0:000:00

0:00

Prawa autorskie: Fot. Maciek Jazwiecki / Agencja Wyborcza.plFot. Maciek Jazwieck...

O sytuacji w Żydowskim Instytucie Historycznym jako pierwsze napisało OKO.press 5 lutego 2024.

Opublikowaliśmy list, którzy pracownicy ŻIH wysłali do ministra kultury, Bartłomieja Sienkiewicza. Prosili go o odwołanie dyrektor Moniki Krawczyk, powołanej przez PiS. W wielostronicowym, szczegółowym piśmie zarzucali jej mobbing i niszczenie instytutu. OKO.press rozmawiało także z kilkorgiem pracownic i pracowników ŻIH – byłych oraz aktualnych – którzy w pełni potwierdzili zarzuty wysuwane wobec dyrektor. Mówili m.in. o zastraszaniu, zarzucali jej niekompetencję oraz nie rozumienie specyfiki pracy badawczej – w tym m.in. konieczność zgłaszania wyjść do biblioteki czy archiwum z miesięcznym wyprzedzeniem.

O sprawie później napisało także TOK.FM oraz „Gazeta Wyborcza”. Oba materiały potwierdziły nasze informacje.

Dyrektor ŻIH w odpowiedzi opublikowała oświadczenie, pisząc m.in. że „jest nierzetelny, składa się z pomówień i stanowi formę prasowego mobbingu”.

Zarzuciła nam także, że nie próbowaliśmy się z nią skontaktować przed opublikowaniem artykułu. Jest to nieprawda. OKO.press wysłało e-mail z długą listą pytań do dyrektor Krawczyk na oficjalny adres sekretariatu ŻIH 31 stycznia, a więc kilka dni wcześniej. Nigdy nie otrzymaliśmy na nie odpowiedzi.

Naukowcy piszą do ministra Sienkiewicza

14 lutego OKO.press otrzymało list zaniepokojonych sytuacją w ŻIH 152 badaczy i badaczek przeszłości, w tym wielu ekspertów i ekspertek od dziejów Zagłady. Podpisali się pod nim m.in. prof. Natalia Aleksiun (University of Florida), prof. Barbara Engelking (IFiS PAN), prof. Piotr Forecki (UAM), prof. Jan Grabowski (University of Ottawa), prof. Barbara Kirshenblatt-Gimblett (New York University), prof. Jeffrey Kopstein, (University of California, Irvine), prof. Dariusz Stola (ISP PAN, b. dyrektor Muzeum POLIN), prof. Marcin Zaremba (Uniwersytet Warszawski) – oraz wielu innych znakomitych uczonych. Publikujemy cały list z listą sygnatariuszy poniżej.

Co piszą?

„ŻIH to instytucja wyjątkowa, założona w 1947 roku przez Ocalałych z Zagłady w celu zachowania pamięci o historii i kulturze polskich Żydów, a jej zbiory są unikatowe w skali świata” – wyjaśniają.

Naukowcy: „alarmujące informacje”

Krytykują także bezpośrednio dyrekcję ŻIH. Jego sygnatariusze piszą:

„Tym bardziej alarmujące są informacje o prowadzeniu szkodliwej polityki kadrowej przez obecną Dyrekcję Instytutu, w tym marnowaniu kompetencji oraz potencjału pracowników i ich zastraszaniu, ingerowaniu w realizację projektów naukowych i popularyzatorskich, ograniczanie możliwości prezentacji wyników badań na konferencjach, nie wspominając już o braku warunków do swobodnej pracy naukowej.

Ma to swoje konsekwencje: w związku z pogarszającą się atmosferą i brakiem możliwości rozwoju, wielu pracowników i pracowniczek w ostatnich latach odeszło z ŻIH-u lub zostało zwolnionych. Na ich miejsce przyjmowane są osoby, których kompetencje naukowe w zakresie opracowywania historii i kultury polskich Żydów budzą w środowisku poważne wątpliwości”.

Kto może zmienić dyrekcję

Minister Sienkiewicz konsekwentnie wymienia szefów i szefowe instytucji kultury powołanych przez PiS. Odwołał już m.in. dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku czy dyrektora Zachęty. Minister może odwołać dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego i np. rozpisać nowy konkurs na to stanowisko.

Pełen tekst listu:

List otwarty w sprawie Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma

Środowisko badaczek i badaczy zagłady Żydów, jak również innych dziedzin naukowych, z niepokojem przyjmuje doniesienia medialne na temat nieprawidłowości w funkcjonowaniu Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E. Ringelbluma. ŻIH to instytucja wyjątkowa, założona w 1947 roku przez Ocalałych z Zagłady w celu zachowania pamięci o historii i kulturze polskich Żydów, a jej zbiory są unikatowe w skali świata. Od momentu powstania działalność naukowa i upowszechnianie wyników badań były jednym z podstawowych celów misji statutowej Instytutu, co nie zmieniło się po przekształceniu ŻIH-u w państwową instytucję kultury w 2008 roku.

Wiele osób pracujących w Dziale Naukowym ŻIH – jak również w innych działach – to wybitni specjaliści i specjalistki, posiadający unikalną wiedzę. Ich dokonania cenione są w Polsce oraz poza jej granicami, o czym świadczą liczne nagrody i wyróżnienia dla publikacji oraz prac ich autorstwa. Tym bardziej alarmujące są informacje o prowadzeniu szkodliwej polityki kadrowej przez obecną Dyrekcję Instytutu, w tym marnowaniu kompetencji oraz potencjału pracowników i ich zastraszaniu, ingerowaniu w realizację projektów naukowych i popularyzatorskich, ograniczanie możliwości prezentacji wyników badań na konferencjach, nie wspominając już o braku warunków do swobodnej pracy naukowej. Ma to swoje konsekwencje: w związku z pogarszającą się atmosferą i brakiem możliwości rozwoju, wielu pracowników i pracowniczek w ostatnich latach odeszło z ŻIH-u lub zostało zwolnionych. Na ich miejsce przyjmowane są osoby, których kompetencje naukowe w zakresie opracowywania historii i kultury polskich Żydów budzą w środowisku poważne wątpliwości. Sytuacja ta z pewnością będzie miała negatywne skutki dla rozwoju badań nad historią Żydów. Jednym z tychże skutków, obserwowanych już od kilku miesięcy, jest paraliż pracy Biblioteki ŻIH po zwolnieniu jej kierownika, Andrzeja Kamińskiego: naukowczynie i naukowcy z całego świata, chcący zapoznać się na miejscu ze zbiorami Instytutu, mogą zrobić to w bardzo ograniczonym zakresie.

Informacje o kryzysowej sytuacji w Instytucie już zaowocowały audytem przeprowadzanym przez właściciela zbiorów, Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny. Mamy nadzieję, że uzupełni go szczegółowa kontrola sprawującego nadzór nad instytucją Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a wyniki tych działań pozwolą na podjęcie decyzji, które będą miały na celu nie tylko dobro Instytutu, ale i jego dalszy rozwój w zakresie działalności naukowej i upowszechniania wiedzy o historii polskich Żydów, w tym o Zagładzie. Wspieramy pracowniczki i pracowników ŻIH w ich staraniach o swobodę naukową, poprawę warunków pracy i zmianę polityki oraz sposobu zarządzania instytucją.

Lista sygnatariuszek i sygnatariuszy w kolejności alfabetycznej

  1. prof. Natalia Aleksiun, University of Florida
  2. dr Maria Antosik-Piela, Centrum im. Anielewicza WH UW
  3. dr Aleksandra Bańkowska, IH PAN
  4. Artur Bara Stowarzyszenie Singerowskie w Biłgoraju
  5. dr Ela Bauer
  6. prof. dr hab. Delphine Bechtel (Sorbonne Université, Paris)
  7. dr Jan Borowicz
  8. Sylwia Borowska, Wydział Historii, Uniwersytet Warszawski
  9. Iza Brzeska
  10. dr Ewa Bukowska-Marczak
  11. dr hab. Alina Cała
  12. Kamil Cajmer
  13. dr.hab. Danuta Celińska-Cedro
  14. Wiktor Moshe Celler, Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego
  15. dr Katarzyna Chmielewska
  16. dr hab. Paweł Chmieliński, prof. IRWIR PAN
  17. Sebastian Chosiński
  18. dr Maria Cieśla, IH PAN
  19. Associate Professor Anna Cichopek-Gajraj
  20. dr Andrzej Czyżewski (ISP PAN; Centrum Jerzego Giedroycia UŁ)
  21. dr hab. inż. Wit Derkowski, prof. PK
  22. prof.dr hab. Mirosława Drozd-Piasecka
  23. dr hab. Anna Engelking, Instytut Slawistyki PAN
  24. prof. dr. hab.. Barbara Engelking, Centrum Badań nad Zagładą Żydów, IFiS PAN
  25. Grzegorz Flakierski, Szwecja
  26. Izabela Fietkiewicz-Paszek
  27. Artur Franczak
  28. prof. dr hab. med. Andrzej Friedman, Warszawski Uniwersytet Medyczny
  29. Katharina Friedla, PhD, Stanford University
  30. prof. Andrzej Friszke ISP PAN, czł. korespondent PAN
  31. dr Tomasz Frydel
  32. prof. UAM dr hab. Piotr Forecki
  33. dr hab. Michał Galas, prof. UJ
  34. dr hab. prof. Jolanta Gałązka-Friedman, Politechnika Warszawska
  35. dfr Edyta Gawron, Instytut Judaistyki UJ
  36. Aleksandra Gluba-Pieprz
  37. Jan Gorski
  38. Jan Grabowski, Distinguished University Professor, University of Ottawa
  39. prof. Agnieszka Grudzińska, Uniwersytet Paryż-Sorbona
  40. dr phil. Elvira Grözinger, Berlin
  41. prof. François Guesnet, University College London
  42. dr Krzysztof Hagemejer, prof. Hochschule Bonn-Rhein-Sieg
  43. dr Anna Hájková, University of Warwick
  44. Jerzy Halbersztadt
  45. prof. Maria Halamska IRWiR PAN
  46. dr Agnieszka Haska, Centrum Badań nad Zagładą Żydów, IFiS PAN
  47. dr Christhardt Henschel, Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie
  48. prof. Tomasz Herzog, University of Maine at Presque Isle
  49. dr Renata Hryciuk Uniwersytet Warszawski
  50. dr hab. Elżbieta Janicka, prof. IS PAN
  51. dr.hab Krystyna Janicka, IFiS PAN
  52. dr Natalia Judzińska, Instytut Slawistyki PAN
  53. dr Olga Kaczmarek
  54. dr hab. Sławomir Kalinowski
  55. dr Mariusz Kałczewiak, University of Southern California, Los Angeles
  56. 56. dr hab. Dobrochna Kałwa (Wydział Historii UW)
  57. prof. dr hab. Adam Kaźmierczyk, UJ
  58. dr Audrey Kichelewski, associate professor, Strasbourg University
  59. dr Kamil Kijek, Katedra Judaistyki, Uniwersytet Wrocławski
  60. prof. Barbara Kirshenblatt-Gimblett, New York University
  61. dr Karolina Koprowska
  62. prof. Jeffrey Kopstein, University of California, Irvine
  63. Ewa Kowalik Merc
  64. dr hab. Justyna Kowalska-Leder, IKP UW
  65. Michał Kowalski, Uniwersytet Wrocławski
  66. dr Magdalena Kozłowska, Wydział Historii, Uniwersytet Warszawski
  67. prof. Stanisław Krajewski
  68. dr hab. Karolina Krasuska, Uniwersytet Warszawski
  69. dr Barbara Krawcowicz (UJ)
  70. dr Bartłomiej Krupa, IBL PAN
  71. dr Vitaliy Krupin, IRWiR PAN
  72. dr Łukasz Krzyżanowski, Wydział Historii, Uniwersytet Warszawski
  73. dr hab. Grzegorz Krzywiec Instytut Historii PAN
  74. prof. dr hab. Katarzyna Kuczyńska-Koschany, UAM
  75. dr hab. Iwona Kurz, prof. ucz., Instytut Kultury Polskiej UW
  76. dr hab. Sylwia Kuźma-Markowska, prof. ucz., Uniwersytet Warszawski
  77. Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz, UAM
  78. dr hab.Krzysztof Lang
  79. dr hab. Piotr Laskowski, prof. ucz., ISNS UW
  80. prof. dr hab. Jacek Leociak, IBL PAN
  81. dr hab. Dariusz Libionka, IFiS PAN
  82. dr hab. Adam Lipszyc, prof. IFiS PAN
  83. prof. dr Andrea Löw, Institute for Contemporary History
  84. Ewa Łuczyńska, Stowarzyszenie B'nai B'rit
  85. Jadwiga Majchrzak
  86. Inga M.Marczyńska NLU Fresno
  87. dr Konrad Matyjaszek, Instytut Slawistyki PAN
  88. dr Zachary Mazur (Muzeum POLIN, IH PAN)
  89. prof. Joanna B Michlic
  90. dr hab. Alina Molisak, prof. UW
  91. dr Maciej Moszyński
  92. Adam Musiał
  93. dr hab. Łukasz Niesiołowski-Spano, prof. ucz. (Wydział Historii UW)
  94. dr Jan Olaszek, Instytut Studiów Politycznych PAN
  95. dr Barbara Olech, Wydział Studiów Kulturowych UwB
  96. Grażyna Olewniczak
  97. prof. dr hab. Stanisław Obirek, Ośrodek Studiów Amerykańskich UW
  98. prof. Laura Quercioli, Uniwersytet w Genui
  99. dr Karolina Panz, Centrum Badań nad Zagładą Żydów
  100. Agata Patalas, Liceum Ginczanki
  101. dr Krzysztof Persak, Instytut Studiów Politycznych PAN
  102. Jakub Petelewicz, Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN
  103. prof. Antony Polonsky
  104. Jean-Yves Potel
  105. dr hab. Adam Puławski, Ośrodek Brama Grodzka-Teatr NN w Lublinie
  106. 106. dr hab Aranzazu Calderon Puerta (UW)
  107. dr Katarzyna Rembacka, Zachodniopomorskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli
  108. prof. dr hab. Shoshana Ronen UW
  109. dr. Grzegorz Rossoliński-Liebe, Freie Universität Berlin
  110. dr Lea Sawicki, Hebrew University of Jerusalem
  111. Jowota Sapała
  112. dr hab. Magdalena Saryusz-Wolska (Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie)
  113. Jaff Schatz, PhD
  114. prof. Bożena Shallcross, The University of Chicago
  115. dr hab. Kinga Siatkowska-Callebat, Sorbonne Université
  116. prof. Marcos Silber, University of Haifa
  117. dr Adam Sitarek, Centrum Badań Żydowskich im. Filipa Friedmana, Uniwersytet Łódzki
  118. dr hab. Magdalena Sitarz, prof. UJ
  119. dr hab. Magdalena Smoczyńska
  120. dr Sabine Stach, GWZO Lipsk
  121. dr Stephan Stach
  122. dr hab. Monika Stanny
  123. dr Martyna Steckiewicz
  124. prof. Dariusz Stola, ISP PAN
  125. dr Katrin Stoll
  126. Dagmara Swałtek-Niewińska, Centrum Badań nad Zagładą Żydów
  127. Mateusz Szczepaniak, Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
  128. Frank Szmulowicz, Ph. D
  129. dr Monika Sznajderman, Wydawnictwo Czarne
  130. Robert Szuchta
  131. Bella Szwarcman-Czarnota
  132. Jakub Szymczak
  133. dr Ruta Śpiewak, PAN
  134. dr Michał Trębacz (Muzeum Polin, Uniwersytet Łódzki)
  135. dr Wojciech Tworek
  136. dr Mirosław Tryczyk
  137. dr hab. Jakub Urbanik, prof. UW (Wydział Prawa i Administracji UW)
  138. dr Ewa Wiatr, Centrum Badań Żydowskich im. Filipa Friedmana, Uniwersytet Łódzki 139. dr hab. Barbara Wieliczko, IRWiR PAN
  139. dr Agnieszka Wierzcholska (Fundacja Pomnik Pomordownaych Żydów Europy, Berlin) 141. dr Hannah Wilson, University of Leicester
  140. Marcin Wilk
  141. Katarzyna Winiarska, Szkoła Doktorska Nauk Społecznych UW
  142. dr Mikołaj Winiewski, Centrum Badań nad Uprzedzeniami, Wydział Psychologii, UW 145. dr Zofia Wóycicka (Wydział Socjologii UW)
  143. Franciszek Zakrzewski (EHESS)
  144. dr hab. Marcin Zaremba, Wydział Historii, Uniwersytet Warszawski
  145. dr hab., prof. UW, Marzena Zawanowska
  146. dr Marta Zawodna-Stephan, Wydział Socjologii UAM
  147. Gwido Zlatkes, tłumacz
  148. dr Emma Zohar, University of Haifa
  149. Jakub Zygmunt, Uniwersytet Warszawski
;

Udostępnij:

Adam Leszczyński

Dziennikarz OKO.press, historyk i socjolog, profesor Uniwersytetu SWPS w Warszawie.

Komentarze