Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Prezydent USA Donald Trump oświadczył w sobotę 25 stycznia 2026, że nałoży 100-procentowe cło na Kanadę, jeśli ta doprowadzi do zawarcia umowy handlowej z Chinami.

„Chiny zjedzą Kanadę żywcem, całkowicie ją pochłoną, włącznie ze zniszczeniem ich przedsiębiorstw, tkanki społecznej i ogólnego stylu życia” – napisał Trump na platformie Truth Social.

„Jeśli Kanada zawrze umowę z Chinami, natychmiast zostanie objęta 100-procentowymi cłami na wszystkie kanadyjskie towary i produkty wwożone do USA”.

Również w sobotę głos zabrał premier Kanady Mark Carney. W nagraniu opublikowanym na platformach cyfrowych wezwał Kanadyjczyków do kupowania krajowych produktów. Nie odniósł się bezpośrednio do groźby ceł ze strony Trumpa.

„Gdy nasza gospodarka znajduje się pod presją z zagranicy, Kanadyjczycy dokonali wyboru: skupiamy się na tym, co możemy kontrolować” – powiedział Carney. „Nie możemy kontrolować działań innych państw, ale możemy być własnym najlepszym klientem”.

Jaki jest kontekst

Przed tygodniem kanadyjski premier odbył oficjalną wizytę w Chinach. W wyniku porozumienia handlowego, jakie osiągnął z przywódcą Chin, Kanada ma obniżyć cła na samochody elektryczne importowane z Chin, zaś Państwo Środa – na olej canoa z Kanady. Chiny są największym – po USA – partnerem handlowym Kanady.

Początkowo Trump przychylnie wyrażał się o kanadyjsko-chińskiej umowie. „Jeśli można zawrzeć umowę z Chinami, powinno się to zrobić” powiedział Trump dziennikarzom w Białym Domu 16 stycznia 2026.

Jednak napięcie między USA a Kanadą nasiliły się w ostatnich dniach.

Przemawiając na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos, premier Carney wezwał inne państwa, by uznanały, że oparty na zasadach globalny porządek dobiegł końca. Wskazał Kanadę jako przykład tego, jak „średnie mocarstwa” mogą działać wspólnie, by nie paść ofiarą amerykańskiej hegemonii. „Jeśli nie jesteś przy stole, jesteś w menu” – mówił. A jego przemówienie przyjęto owacją na stojąco.

W OKO.press opublikowaliśmy je w całości:

Przeczytaj także:

W odpowiedzi Trump stwierdził, że Kanada „żyje dzięki Stanom Zjednoczonym”. Wycofał też zaproszenie dla Kanady do Rady Pokoju.

W sobotę Trump zasugerował, że Chiny próbowałyby wykorzystywać Kanadę do omijania amerykańskich ceł.

„Jeśli gubernator Carney uważa, że uczyni z Kanady «port przeładunkowy», przez który Chiny będą wysyłać towary i produkty do Stanów Zjednoczonych, to jest w poważnym błędzie” – stwierdził Trump. Nazwał Caneya nie premierem, lecz gubernatorem, co jest nawiązaniem do wcześniejszych wypowiedzi Trumpa, który wyrażał chęć uczynienia z Kanady 51. stanu USA.

Trump napisał również: „Ostatnią rzeczą, jakiej potrzebuje świat, jest przejęcie Kanady przez Chiny. To się NIE wydarzy, nawet się do tego nie zbliży!”

Przemówienie premiera Kanady analizował w OKO.press prezes Fundacji Batorego Edwin Bendyk:

„Przemówienie to wyróżnia brak hipokryzji (...).

Carney w przemówieniu przekonywał, że uznanie końca starego porządku nie oznacza akceptacji nowego ładu. Państwa średniej wielkości nie są oczywiście w stanie przeciwstawić się w pojedynkę mocarstwowej polityce neoimperialnych Stanów Zjednoczonych. Nie są jednak również skazane na „lizanie butów” ich prezydentowi (to stwierdzenie użyte przez jednego z dyplomatów francuskich). Nawet najsilniejszy osiłek w klasie nie dysponuje nieograniczoną siłą. Istotnym źródłem jego siły jest bezsiła reszty, wynikająca głównie z niezdolności do współpracy i działania razem.

Podobnie może i powinno być w polityce międzynarodowej. Pytanie więc, dlaczego ciągle państwa średniej wielkości, dlaczego Unia Europejska powstała jako platforma do łączenia zasobów i siły państw członkowskich – nie potrafią się pozbierać? To pytanie zadał Wołodymyr Zełenski występujący później niż Carney. I to jest oczywiście pytanie dziś zasadnicze – jak uczynić Europę silną ponownie lub raczej: jak ponownie uwierzyć w jej siłę, by była w stanie przeciwstawiać się sile mocarstw mających pokusę odbudowy imperialnego porządku świata?”

Przeczytaj także: