Co się wydarzyło?

Zachodnie media podają szczegóły dotyczące porozumienia, które miałoby zakończyć grenlandzki kryzys. W środę 21 stycznia na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos prezydent USA Donald Trump wygłosił osobliwe wystąpienie, które według części obserwatorów wydawać się może wstępem do zawarcia umowy, choć zawierało też daleko idącą krytykę Europy, Unii Europejskiej i NATO i liczne odwołania do siły amerykańskiej armii.

Przeczytaj także:

W wersjach podawanych przez zachodnie media pojawiają się jednak dość daleko idące rozbieżności. Amerykański portal Axios przedstawia propozycję nowej umowy jako uzgodnioną przez Danię i USA za pośrednictwem sekretarza generalnego NATO. Według brytyjskiego The Telegraph Dania nie była jednak dotąd podmiotowym uczestnikiem tych negocjacji.

• Zgodne są przekazy co do tego, że zawarta w 1951 roku między USA a Danią umowa o obronie Grenlandii ma zostać zaktualizowana. To właśnie ta umowa pozwala na stacjonowanie żołnierzy amerykańskich na wyspie i funkcjonowanie głównej grenlandzkiej bazy wojskowej US Army w Pituffik na północnym zachodzie Grenlandii. Do 2023 roku baza była znana pod nazwą Thule.
• Nie ma też większych wątpliwości, co do tego, że na mocy nowej umowy obecność wojskowa Amerykanów na Grenlandii ma zostać znacząco zwiększona. Na wyspie mają zostać rozmieszczone elementy Złotej Kopuły, czyli nowego systemu obrony przeciwrakietowej firmowanego przez administrację Donalda Trumpa.
• Nowa umowa ma również zawierać zapisy dotyczące eksploatacji w przyszłości złóż znajdujących się na Grenlandii. Według Axios preferencyjne warunki mają w tym zakresie otrzymać właśnie Amerykanie. Według The Telegraph jednak zapisy umowy mają iść znacznie dalej i pozwalać Amerykanom na wydobywanie grenlandzkich surowców nawet bez zgody Danii.
• Według zaktualizowanej wersji umowy Grenlandia ma pozostać częścią Danii. Według portalu Axios nie ma mowy o przekazaniu wyspy Stanom Zjednoczonym na własność. Według The Telegraph jednak Amerykanie mieliby otrzymać stałą kontrolą nad tymi częściami Grenlandii, w których znajdują się lub będą znajdować amerykańskie bazy.

Jaki jest kontekst?

Niemal natychmiast po udanym ataku Amerykanów na Wenezuelę i pojmaniu prezydenta Nicolasa Maduro Donald Trump i jego ludzie powrócili do tematu przejęcia należącej do Danii Grenlandii przez Stany Zjednoczone. Padały nawet groźby zbrojnej aneksji wyspy, co oznaczałoby konflikt zbrojny wewnątrz krajów NATO. Europejscy sojusznicy Danii wysłali niewielkie kontyngenty wojskowe na Grenlandię w celu zaznaczenia swojej obecności na wyspie i podkreślenia solidarności z poddawanym amerykańskiej presji krajem. Trump odpowiedział groźbą wprowadzenia odwetowych ceł na produkty z krajów bezpośrednio zaangażowanych we wsparcie Danii. Znacząco nadwątlało to wiarygodność NATO i mocno uderzało w jedność Europy.

Przeczytaj także:

Po środowym wystąpieniu Trumpa w Davos groźba została wycofana. Dziś (w czwartek 22 stycznia) w godzinach wieczornych rozpocznie się w Brukseli nadzwyczajny szczyt Unii Europejskiej poświęcony kwestii Grenlandii. O atmosferze poprzedzającej szczyt pisała w OKO.press Paulina Pacuła.

Przeczytaj także: