"Dla tych, którzy odnoszą się z szatańską nienawiścią do Przykazań Bożych, nie powinno być miejsca na polskiej ziemi uświęconej krwią Jej synów w obronie wartości chrześcijańskich i Ojczyzny" - odpowiedział wójt Andrzej Głaz na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. I zapytał o "pochodzenie etniczne" założycieli fundacji Wolność od Religii

W czerwcu 2018 roku wójt podkarpackiej gminy Tuszów Narodowy Andrzej Głaz kazał wywiesić na szkołach w gminie tablice z dziesięcioma przykazaniami. Uznał, że Dekalog jest dany „dla dobra człowieka” i dlatego warto go „wpajać” i „żyć według tych przykazań”.

O sprawie OKO.press pisało 3 sierpnia 2018 roku.

(Fot. Grzegorz Bukała / Agencja Gazeta)

O udostępnienie informacji publicznej w tej sprawie wystąpiła Fundacja Wolność od Religii. Dostała odpowiedź – formalną i grzeczną, ale niepełną. Dlatego wystąpiła o nią po razu drugi. W odpowiedzi przeczytała coś takiego (opatrzone stemplem wójta gminy):

„Proszę zostawić Dekalog w spokoju, bowiem walka z Bogiem, to walka z drugim człowiekiem. Wolność od Boga i jego Przykazań już raz przerabialiśmy w czasie okupacji hitlerowskiej i bolszewickiej, które pozostawiły po sobie dziesiątki miliony trupów.

Z pominięciem Dekalogu można wychować tylko zbrodniarzy i bandytów.

W imię Chrystusa Polacy ratowali z narażeniem życia Żydów w czasie Zagłady, którą im zgotowano i bardzo wielu z nich w związku z tym oddało za nich swoje życie. Gdyby to byli ludzie wolni od religii, to na pewno nie zdobyliby się na aż tak wielki heroizm.

Dekalog pozostanie więc na miejscu, na którym został umieszczony i żadna »Fundacja Wolność od Religii« nie będzie nam dyktować w oparciu o jakie wartości mamy wychowywać swoje dzieci i młodzież.

Tylko w jedności z Bogiem człowiek jest zdolny obdarzać innych prawdziwym dobrem, a w przeciwnym wypadku może przekazywać tylko zło piekła.

Kończąc, chciałbym podkreślić, że nikt nie zmusza osób mających się za wolnych od religii, aby mieszkali wśród katolików starających się żyć według Dekalogu. Według mnie dla tych, którzy odnoszą się z szatańską nienawiścią do Przykazań Bożych, nie powinno być miejsca na polskiej ziemi, uświęconej krwią Jej synów w obronie wartości chrześcijańskich i Ojczyzny”.

Nie trzeba dodawać, że nie jest to w żadnym razie odpowiedź na wniosek o dostęp do informacji publicznej, której organ ma obowiązek udzielić lub wskazać przepis, który zwalnia z podania informacji w danym przypadku.

Jakie jest państwa pochodzenie etniczne?

To nie koniec inwencji twórczej wójta. Wraz z odpowiedzią Andrzej Głaz wysłał… wniosek o dostęp do informacji publicznej, w którym pyta m.in. o narodowość lub pochodzenie etniczne osób ustanawiających fundację.

Prawa i bezprawie wójta

O komentarz poprosiliśmy Mirosława Wróblewskiego, dyrektora Zespołu Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, który w trzech punktach wyjaśnił bezzasadność pisma wójta:

Po pierwsze, wójt jako organ administracji publicznej nie ma prawa żądać udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Mówi o tym m.in. postanowienie Warszawskiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18.02.2010 r. II SAB/Wa 197/09:

„Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest informowanie obywateli o stanie spraw publicznych, a nie zdobywanie przez organy administracji publicznej informacji od innych podmiotów”.

Wróblewski: „Co do zasady wójt ma rację – fundacja zobowiązana jest udostępniać informacje publiczne, część informacji, o które wójt wnioskuje stanowi informacje publiczne (np. informacja o realizowanych przedsięwzięciach finansowanych ze środków publicznych). Jednak wójt nie posiada kompetencji do żądania udostępnienia takich informacji w trybie ustawy z 2001 roku.”

Po drugie, zgodnie z art. 51 ust. 2 Konstytucji RP, „Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym”.

Wróblewski: „Pozyskiwanie informacji od obywateli i ich zrzeszeń przez organ władzy publicznej bez posiadania do tego podstawy ustawowej stanowić będzie także naruszenie tego przepisu ustawy zasadniczej”.

Po trzecie wreszcie, zgodnie z art. 9 ust. 1 RODO* „Zabrania się przetwarzania danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych oraz przetwarzania danych genetycznych, danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej lub danych dotyczących zdrowia, seksualności lub orientacji seksualnej tej osoby.”

Wróblewski: „Ust. 2 art. 9 RODO zakreśla w jakich sytuacjach przetwarzanie takich danych wrażliwych (pochodzenie etniczne fundatorów) jest możliwe w drodze wyjątku. Jednak wójt w swoim piśmie nie wskazał takiej podstawy.

Nie jestem w stanie podać, jakie mogłyby to być okoliczności, które uzasadniałyby przetwarzanie przez gminę takich danych. Brak zaś takiej podstawy powoduje, że zbieranie takich danych narusza przepisy rozporządzenia UE (zgodnie z RODO zbieranie to już przetwarzanie)”.

„Żydzi ukryci pod polskimi nazwiskami”

Pytanie o narodowość czy pochodzenie etniczne w oficjalnym piśmie nawiązuje do najgorszych antysemickich tradycji. Nie jest jednak pierwszym tego typu wystąpieniem wójta Głaza. W 2013 roku podczas odsłonięcia pomnika swojego pradziadka, posła ruchu ludowego, Franciszka Krempy mówił: „Dzisiaj Żydzi ukryci pod polskimi nazwiskami zajmują eksponowane w polskim państwie stanowiska. Usiłują wpłynąć na bieg naszej historii – z zasady na naszą niekorzyść”.

Pytania bez odpowiedzi

Wymiana pism pomiędzy fundacją i wójtem trwa od czerwca 2018 roku, kiedy Fundacja Wolność od Religii zapytała gminę m.in. o koszty zawieszenia tablic, kto je sfinansował, w jakim trybie została podjęta w gminie taka decyzja i jak taki koszt został zakwalifikowany w budżecie gminy.

3 lipca 2018 Fundacja otrzymała odpowiedź: gmina ujawniła, ile kosztowały tablice (w sumie ponad 15 tys. zł) i że zostały sfinansowane ze środków własnych gminy. Na resztę pytań nie odpowiedziano. Dlatego Fundacja po raz drugi wysłała swoje pytania. I dostała cytowaną wyżej skandaliczną odpowiedź.

  • Zobacz, na jakie pytania gmina nie odpowiedziała

    1. Jak został zakwalifikowany w budżecie poniesiony koszt tablic (kategoria wydatków)?
    2. Czy gmina planuje sfinansować koszt dalszych tablic? Jeżeli tak, to ilu i jaki jest łącznie planowany koszt?
    3. Czy planowane jest umieszczenie tablic z dekalogiem na innych budynkach w gminie? Jeśli tak, to na jakich?
    4. W jakim trybie i jakiej formie prawnej zostały podjęte decyzje o sfinansowaniu i umieszczeniu tablic z dekalogiem na budynkach szkoły?
    5. Jaka jest podstawa prawna umieszczenia i sfinansowania przez gminę tablic z dekalogiem na budynkach szkoły?

Fundacja wysłała pismo także do RPO i Kuratoriom Oświaty. 26 lipca Kuratorium odpisało, że nie widzi podstaw by interweniować. Całą sprawę Fundacja Wolność od Religii opisuje tutaj.

Zapytaliśmy prezeskę fundacji Dorotę Wójcik, czy fundacja odpowie na pismo wójta: „Mogę zapewnić, że tej sprawy nie zostawimy. Jesteśmy w procesie konsultacji prawnych”.

  • Wójt Andrzej Głaz o Dekalogu

    Po tym, jak w czerwcu 2018 media opisały sprawę tablic w Tuszowie Narodowym, wójt gminy Andrzej Głaz napisał na Facebooku:

    „W związku z różnymi komentarzami dotyczącymi założenia tablic z Dekalogiem na szkołach w Gminie Tuszów Narodowy pragnę oświadczyć, że 10 Przykazań Bożych dane są dla dobra człowieka, co jest tak oczywiste, że nikt uczciwy i będący przy zdrowych zmysłach nie jest w stanie temu zaprzeczyć aby się nie wystawić na pośmiewisko i na skompromitowanie”.

    Chwalił się również, że jedna z tablic już została poświęcona (zdjęcia z tego wydarzenia tutaj), reszta jeszcze czeka.

    Obszernego wywiadu w tej sprawie udzielił Radiu Maryja. Na początku dziękował, że „katolickie, nasze media zainteresowały się tym tematem, bo jak do tej pory najbardziej interesowały się tym media lewackie, które nie sprzyjają tym przykazaniom”.

    Zapytany o powody zawieszenia tablic odpowiadał: „Dzisiaj to reakcja na zło, które wdziera się do naszego kraju, ale i do naszej małej ojczyzny. To wszystko, co się dzieje w Belgii, Holandii, ta eutanazja, aborcja, związki homoseksualne, to nie tylko jest legalizowane, ale i promowane, a nas katolików próbuje się zamknąć do piwnic.  Przecież dziś całe narody odchodzą od Boga”.

    Redaktor RM chciał wiedzieć także, dlaczego tablice pojawiły się akurat na szkołach. Głaz: „Tam są miejsca najbardziej widoczne, dzieci, młodzież, nauczyciele. Żeby to wpajać i żeby uczniowie żyli według tych przykazań”.

    Wyraził też osobliwy pogląd na edukację młodzieży:

    „Zawsze zależało mi na tym, żeby nie tylko kształcić młodzież, ale także kształtować. A tego bez Pana Boga się nie da. I tutaj w gminie Tuszów jest takie właśnie kształtowanie. Ono jest na pewno ważniejsze niż kształcenie”.

    Także w swoich wpisach na fb wójt nie pozostawia żadnych wątpliwości co do jedynej słusznej religii: „»Dekalog, przedstawiając przykazanie miłowania Boga (trzy pierwsze) i bliźniego (pozostałych siedem), wskazuje narodowi wybranemu, a każdemu w szczególności warunki życia wyzwolonego z niewoli grzechu« (Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego, str. 146). Podstawową zasadą naszego życia powinno być przestrzeganie Dekalogu”.

    O dobrym kształtowaniu młodzieży wypowiedział się też przy tej okazji Kazimierz Tarapata, członek zarządu Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego im. Gen. Wł. Sikorskiego w Tuszowie Narodowym: „Miejmy nadzieję, że będzie to skutkować wzmożoną religijnością młodzieży, a społeczeństwo Tuszowa będzie się stawać coraz lepsze”.

Art. 25 Konstytucji

OKO.press zapytało wójta Głaza, czy jego inicjatywa nie jest sprzeczna z art. 25 Konstytucji. Wciąż czekamy na odpowiedź.

Art. 25 mówi, że „Władze publiczne zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym”.

  • Zobacz cały art. 25 Konstytucji

    1. Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione.
    2. Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym.
    3. Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego.
    4. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy.
    5. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami. 

Oznacza to, że takie miejsce jak szkoła publiczna powinno być bezstronne i dawać przestrzeń do rozwoju dla wielu różnych światopoglądów i religii – nie wyróżniając żadnej z nich. W uzasadnieniu do pisma do RPO Fundacja Wolność od Religii przytacza interpretacje prawne art. 25 m.in. uzasadnienie do wyroku TK z 14 grudnia 2009 roku:

„Władze publiczne nie mogą okazywać swoich sympatii czy dezaprobaty dla poszczególnych wyznań i reprezentujących je wspólnot”.

„Państwo bezstronne w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych nie może zajmować stanowiska w kwestii prawdziwości poglądów głoszonych przez teologię poszczególnych wyznań czy przez poszczególne nurty filozoficzne” – pisze dalej TK w uzasadnieniu.

Wypowiedź wójta o tym, że „bez Boga nie ukształtuje się człowieka” oraz prezentowanie kodeksu moralnego jednej religii na ścianach publicznych szkół może naruszać zasadę bezstronności państwa w sprawie religii.

*RODO – ROZPORZĄDZENIE O OCHRONIE DANYCH OSOBOWYCH – Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE – ogólne rozporządzenie o ochronie danych.


Sekretarz redakcji OKO.press. Socjolożka i antropolożka po ISNS UW, tworzyła i koordynowała projekty społeczne w organizacjach pozarządowych (m.in. Humanity in Action Polska), prowadziła warsztaty dla młodzieży i edukatorów/ek (m.in. PAH, CEO, Amnesty International), publikowała w „Res Publice Nowej”.
W OKO.press pisze o prawach kobiet i Kościele katolickim.


Powiązane:

Lubisz nas?

Powiedz o tym innym