Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

23 sierpnia mijają trzy miesiące od opublikowania rozporządzenia Ministra Cyfryzacji dotyczącego wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. To oznacza, że od dziś wszystkie Urzędy Stanu Cywilnego mają stosować nowe wzory aktów małżeństwa, które pozwalają wpisać do polskiego rejestru małżeństwo dwóch osób tej samej płci zawarte legalnie za granicą.

Innymi słowy, rozporządzenie umożliwia jednopłciowym parom – które wcześniej musiały zwracać się do sądów z tym problemem – rejestrację małżeństwa zawartego za granicą i uzyskanie transkrypcji aktu z jasnym wskazaniem płci małżonków.

Nowe wzory dotyczą dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego, tj. odpisu zupełnego aktu małżeństwa, odpisu skróconego aktu małżeństwa oraz zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby.

Rozporządzenie Ministerstwa Cyfryzacji wprowadza trzy różne formy dokumentów w zależności od tego, kto zawarł związek małżeński – kobieta i mężczyzna, kobieta i kobieta lub mężczyzna i mężczyzna. Nie trzeba będzie „dopasowywać” jednej osoby do roli męża, a drugiej do roli żony.

Jak pisała Angelika Pitoń, rozporządzenie „w teorii ma ukrócić urzędniczą samowolę i zobligować wszystkich kierowników USC w Polsce do transkrypcji aktów małżeństwa i zmiany stanu cywilnego”.

Nowe wzory będą miały widoczne informacje o tym, że odpis aktu małżeństwa zawartego poza granicami Polski.

Przeczytaj także:

Jaki jest kontekst?

To jest praktyczne wdrożenie obowiązku wynikającego przede wszystkim z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z listopada 2025 r. Trybunał orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju Unii, nawet jeśli prawo tego państwa nie uznaje tego typu związków.

Przełomowe były też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie. 20 marca 2026 zapadł historyczny wyrok NSA. Polski sąd nakazał miastu Warszawa dokonać transkrypcji aktu małżeństwa Jakuba Cupriaka-Trojana i jego męża Andrzeja, którzy zawarli małżeństwo w 20218 roku w Berlinie. Dał na to 30 dni. Potem były kolejne wyroki dotyczące innych par.

Jak pisali w OKO.press Angelika Pitoń i Anton Amboziak, najpierw ekipa premiera Donalda Tuska wyrok TSUE chciała sprowadzić do pojedynczego przypadku i zarejestrować w Polsce tylko jedno małżeństwo – Jakuba Cupriaka-Trojana i jego męża, Andrzeja Trojana. Natomiast po ujawnieniu tych planów przede wszystkim przez dziennikarzy OKO.press 25 kwietnia pod KPRM odbyła się pierwsza antyrządowa demonstracja w tej sprawie. Demonstranci domagali się od rządu pełnej realizacji wyroku TSUE w sprawie transkrypcji małżeństw jednopłciowych zawieranych za granicą. Dzięki presji społecznej wszystkie pary, które zawarły małżeństwo za granicą otrzymały taką możliwość.

Pełna realizacja wytycznych TSUE oraz wprowadzenie procedury transkrypcji wymagała zmian legislacyjnych.

Po miesiącach negocjacji w połowie maja rząd doszedł do porozumienia. Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podpisał projekt rozporządzenia zmieniającego wzory aktów małżeństwa, a 22 maja podpisał go minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński.

Wcześniej, 14 maja w Polsce zarejestrowano pierwsze małżeństwo tej samej płci. Jakub Cupriak-Trojan i Andrzej Trojan oficjalnie zostali uznani za męża i męża. Warszawa poinformowała też, że będzie dokonywać transkrypcji aktów innych par, nie czekając na rządowe wytyczne. Kolejne urzędy poszły tą samą drogą.

Przeczytaj także:

Natomiast opublikowanie rozporządzenia w Dzienniku Ustaw wywołało też sprzeciw wśród włodarzy niektórych gmin, w tym na przykład burmistrza Zakopanego Łukasza Filipowicza. Zapowiedział, że zakopiański urząd będzie odmawiał transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych, ponieważ według niego nowe przepisy „nie zmieniają konstytucji”.

Jak pisała nasza dziennikarka Angelika Pitoń, w internecie pojawiały się informacje o szkoleniach dla pracowników Urzędów Stanu Cywilnego, na których uczono jak odmawiać parom jednopłciowym transkrypcji ich aktu małżeństwa. Przynajmniej 37 gmin wykupiło dla urzędników Stanu Cywilnego miejsce na takim szkoleniu.

Przeczytaj także:

Według wicepremiera Gałkowskiego po wejściu w życie zmienionych przepisów nie będzie trzeba czekać na żadne wyroki sądów administracyjnych, a transkrypcja możliwa będzie w każdym urzędzie stanu cywilnego w Polsce. Urzędnik Stanu Cywilnego jest zobowiązany stosować nowe przepisy.