Dzięki śledztwu OKO.press Facebook usunął fanpejdże, mające łącznie 1,1 mln polubień. Szerzyły fake newsy oraz promowały m.in. wiceministra cyfryzacji Adama Andruszkiewicza. Tę samą siatkę niezależnie zbadał międzynarodowy zespół aktywistów Avaaz. Po ich zgłoszeniu FB usunął też strony dwóch podobnych siatek. Jedna z nich wspierała PiS

Facebook potwierdził ustalenia śledztwa OKO.press. Odkryta przez nas siatka fanpejdży, szerzących dezinformację oraz promujących prawicowe media i prorosyjskich polityków, naruszała zasady FB. Po naszym zgłoszeniu z 17 stycznia 2019 Facebook usunął część z nich. 16 maja otrzymaliśmy oświadczenie jego biura prasowego:

“Dziękujemy OKO.press za udostępnienie nam wyników ich śledztwa i umożliwienie nam zbadania tej kwestii. Usunęliśmy szereg fałszywych i zduplikowanych kont, które naruszały nasze zasady dotyczące autentyczności, a także wiele stron, które między innymi naruszyły nasze zasady dotyczące zmiany nazwy.

Jeśli odkryjemy kolejne naruszenia, podejmiemy stosowne działania”.

Facebook usunął 13 fanpejdży, które miały łącznie 1,13 miliona polubień. Zostały usunięte, ponieważ wprowadzały w błąd swoich użytkowników, co naruszało zasady FB. Były to z początku apolityczne strony, które gromadziły np. fanów fotografii (“Zdjęcia z utraconych aparatów”) zmieniały nazwy i profil, by udostępniać linki do portali zaangażowanych politycznie.

  • Zobacz listę usuniętych fanpejdży

    Kocham Cię https://www.facebook.com/KochaszToPolubb/

    wsieci24.pl https://www.facebook.com/wsieci24pl-619103764835556/

    kryminalka.pl https://www.facebook.com/falszywemordyktorebylyzemna/

    Lalakids.pl https://www.facebook.com/lalakidspl-905031079553786/

    lalabook.pl https://www.facebook.com/lalabook.pl.strona/

    Mężczyzny https://www.facebook.com/M%C4%99%C5%BCczyzny-191149774389986/

    Innapolityka.pl https://www.facebook.com/innapolitykapl-657108634476987/

    palmala.pl https://www.facebook.com/lalapalm ala.pl.avocado

    Śmieszne filmiki https://www.facebook.com/bekowef ilmikii

    Buzzed.pl https://www.facebook.com/Buzzed Polska

    wykop24.pl https://www.facebook.com/1425413327699119

Fanpejdże do uprawiania polityki

FB usunął te fanpejdże nie z powodu treści udostępnianych na nich artykułów, ale za złamanie zasad, dotyczących autentyczności zachowań na Facebooku. Odkryta przez nas siatka jest jednak dużo większa. Według naszych wyliczeń miała co najmniej 80 stron i łącznie 4,9 milionów polubień.

Jak wykazało śledztwo OKO.press, fanpejdże działającej od 2016 roku siatki zwiększały zasięgi m.in. portali z antyuchodźczymi, antyukraińskimi i antynatowskimi fake newsami. A także portali, które promowały kolejno trzech polityków:

  • Janusza Korwin-Mikkego na nieaktywnym już „Portalu Niezależnym”,
  • Adama Andruszkiewicza na jego oficjalnej stronie „Prosto z Mostu”
  • i Leszka Millera na usuniętej w następstwie naszego śledztwa „Innej Polityce”.

Te same portale kreowały niechęć do USA, NATO i Ukrainy, a zarazem podziw wobec Rosji i strach przed III wojną światową.


Aktualizacja: po opublikowaniu wyników naszego śledztwa z oficjalnego fanpejdża Adama Andruszkiewicza zniknął link do udostępnianego w siatce portalu „Prosto z Mostu”. Wcześniej zachowaliśmy jednak zrzut ekranu.


Andruszkiewicz, dawniej lider Młodzieży Wszechpolskiej, jest teraz wiceministrem resortu cyfryzacji w rządzie PiS, odpowiedzialnego m.in. za kontakty z Facebookiem. Korwin-Mikke obecnie startuje w wyborach do europarlamentu z listy Konfederacji, a Leszek Miller z listy Koalicji Obywatelskiej.

W siatce fanpejdży promowały się też redakcje znanych prawicowych mediów, co zwiększało ich zyski z reklam. Były wśród nich m.in. serwis TV Republika, wRealu24.pl, Pikio.pl, nczas.com, DziennikNarodowy.pl.

Jak ustaliło śledztwo OKO.press, siatką fanpejdży, które do dziś promują Adama Andruszkiewicza, kieruje „nienawidzący Ukrainy i UE” tajemniczy biznesmen Konrad Piotrowski i Marta Sz., specjalistka od PR-u z Kielc. Nie możemy podać jej nazwiska ze względu na toczący się przeciwko niej proces, w którym jest oskarżona o kradzież fanpejdży, należących do jej współpracowników. Jak ustaliliśmy, przed stworzeniem siatki

Piotrowski współpracował m.in. z antyukraińskim portalem Kresy.pl, uznawanym za “tubę rosyjskiej propagandy” oraz z Konradem Rękasem, późniejszym wiceszefem prokremlowskiej partii Zmiana.

Jej szef przebywa obecnie w areszcie oskarżony o szpiegostwo na rzecz Rosji i Chin.

Według naszych rozmówców fanpejdżami siatki administrowały konta “Mark Piotrowski” i “Alicja Wagner”, powiązane z adresami mailowymi używanymi przez Konrada Piotrowskiego i Martę Sz. Oba zostały usunięte.

Facebook usunął także konta redaktorów portali udostępnianych przez siatkę, w tym konto Sebastiana Morynia, zastępcy redaktora naczelnego TV Republika ds. online.

Wyniki naszego śledztwa opublikowaliśmy w trzech częściach. Można je przeczytać tutaj:

AVAAZ i dwie kolejne siatki

Niezależnie od OKO.press na trop siatki Piotrowskiego i Marty Sz. wpadł także zespół analityków AVAAZ, globalnego ruchu obywatelskiego, który m.in. walczy z dezinformacją w internecie.

W tym miesiącu (11 maja) udało im się też doprowadzić do zamknięcia 23 włoskich stron z 2,46 mln obserwujących, które wspierały m.in. skrajnie prawicowy Ruch Pięciu Gwiazd.

AVAAZ wytropił trzy niezależne siatki, które wprowadzały w błąd użytkowników Facebooka w wyżej opisany sposób i także rozsiewały dezinformację i fałszywe treści, dotyczące imigrantów, islamu, LGBT oraz antysemickie. Wyniki swojej analizy przekazali Facebookowi 26 kwietnia 2019 roku, a opublikowali je wczoraj, 16 maja.

Według wyliczeń AVAAZ wszystkie trzy miały łącznie 184 fanpejdże i 13 grup, które liczyły łącznie ponad 8 mln obserwujących. Facebook usunął łącznie 27 stron, które śledziło 1,93 mln użytkowników.

Według AVAAZ podobne rozmiary do odkrytej przez OKO.press siatki miała siatka nazwana przez nich “Supersiecią”. Składała się ze 132 fanpejdży i grup, gromadzących łącznie prawie 4 mln obserwujących. Udostępniały głównie tabloidowe prawicowe portale: nczas.com (serwisu założonego przez Janusza Korwin-Mikkego “Najwyższego Czasu!”), magnapolonia.com, prawdaobiektywna.pl, hnews.pl, propublico24.pl.

Oraz otopress.pl, podszywający się pod OKO.press i siejący dezinformację portal, który prowadzi Marcin Paliona, wcześniej redaktor Newsweb.pl – portalu z fake newsami opisanego przez “Politykę” i “Superwizjer” TVN.

Do tej siatki należy też facebookowa grupa portalu niezlomni.com, której administratorem był Tomasz Plaskota, dziennikarz prorządowego wpolityce.pl. Z kolei administratorem grupy “Popieram Zbigniewa Ziobrę”  był posługujący się kilkoma bliźniaczymi kontami “Arkadiusz Leks”. Udostępniał w niej materiały propisowskie, a nawet wzywające do głosowania na PiS.

Według wyliczeń AVAAZ po interwencji Facebooka w trzech siatkach wciąż pozostało łącznie 156 aktywnych stron i grup.

Wzywamy Facebooka, by przyjrzał się im dokładnie oraz by działał w zgodzie z własną, niedawno przyjętą polityką zakładającą ograniczanie zasięgu grup i stron szerzących dezinformację” – wezwał AVAAZ.

OKO.press przyłącza się do apelu.


Dziennikarz, filozof. Związany z OKO.press od 2016 roku. Wcześniej pisał dla "Gazety Wyborczej". Był nominowany do nagród dziennikarskich. Boksuje.


Lubisz nas?

Dołącz do społeczności OKO.press

Wiesz więcej? Skontaktuj się z zespołem śledczym OKO.press i przekaż nam swoje informacje [email protected]