Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Z ustaleń Szymona Jadczaka, dziennikarza Wirtualnej Polski, wynika, że do transakcji doszło w 2023 roku, pod koniec drugiej kadencji rządów PiS. 160 hektarów ziemi, przez które ma przebiegać Kolej Szybkich Prędkości, należała wcześniej do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Działka nie była przeznaczona do sprzedaży, bo przez jej teren przechodzą rzeki śródlądowe należące do Skarbu Państwa. Od 2008 roku ziemię od KOWR-u dzierżawiła firma przetwórcza Dawtona. Jej prezes Piotr Wielgomas wielokrotnie starał się o wykup, ale do 2023 roku zawsze dostawał decyzję odmowną. W 2021 roku Wody Polskie informowały: „na działce 87/1 znajduje się ciek naturalny, który należy traktować jako śródlądowe wody płynące, (...) które nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu”.

Mimo to w 2023 dyrektor warszawskiego oddziału KOWR i Wody Polskie rozpoczęły procedurę, która pozwoliła sprzedać działkę: cieki wodne widniejące wcześniej na mapach i w papierach zamieniły się w rowy melioracyjne. A rowy melioracyjne to urządzenia wodne, więc działkę nagle można było bez problemu sprzedać. Już wtedy wiadomo było, że teren, na którym do tej pory rosły buraki i kukurydza, będzie kluczowy dla CPK. Powstaną na nim nie tylko tory, ale też magazyny i punkty usługowe. Działka trafiła jednak w ręce rodziny zarządzającej Dawtoną. "Dzięki transakcji wartość działki wzrośnie nawet kilkunastokrotnie. Sprzedano ją za 22,8 mln złotych.

Do transakcji doszło po spotkaniach ówczesnego ministra rolnictwa Roberta Telusa z Wielgomasami. Telus wizytował Dawtonę dwukrotnie w ramach kampanii wyborczej. 16 sierpnia 2023, dwa dni przed wydaniem przełomowego dla transakcji dokumentu przez Wody Polskie. I potem 19 września, gdy Telus wziął udział w uroczystym otwarciu linii do produkcji koncentratu pomidorowego.

„4 października zastępca dyrektora generalnego KOWR Jan Białkowski występuje do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zgodę na sprzedaż działki. 15 października odbywają się wybory i wiadomo już, że za chwilę PiS straci władzę. 23 października wiceminister Rafał Romanowski wydaje zgodę na sprzedaż, a 13 listopada KOWR ogłasza sprzedaż 160 ha w Zabłotni za cenę wywoławczą 22,8 mln zł” – opisuje Wirtualna Polska.

Działka została sprzedana pomimo protestów władz spółki zarządzającej inwestycją CPK. Z projektu budowy wynika, że z działki należącej dziś do Piotra Wielgomasa pod tory kolejowe zostanie wyłączonych ok. 15 hektarów. Ok. 28 ha zostanie przeznaczone na „strefę rolną rezerw rozwojowych i produkcji energii” (czyli uprawa ziemi z opcją postawienia farmy fotowoltaicznej), a na ok. 100 hektarach zaplanowano strefę produkcyjno-magazynową, strefę usług, strefę produkcyjno-magazynową z dużym udziałem usług oraz strefę zabudowy mieszkaniowej ekstensywnej.

Jaki jest kontekst

Centralny Port Komunikacyjny to pomysł inwestycyjny Prawa i Sprawiedliwości. W założeniach chodziło o budowę giga lotniska i doprowadzenie do niego torów kolejowych z całej Polski.

Rząd Donalda Tuska pomysł przebudował. Największą zmianą była rezygnacja z kolejowych „szprych” łączących najdalsze zakątki Polski z portem w Baranowie. A do tego:

• Realna przepustowość CPK ma wynieść 34 mln pasażerów na rok – zamiast zapowiadanych przez poprzedni rząd 40 mln w pierwszym etapie.
• Inwestycja będzie kosztowała ponad 131 mld złotych, wydanych do 2032 roku. Część lotniskowa ma pochłonąć 42,7 mld. Część kolejowa – ok. 80 mld złotych, bez kosztu zakupu pociągów. To o ok. 20 mld złotych mniej, niż zakładało PiS.
• Funkcja lotniska na Okęciu ulegnie zmianie, będzie ono „lotniskiem przyszłości”, obsługującym na przykład loty bezzałogowe. Port będzie modernizowany.
• Tusk zapowiada szybką modernizację i rozbudowę lotniska Modlin i połączenie linią kolejową Modlina z Warszawą Centralną.
• Kolej dużych prędkości (KDP) połączy Poznań i Wrocław z Warszawą na linii w kształcie litery igrek. Prędkość na tej linii będzie wynosiła od 300 do 320 kilometrów na godzinę.

Przeczytaj także: