieć tę zasadę zastosować konsekwentnie, wszelkie instytucje aktywne w sferze pamięci narodowej – samorządowe, akademickie, wyznaniowe, media, szkoły itd. – powinny zostać bezwzględnie podporządkowane rządowi. W demokratycznym państwie jest to nie do zrealizowania, a wszelkie zamiary, aby doprowadzać do „centralizacji pamięci”, w dodatku deprecjonując inne podmioty współtworzące polską kulturę pamięci, winny wywoływać sprzeciw i niezgodę.

Westerplatte należy do wszystkich i tak powinno pozostać”.

Absolwent historii na UJ, arabistyki na UAM i Polskiej Szkoły Reportażu. Publikował m.in. w Res Publice Nowej, magazynie Kontakt, miesięczniku Znak i Tygodniku Powszechnym. W OKO.press pisze o polityce.


Komentarze

Lubisz nas?

Dołącz do społeczności OKO.press