Muzeum Literatury. Ministra kultury chce, żeby konflikt rozstrzygnął wojewoda

W piątek, 16 stycznia 2026 roku MKiDN wystąpiło do wojewody mazowieckiego Mariusza Frankowskiego z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie konkursu na dyrektora Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.

W piśmie skierowanym do wojewody ministra poprosiła o ocenę, „czy czynności podejmowane przez samorząd województwa są zgodne z prawem oraz, czy zachodzi potrzeba podjęcia działań nadzorczych wobec Województwa Mazowieckiego”.

To pierwszy krok do ewentualnego unieważnienia uchwały władz Mazowsza, które mimo sprzeciwu min. Cienkowskiej powołały na dyrektorkę Muzeum Literatury w Warszawie radną warszawską KO Beatę Michalec. Wojewoda może uchylić uchwałę samorządu w ramach rozstrzygnięcia nadzorczego, jeśli stwierdzi jej niezgodność z przepisami prawa. Decyzja zarządu Mazowsza narusza umowę o współprowadzeniu muzeum, która przewiduje konieczność zgody MKiDN na powołanie dyrektora.

Konkurs pełen wątpliwości

Jak przypomniała Cienkowska, przedstawiciele resortu zasiadający w komisji konkursowej zgłosili poważne zastrzeżenia co to sposobu przeprowadzenia konkursu. Wątpliwości dotyczyły m.in. składu komisji, w którym „przeważali członkowie powiązani z Urzędem Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego oraz mazowieckim środowiskiem samorządowym”, a także podejrzenia konfliktu interesów na linii uczestnik konkursu – członek komisji. Chodziło o udział w komisji szefa warszawskiego Biura Kultury Artura Jóźwika – jego pracę nadzoruje Komisja Kultury, w której zasiada radna Michalec. Reprezentanci resortu kultury złożyli w tej sprawie votum separatum.

„W związku z powyższym Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wyraziło zgody na powołanie pani Beaty Michalec na stanowisko dyrektora Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie” – podkreśliła ministra. Mimo braku tej zgody Zarząd Mazowsza zdecydował się powołać Michalec na siedmioletnią kadencję – do grudnia 2032 roku.

W liście do wojewody Cienkowska zwróciła uwagę na konsekwencje prawne tej decyzji. „Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna” – przypomniała. Dodała, że to wojewoda orzeka o nieważności uchwały w całości lub w części, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia.

Resort kultury oczekuje teraz stanowiska wojewody w sprawie legalności działań samorządu i ewentualnych kroków nadzorczych.

Wcześniej resort domagał się powtórzenia konkursu na dyrektora Muzeum, jednak Zarząd Mazowsza zignorował i ten wniosek.

Stawka jest wysoka

Jak pisaliśmy w OKO.press, władze Mazowsza od 2024 roku starają się przepchnąć kandydaturę Michalec na szefową największego w Polsce muzeum literackiego, mimo że warszawska radna nie posiada kompetencji w dziedzinie historii literatury. W 2024 roku Michalec przegrała pierwszy konkurs na dyrektora Muzeum, mimo to została powołana na pełniącą obowiązki. W drugim konkursie, w którym większość w komisji stanowili urzędnicy i politycy związani z Urzędem Marszałkowskim i koalicją KO-PSL, Michalec wygrała i została powołana na dyrektorkę mimo sprzeciwu MKiDN.

Stawką w tej sprawie jest nie tylko posada w liczącej się instytucji kultury, ale także możliwość kontrolowania wydatków na planowany remont siedziby Muzeum w kamienicach przy Rynku Starego Miasta w Warszawie.

W podobnej sprawie dotyczącej Teatru im. Żeromskiego w Kielcach wicewojewoda Michał Skotnicki unieważnił uchwałę zarządu woj. świętokrzyskiego o powtórzeniu konkursu na dyrektora instytucji. Podobnie jak mazowiecka koalicja KO-PSL, kielecki PiS chce również przepchnąć na dyrektora teatru swojego kandydata. Dlatego zablokował powołanie reżysera Jacka Jabrzyka, który wygrał konkurs na dyrektora.

Trudno ocenić, jak w sprawie Muzeum Literatury postąpi wojewoda Frankowski. Jest on podwójnie uwikłany w związki z rządzącą na Mazowszu koalicją: jako polityk KO i jako były dyrektor departamentu w mazowieckim Urzędzie Marszałkowskim, były podwładny marszałka Adama Struzika.