0:000:00

0:00

Prawa autorskie: 03.01.2019 Poznan . Liceum Marii Magdaleny . Strajk nauczycieli , w ramach ktorego nauczyciele nie przeprowadzili probnej matury . Fot. Lukasz Cynalewski / Agencja Wyborcza.pl03.01.2019 Poznan . ...

Fundacja GrowSPACE ujawniła liczbę wakatów oraz braki w opiece psychologicznej w szkołach podstawowych i średnich w Polsce. Dane na temat planowanych, obsadzonych oraz nieobsadzonych etatów pozyskano od 91 proc. gmin, powiatów oraz miast na prawach powiatów w Polsce.

Zgodnie z wyliczeniami nieobsadzonych jest 27,32 proc. wakatów psychologów i psycholożek szkolnych na rok szkolny 2023/24. To 2295,48 wakatów dla psychologów szkolnych z 8,4 tys. etatów w polskich szkołach. Obsadzonych jest 6105,48 etatów.

W 450 gminach nie ma ani jednego psychologa lub psycholożki w szkołach.

To sprawia, że w obecnej sytuacji jeden etat psychologa lub psycholożki szkolnej przypada na 785 uczniów i uczennic. Opieka psychologiczna w polskich szkołach wciąż jest fikcją, a potrzeby są ogromne. Tylko w styczniu 2023 roku polska policja odnotowała 856 nieudanych prób samobójczych.

Przeczytaj także:

Jedna trzecia nieobsadzonych etatów

Jak wynika z raportu fundacji GrowSPACE, największe braki są w szkołach podstawowych w województwie podkarpackim – tam nieobsadzonych jest 52 proc. stanowisk. W sumie w szkołach podstawowych i średnich brakuje personelu na 46,44 proc. etatów.

Bardzo trudna sytuacja jest też w województwach zachodniopomorskim – tam nieobsadzonych jest niemal 35 proc. etatów, w małopolskim prawie 34 proc., lubuskim, podlaskim i warmińsko-mazurskim niemal 32 proc.

Sytuacja jest tylko pozornie lepsza w pozostałych województwach – w pomorskim, który ma najniższy odsetek nieobsadzonych etatów, wolny jest co piąty etat. W mieście Warszawa – co szósty.

Zauważalnie gorsza sytuacja jest w szkołach podstawowych niż średnich, a także na wsiach niż w miastach.

W podstawówkach nieobsadzonych jest nieco ponad 30 proc. etatów. Podobne braki są w szkołach na wsiach i w mniejszych miejscowościach – wakaty stanowią prawie 30,5 proc. dostępnych etatów dla psychologów i psycholożek.

Mapa Polski z podziałem na województwa z informacją o tym, ile jest procentowo wakatów psychologów i psycholożek w szkołach podstawowych i średnich. Najgorsza sytuacja, czyli najwięcej nieobsadzonych etatów jest w województwie podkarpackim – 46,44 proc. etatów, zachodniopomorskim - 34,89% wakatów, podlaskim - 31,42 proc., lubuskim – 31,96 proc., małopolskim – 33,71 proc., oraz w warmińsko-mazurskim – 31,44 proc. Nieco lepiej jest w województwach wielkopolskim (28,81 proc. nieobsadzonych etatów), łódzkim – 29,72 proc., świętokrzyskim – 28,6 proc., mazowieckim – 24,37 proc., lubelskim – 24,25 proc., opolskim – 26,91 proc.. Stosunkowo najlepsza sytuacja jest w województwach pomorskim (tu wakaty stanowią 20,4 proc. wszystkich etatów psychologów i psycholożek, kujawsko-pomorskim (22,41 proc.), dolnośląskim (22.92 proc.) oraz śląskim (21 proc.). Stosunkowo najlepsza sytuacja jest w mieście Warszawa. Tu nieobsadzony jest co szósty etat (15,76 proc.).
Mapa Polski z podziałem na województwa z informacją o tym, ile jest procentowo wakatów psychologów i psycholożek w szkołach podstawowych i średnich. Najgorsza sytuacja, czyli najwięcej nieobsadzonych etatów jest w województwie podkarpackim – 46,44 proc. etatów, zachodniopomorskim - 34,89% wakatów, podlaskim - 31,42 proc., lubuskim – 31,96 proc., małopolskim – 33,71 proc., oraz w warmińsko-mazurskim – 31,44 proc. Nieco lepiej jest w województwach wielkopolskim (28,81 proc. nieobsadzonych etatów), łódzkim – 29,72 proc., świętokrzyskim – 28,6 proc., mazowieckim – 24,37 proc., lubelskim – 24,25 proc., opolskim – 26,91 proc.. Stosunkowo najlepsza sytuacja jest w województwach pomorskim (tu wakaty stanowią 20,4 proc. wszystkich etatów psychologów i psycholożek, kujawsko-pomorskim (22,41 proc.), dolnośląskim (22.92 proc.) oraz śląskim (21 proc.). Stosunkowo najlepsza sytuacja jest w mieście Warszawa. Tu nieobsadzony jest co szósty etat (15,76 proc.).

Źródło: Fundacja GrowSPACE

Punkty krytyczne na mapie Polski

Najsmutniejszym elementem mapy – podkreśla fundacja GrowSPACE – są tzw. punkty krytyczne. Są to gminy, w których nie ma ani jednego psychologa szkolnego. Taką sytuację zadeklarowało 450 gmin, czyli 16 proc. wszystkich samorządów terytorialnych.

W tych rejonach wszystkie zaplanowane etaty są nieobsadzone, ponieważ brakuje personelu.

Wiele gmin radzi sobie poprzez zatrudnianie tzw. psychologów objazdowych. Szkoły planują np. jedną czwartą etatu i wakaty te obsadzone są przez jedną osobę, która jeździ od szkoły do szkoły. W podobny sposób część szkół radzi sobie z obsadzaniem etatów nauczycieli lub nauczycielek fizyki czy chemii, których także w skali Polski brakuje.

„Sytuacja jest krytyczna” – mówi Dominik Kuc z Fundacji GrowSPACE.

„Za trochę ponad miesiąc rozpoczyna się kolejny rok szkolny, a braki wśród psychologów i psycholożek szkolnych są drastyczne. Oczywiście te liczby będą się jeszcze zmieniać. Liczę na to, że w wielu miejscach wakaty zapełnią się, jednak nie można ukrywać braków. Cały raport pokazuje, jak pilnie potrzeba specjalistów i specjalistek. Warto dodać, że niestety czasem sama obecność psychologa bądź psycholożki nie wystarczy. Potrzeba także odpowiedniego umocowania społecznego, zaufania i sprawczości w szkole” – podkreśla ekspert.

Kuc podkreśla też, że przeznaczenie jednej czwartej etatu na pomoc psychologiczną w szkołach sprawia, że staje się ona fikcją. „0,25 etatu biorąc pod uwagę pensum specjalistów i specjalistek w szkołach to 5,5 godziny. Jeden dzień pracy. Bardzo często to nie wystarcza i nie oznacza jeszcze pełnej opieki” – ocenia ekspert.

Mapa Polski z podziałem na gminy, na czarno zaznaczone gminy, w których nieobsadzony jest żaden etat dla psychologa lub psycholożki szkolnej.
Mapa Polski z podziałem na gminy, na czarno zaznaczone gminy, w których nieobsadzony jest żaden etat dla psychologa lub psycholożki szkolnej.

Źródło: Fundacja GrowSPACE

Samorządy robią, co mogą

Fundacja GrowSPACE podkreśla także, że samorządy zgłaszają większe zapotrzebowanie na etaty psychologów lub psycholożek szkolnych niż wynikałoby z rozporządzenia Ministerstwa Edukacji i Nauki o standardach zatrudnienia specjalistów w szkołach.

MEiN zaplanowało w skali kraju 8212,23 etaty dla psychologów i psycholożek szkolnych na rok 2023/2024, tymczasem samorządy w szkołach planują w sumie 8400,96 etatów. Skąd ta różnica?

„Większe zapotrzebowanie wynika bezpośrednio z sytuacji, z jaką mierzą się młodzi ludzie. Dyrekcje szkół robią, co mogą, aby zwiększać wsparcie, podobnie jak samorządy, które wyrażają zgodę na finansowanie dodatkowych etatów. Takie działanie wynika z tego, że potrzeby młodych ludzi rosną. Coraz więcej osób zgłasza się z problemami, których nie chce lekceważyć” – wyjaśnia Dominik Kuc.

Poszczególne placówki mogą zgłaszać większe zapotrzebowanie, niż planuje Ministerstwo. Tylko co z tego, skoro duża część tych etatów może pozostać nieobsadzona.

Kuratoria zaniedbują swoje obowiązki

To nie pierwszy tego rodzaju raport fundacji GrowSPACE. Fundacja regularnie przeprowadza badania, które pokazują skalę problemów ze zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży oraz brak działań ze strony właściwych instytucji.

Z okazji Dnia Dziecka 1 czerwca 2023 roku fundacja sprawdziła, czy kuratoria prowadzą działania na rzecz zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, o czym pisaliśmy w tym tekście. Z kontroli wynika, że:

  • 5 kuratoriów oświaty (warmińsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie, małopolskie, zachodniopomorskie) twierdzi, że działania na rzecz zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży nie mieszczą się w ich kompetencjach.
  • 4 kuratoria oświaty (kujawsko-pomorskie, łódzkie, opolskie, dolnośląskie) deklarują, że działania nie są prowadzone i/lub wzięło w nich udział 0 szkół.
  • 7 kuratoriów oświaty (podkarpackie, wielkopolskie, pomorskie, świętokrzyskie, lubuskie, śląskie, mazowieckie) oznajmia, że prowadzi działania profilaktyczne w zakresie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. 3 instytucje podają dokładne ilości szkół, które są zaangażowane w działach, co świadczy o istnieniu procedur monitorowania efektów.

Fundacja regularnie monitoruje też policyjne statystyki dotyczące prób samobójczych wśród młodzieży i dzieci.

Z danych komend wojewódzkich wynika, że w 2022 roku odnotowano 2031 próby samobójcze wśród dzieci i młodzieży, z czego 150 zakończyło się zgonem. To wzrost o 150 proc. w stosunku do 2020 roku.

Skalę kryzysu widać też na pierwszym froncie wsparcia. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, która od 2008 roku prowadzi 116 111 – telefon wsparcia dla dzieci i młodzieży,

w 2022 roku odebrała 53 tys. telefonów i podjęła 885 interwencji ratujących życie.

To najwięcej w historii organizacji. W styczniu 2023 telefon 116 111 dzwonił 4 638 razy, a na skrzynkę pomocową spłynęły 582 wiadomości. Fundacja podjęła aż 66 interwencji w kryzysach suicydalnych.

;

Udostępnij:

Paulina Pacuła

Pracowała w telewizji Polsat News, portalu Money.pl, jako korespondentka publikowała m.in. w portalu Euobserver, Tygodniku Powszechnym, Business Insiderze. Obecnie studiuje nauki polityczne i stosunki międzynarodowe w Instytucie Studiów Politycznych PAN i Collegium Civitas przygotowując się do doktoratu. Stypendystka amerykańskiego programu dla dziennikarzy Central Eastern Journalism Fellowship Program oraz laureatka nagrody im. Leopolda Ungera. Pisze o demokracji, sprawach międzynarodowych i relacjach w Unii Europejskiej.

Komentarze