MEN spodobała się pełna manipulacji publikacja "Ordo Iuris", która ocenia obecność organizacji pozarządowych w polskich szkołach. Kontroli poddano jednak tylko te organizacje, które uczą o prawach człowieka, edukacji seksualnej i różnorodności. O ONR nie wspomniano. "To sygnał dla dyrektorów i straszak", ocenia Dorota Łoboda

Pod koniec lutego 2018 roku prawniczy think tank Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris opublikował – jak sam twierdzi – wyniki monitoringu obecności organizacji pozarządowych w szkołach. Na cenzurowanym znalazło się 25 organizacji, które organizują w szkołach zajęcia antydyskryminacyjne, z edukacji seksualnej lub szeroko – przybliżające prawa człowieka. Wśród nich znalazły się Fundacja im. Jana Karskiego, Amnesty International czy Grupa Edukatorów Seksualnych „PONTON”.

Według „Ordo Iuris” to właśnie przed tymi organizacjami rodzice powinni chronić swoje dzieci. Co im zarzucają?

  • powoływanie się na „kontrowersyjne rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO)”;
  • rozmawianie o możliwości „wyboru własnej orientacji seksualnej”;
  • używanie podczas warsztatów słów takich jak: „LGBTQ, gender, transpłciowość czy coming out”;
  • organizowanie warsztatów „przybliżających młodym ludziom prawa człowieka, których podstawą jest poszanowanie godności człowieka niezależnie od jego orientacji seksualnej, wyznawanej religii, koloru skóry czy statusu społecznego”;
  • korzystanie z materiałów edukacyjnych Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny czy Kampanii Przeciw Homofobii.

Ocenie poddano nie tylko działalność organizacji czy zakres tematyczny prowadzonych zajęć, ale także aktywność członków organizacji pozarządowych na portalach społecznościowych. Alarmująco piszą m.in. o prezesce Fundacji Edukacji Zdrowotnej SIM, która na facebooku „otwarcie opowiada się za wypowiedzeniem konkordatu, konfiskatą majątku kościelnego, antykoncepcją awaryjną czy Deklaracją Praw Seksualnych”.

Co na to MEN?

Analiza na prawie 40 stron, przygotowana przez „Ordo Iuris” nie ma nic wspólnego z rzetelnym raportem oceniającym współpracę organizacji pozarządowych ze szkołami. Mimo to, jak ujawniła „Gazeta Wyborcza”, publikacja zyskała uznanie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Do spotkania przedstawicieli „Ordo Iuris” z wiceminister Marzeną Machałek i trójką dyrektorów pracujących w ministerstwie doszło 2 marca 2018 roku. Rzeczniczka MEN, Anna Ostrowska wprost przyznaje, że MEN za pośrednictwem kuratoriów

„przypomni dyrektorom szkół o konieczności uzyskania pozytywnej opinii rodziców dotyczącej działalności organizacji czy instytucji w szkole”.

„To nic innego jak straszak” – mówi OKO.press Dorota Łoboda – „Oczywiście w dokumencie nie ma informacji, że wymienionych organizacji nie można zapraszać do szkoły. Jeśli jednak minister Machałek spotyka się w sprawie raportu z jego autorami, a informacja o spotkaniu obiega media, to sygnał jest bardzo czytelny – MEN traktuje raport poważnie i zgadza się z płynącymi z niego wnioskami. Nie mam wątpliwości, że dyrekcje szkół niechętnie będą zapraszały NGO’sy, które taką edukację prowadzą. Zwłaszcza, że w raporcie Ordo Iuris nazywa je »podejrzanymi« i sugeruje, że »mogą prowadzić działalność mogącą negatywnie odbić się na rozwoju dzieci«. Piętnowanie organizacji, które prowadzą edukację seksualną na terenie szkół uważam za kolejny krok Instytutu (niestety przy wsparciu MEN) w ograniczaniu naszym dzieciom dostępu do rzetelnej wiedzy na temat ludzkiej seksualności”.

Nie pierwszy raz apele „Ordo Iuris” zyskują poparcie ministerstwa. Organizacja w materiałach promocyjnych – newsletterach i quasi-raportach – chwali się, że dzięki ich interwencji w lipcu 2017 roku ministerstwo edukacji narodowej z rozporządzenia do wymagań wobec szkół i placówek wymazało obowiązek prowadzenia przez szkoły działań antydyskryminacyjnych.

  • Przeczytaj więcej o rozporządzeniu z lipca 2017 r.

    Aktywne wspieranie akceptacji dla inności i różnorodności nie zdążyło zagrzać sobie miejsca w polskiej szkole. Zadanie „prowadzenia działań antydyskryminacyjnych obejmujących całą społeczność szkoły lub placówki” zostało wprowadzone do dokumentu przez minister edukacji Joannę Kluzik-Rostkowską dopiero w roku szkolnym 2013/2014. Wtedy wprowadzenie do szkół obowiązkowej edukacji walczącej z uprzedzeniami i stereotypami związanymi z płcią, orientacją seksualną, wiekiem, niepełnosprawnością, pochodzeniem oraz wyznaniem było uzasadnione dążeniem do szkoły „bezpiecznej i otwartej”, a także „budowaniem postaw zgodnych z wartościami i normami państwa demokratycznego”.

    Minister Anna Zalewska ma inny pomysł na „dobrą szkołę”. W uzasadnieniu zmian w rozporządzeniu czytamy, że „istotne jest kształtowanie postaw patriotycznych, obywatelskich, poczucia tożsamości, świadomości narodowej i kulturowej”.

Jako swój sukces prawniczy think tank ogłosił także lutowe zmiany w podstawie programowej do Wychowania do Życia w Rodzinie dla szkół ponadpodstawowych. Ordo Iuris w trybie konsultacji publicznych postulowało m.in. dowartościowanie „roli małżeństwa, jako związku kobiety i mężczyzny, będącego podstawą życia rodzinnego”. To jedne z nielicznych uwag strony społecznej, do których przychylił się MEN.



Wszystkie manipulacje „Ordo Iuris”

Prawną analizę „Ordo Iuris” rozpoczyna od zacytowania ogólnej zasady wyrażonej w ustawie zasadniczej, która – zgodnie z art. 48 – głosi, że rodzicom przysługuje prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Dalej „Ordo Iuris” jest znacznie bardziej selektywne. Jako przepisy szczegółowe podaje ustawę oświatową, która uprawnia do „nauki religii na życzenie”. O lekcjach etyki – nie wspomina. Mówi też o możliwości rezygnacji z zajęć edukacji seksualnej, a także

konieczności uzyskania zgody rady rodziców w przypadku organizowania obowiązkowych zajęć dodatkowych.

Ten przepis (art. 56 ustawy prawo oświatowe) jest kluczowy, lecz traktowany – zarówno przez MEN jak i autorów raportu – wybiórczo. „Kontroli” poddane zostały bowiem tylko organizacje ideologicznie obce „Ordo Iuris” i polityce PiS. Dlaczego Instytut nie przyjrzał się obecności w szkołach organizacji faszyzujących takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR? Albo agitacji politycznej czy prowadzeniu polityki historycznej gloryfikującą zbrodniarzy zaliczanych przez prawicę do „Żołnierzy Wyklętych”?

Przykładów jest wiele. Jeden z nich OKO.press. opisało w marcu 2018. Poseł PiS Robert Warwas zorganizował w Strzemieszycach Wielkich konkurs o żołnierzach wyklętych dla szkół podstawowych. Na gali rozdania nagród przemawiał obok wielkiego banera z logo partii i swym nazwiskiem, w obecności kilku polityków PiS. Więcej przeczytasz tutaj:

Problemem jest też rola, którą pełni „Ordo Iuris”. Zgodnie z prawem oświatowym organami kontrolnymi nad pracą szkół są: Ministerstwo Edukacji Narodowej, a także – w imieniu Ministra Edukacji – Kuratoria Oświaty. Funkcję kontrolną sprawować może też Rada Rodziców. Zgodnie z art. 80 ust.3 prawa oświatowego może ona „występować do organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą lub placówką z wnioskami o zbadanie i dokonanie oceny działalności szkoły lub placówki, jej dyrektora lub innego nauczyciela zatrudnionego w szkole lub placówce; wnioski te mają dla organu charakter wiążący”.

Na tej liście nie ma organizacji pozarządowych, które na zlecenie ministerstwa lub samodzielnie przeprowadzają kontrolę działalności dyrektorów czy nauczycieli. Ten niebezpieczny „outsourcing”, który kwitnie w lukach prawnych, możemy obserwować nie tylko w MEN. Na podobnych zasadach działa współpraca „Ordo Iuris” i Prokuratury Krajowej. W listopadzie 2017 roku prawnicy antyaborcyjnego think tanku przygotowali wytyczne dla prokuratorów krajowych w sprawie ścigania przestępstwa pomocnictwa i nakładania do aborcji (art. 152 par 2. kodeksu karnego).


Dziennikarz, aktywista, filozof bez dyplomu. Publikował m.in. w "Gazecie Wyborczej" i "Codzienniku Feministycznym". Laureat nagrody "Pióro Nadziei 2018" przyznawanej przez Amnesty International za dziennikarstwo zaangażowane. Nominowany do nagrody "Zielony Prus" Stowarzyszenia Dziennikarzy RP za wyróżniający start w zawodzie. W OKO.press pisze o edukacji, prawach człowieka, społeczeństwie obywatelskim i polityce społecznej.


Lubisz nas?

Dołącz do społeczności OKO.press