Co się wydarzyło

W środę 8 lipca Misja Badawcza ONZ w Sudanie opublikowała najnowszy raport na temat wydarzeń w Sudanie. Według ekspertów organizacji wydarzenia z zachodnio-sudańskiego miasta al-Faszir z października 2025 roku noszą wszelkie cechy ludobójstwa.

„Schematy działania, które udokumentowaliśmy w Al-Faszir – w tym okrążenie miasta, ataki na infrastrukturę cywilną, ograniczanie dostępu do pomocy humanitarnej oraz powszechne nadużycia wobec ludności cywilnej – stanowią surowe ostrzeżenie. Społeczność międzynarodowa musi wyciągnąć wnioski z tych lekcji i podjąć działania, by zapobiec dalszej katastrofie” – mówi cytowany w materiałach Misji jej szef, Mohamed Chande Othman.

Raport jest uzupełnieniem wcześniejszego dokumentu z lutego. Potwierdza wszystkie jego ustalenia. Według Misji ONZ bojownicy Rapid Support Forces przez miesiące prowadzili wyniszczające oblężenie wobec dziesiątek tysięcy osób w al-Faszir. Głodzili miasto, a w październiku przeprowadzili atak, podczas którego dopuścili się licznych masakr na cywilach. Dochodziło do masowych egzekucji, przemocy seksualnej, morderstw wobec uciekającej ludności.

W konkluzji raportu czytamy:

„Misja ustala, że powszechny i systematyczny schemat działań RSF – w szczególności zabójstwa na masową skalę dokonywane przy użyciu różnych środków i metod, masowe gwałty, gwałty zbiorowe oraz inne formy tortur i okrutnego traktowania, a także celowe doprowadzanie do głodu, w tym niszczenie środków przetrwania oraz odmowa pomocy medycznej i humanitarnej w warunkach przedłużającego się oblężenia – był realizowany zgodnie z planem lub polityką, z pełną świadomością i premedytacją”.

Intencja w działaniu jest kluczową kwestią do rozstrzygnięcia przy ustalaniu, czy dochodzi do zbrodni ludobójstwa. Raport stwierdza, że w wypadku al-Faszir doszło do trzech z pięciu możliwych działań ludobójczych (by stwierdzić, że doszło do ludobójstwa, wystarczy ustalenie, że intencjonalnie przeprowadzono przynajmniej jedno z nich):

• zabójstwo członków grupy,
• spowodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego członków grupy
• rozmyślne stworzenie dla członków grupy warunków życia, obliczonych na spowodowanie ich całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego.

Jaki jest kontekst

Obecna wojna domowa wybuchła w Sudanie w 2023 roku. Po obaleniu dyktatora Omara al-Baszira doszło następnie do walki o przywództwo w obrębie nowej elity. Rząd w Chartumie od ponad trzech lat walczy z RSF, a skutkiem jest największy na świecie kryzys humanitarny. RSF kontroluje dużą część zachodniej części kraju.

Al-Faszir jest stolicą Północnego Darfuru. Na początku 2025 roku w mieście mieszkało około 250 tys. osób. Październikowa masakra pochłonęła tysiące ofiar. W lutym badacze Wysoki ego komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka udokumentowali sześć tysięcy ofiar. Ostateczna liczba może być jednak kilka razy większa.

Najnowszy raport ONZ zwraca uwagę, że analogiczna sytuacja do tej z al-Faszir sprzed października 2025 roku dzieje się dziś w stolicy Północnego Kordofanu al-Obejd. To większe miasto niż al-Faszir, mieszka w nim około pół miliona osób. Al-Obejd znajduje się na styku terenów kontrolowanych przez RSF i armię i jest obecnie pod kontrolą armii. Jednak jego strategiczne położenie na trasie do stolicy kraju sprawia, że miasto jest pod ciągłą presją. RSF niemal codziennie przeprowadza ataki dronowe na miasto, których armia nie potrafi odeprzeć. Warunki w mieście przypominają oblężenie.

Przed masakrą w al-Faszir organizacje humanitarne przez miesiące ostrzegały, że może dojść do ludobójczej przemocy. Społeczność międzynarodowa nie była jednak w stanie wywrzeć presji na RSF i wspierających organizację aktorach międzynarodowych (przede wszystkim Zjednoczonych Emiratach Arabskich), by powstrzymać rozlew krwi. Niestety obecnie sytuacja wokół al-Obejd wygląda podobnie.

Przeczytaj także: