Czarnek na ścieżce pani Teresy z Ostródy – czyli jak PiS miota się w kwestii Ukrainy

W Prawie i Sprawiedliwości trwa właśnie kolejna odsłona wewnętrznej wojny między frakcją twardogłowych a stronnikami Mateusza Morawieckiego. Kluczem do niej jest kwestia Ukrainy i polskiego wsparcia dla walczącego z Rosją kraju. A także wewnętrzny spór o to, w jakim stopniu partia ma podążać za radykalizującymi się antyukraińskimi nastrojami części polskiego społeczeństwa. I w jakim stopniu ma odróżniać się pod tym względem na przykład od Konfederacji Korony Polskiej Grzegorza Brauna.

Na razie szala wydaje się przechylać na stronę byłego premiera. A pozycja Czarnka słabnie – co nie pierwszy już raz skłania część komentatorów do spekulacji, że jego obecna rola w partii może się zakończyć jeszcze przed startem właściwej kampanii wyborczej.

Nie zmienia to jednak faktu, że w prezesie PiS Jarosławie Kaczyńskim najwyraźniej są dwa wilki. Bo z jednej strony odciął się od najnowszych antyukraińskich wypowiedzi Przemysława Czarnka, a z drugiej – chwilę później – zawarł coś w rodzaju paktu senackiego z prorosyjskim Markiem Wochem. Tym samym Markiem Wochem, który w październiku 2025 roku ogłosił oficjalną współpracę z partią Grzegorza Brauna.

Czarnek i pomoc dla Ukrainy

Przemysław Czarnek, oficjalny kandydat PiS na premiera i zarazem jeden z liderów twardogłowego skrzydła tego ugrupowania, postanowił spróbować narzucić partii nową, jeszcze bardziej radykalną niż dotychczasowa narrację w sprawie Ukrainy. Natrafił na zdecydowany odpór – nie tylko polityków strony demokratycznej, ale i prezesa własnej partii.

Teraz zaś Mateusz Morawiecki i jego ludzie – nie bez pewnej zresztą racji – oskarżają Czarnka i jego stronników o reaktywne poddawanie się narracjom obu Konfederacji. Nie brakuje i ostrzejszych komentarzy.

„Kto wie, może do doradców przyszłego premiera dołączyła pani Teresa Kawczyńska z Ostródy” – tak nasze pytanie o ostatnie występy Czarnka kwituje jeden ze stronników Morawieckiego.

Zaznaczmy, że hasło „Teresa Kawczyńska z Ostródy” odnosi się do ewidentnie fejkowego facebookowego profilu, na którym rozpowszechniano narrację dezinformacyjną dotyczącą kontekstu ataku na ukraińskie dziewczynki w autobusie miejskim z Bielska-Białej.

„Trzeba zmusić Unię Europejską do zaprzestania na ten moment finansowania zbrojeń na Ukrainie i odbudowy Ukrainy, dopóki Ukraina nie wejdzie na ścieżkę wartości proludzkich” – stwierdził Czarnek w poniedziałek 13 lipca w TV Republika.

Jeden z najważniejszych polityków Prawa i Sprawiedliwości wprost sformułował w ten sposób pomysł, który byłby spełnieniem najskrytszych marzeń Kremla. Otóż ze względu na „wartości proludzkie” – czyli, by przełożyć to z języka Czarnkowego na polski: dopóki Ukraina nie zaakceptuje polskiej prawicowej polityki historycznej – nasz kraj miałby zablokować europejskie wsparcie dla broniącego się przed Rosją kraju.

„Zmusić, zmusić, zmusić”

Nie, to nie było przejęzyczenie. Kandydat PiS na premiera rozwijał swoją myśl przez dłuższą chwilę, a słowo „zmusić” było tu motywem przewodnim.

„Zmusiłbym na arenie międzynarodowej przede wszystkim – nie mówiąc już o kursie wewnątrzpolskim – do radykalnej zmiany kursu Ukrainy wobec Polski i Polaków. Nie, tylko jeśli chodzi o kwestie historyczne, ale także, jeśli chodzi o przyszłość” – mówił Czarnek.

„Jesteśmy państwem, które ma strategiczne oddziaływania, jeśli chodzi o NATO, jeśli chodzi o możliwość integracji Ukrainy z Unią Europejską. Na wiele możliwych sposobów można dzisiaj Ukraińców do tego zmusić, tylko trzeba chcieć” – to kolejny cytat z kandydata PiS na premiera.

Formułowanie przez Czarnka antyukraińskich żądań w pełni zgodnych z interesem Kremla i przekazem Grzegorza Brauna zostało ciepło przyjęte jedynie przez najbardziej skrajną część Prawa i Sprawiedliwości.

We wtorek na słowa Czarnka bardzo ostro zareagował Jarosław Kaczyński. „Prawo i Sprawiedliwość stoi i zawsze stało na stanowisku, iż pomoc militarna, realizowana także przez Unię Europejską na rzecz Ukrainy, jest bezwzględnie potrzebna. To kluczowa sprawa z punktu widzenia polskiej racji stanu i naszego bezpieczeństwa. Sprawa wypowiedzi pana Przemysława Czarnka zostanie wyjaśniona przez kierownictwo partii” – stwierdził prezes PiS. Wpis o tej treści został zamieszczony na jego koncie na platformie X.

Również we wtorek Czarnek został wezwany na Nowogrodzką na dywanik. W środę nie chciał mówić, co usłyszał od prezesa. W mediach próbował natomiast dowodzić, że między nim a Jarosławem Kaczyńskim w kwestii Ukrainy ani żadnej innej nie ma rozbieżności.

Od słów Czarnka odcięła się też Kancelaria Prezydenta. „Prezydent Karol Nawrocki opowiada się za dalszym wspieraniem Ukrainy w walce z Rosją” – ogłosił rzecznik głowy państwa, minister w Kancelarii Prezydenta Rafał Leśkiewicz.

Morawiecki reaguje

Krytyka Czarnka ze strony Kaczyńskiego dla Morawieckiego i jego ludzi oznaczała zielone światło do kontrataku.

„Pomagaliśmy Ukrainie nie z jakiejś naiwności czy z oczekiwania na jakąkolwiek wdzięczność, tylko z chłodnej kalkulacji polskiej racji stanu. Imperializm rosyjski trzeba powstrzymywać najlepiej jak najdalej od naszych granic” – mówił w środę w Polsacie Mateusz Morawiecki. „Do dzisiaj bardzo ważne jest to, aby Ukraina się broniła. Jak się broni za europejskie pieniądze, to niech się dalej broni za europejskie pieniądze. W tym za polskie” – stwierdził Morawiecki.

Były premier wyraźnie sugerował, że kurs przyjęty przez Czarnka i twardogłowych szkodzi Prawu i Sprawiedliwości. Podkreślał, że polityka prowadzona przez Czarnka jest reaktywna względem narracji narzucanych przez Konfederatów i Braunistów.

„Niektórzy nasi koledzy rzeczywiście próbują zajść Grzegorza Brauna od prawej strony. Jeżeli mówimy językiem Konfederacji, to jednocześnie otwieramy bramy dla naszych wyborców, żeby zrezygnowali z poparcia dla Prawa i Sprawiedliwości. To mnie bardzo martwi” – mówił Morawiecki. Według byłego premiera, PiS „nie może grać jak Konfederacja”.

„Robię wszystko z mojej strony, żeby nie tylko tego uniknąć, ale żeby pokazać taki nowoczesny konserwatyzm, nowoczesną, dynamiczną twarz Prawa i Sprawiedliwości. Pokazywać, czym jest dbałość o polski budżet, o nowoczesne sektory polskiej gospodarki, o nowe miejsca pracy” – mówił Morawiecki.

„Żelazo za krew” i „współczesny banderyzm”

Zaznaczmy przy tym, że były premier sformułował już swoją opowieść o wsparciu Polski dla Ukrainy za czasów swoich rządów. Zrobił to, zarówno pogrywając motywem twardej realpolitik, jak i wykonując rodzaj ukłonu pod adresem radykalizującego się elektoratu.

W tej opowieści – najlepiej wyrażonej w obszernym wpisie zamieszczonym przez Morawieckiego 10 lipca na platformie X – rząd PiS miał dokonać pragmatycznej transakcji „żelazo za krew” z Ukrainą w celu powstrzymania Rosji. Żelazo – to oczywiście polskie czołgi i bojowe wozy piechoty przekazane Ukrainie przez Polskę. Krew – to rzecz jasna poświęcenie i krwawa ofiara ukraińskich żołnierzy ponoszone na froncie.

Morawiecki dowodził, że w ten sposób PiS „spełnił marzenie Piłsudskiego” i uczynił z Ukrainy „państwo buforowe” oddzielające Rosję od południowo-wschodnich granic Polski.

W ostatnich wypowiedziach Czarnka pojawiły się natomiast zupełnie inne wątki – wcale nie takie nowe w przekazie PiS-owskich twardogłowych, za to diametralnie odmienne od narracji Morawieckiego.

„Ukraina banderowska to jest śmiertelne zagrożenie” – mówił kandydat PiS w środę 15 lipca w programie „Tłit” Wirtualnej Polski – ta wypowiedź odnosiła się nie do historii, lecz do teraźniejszości. Czarnek podkreślił przy tym, że „ukraiński banderyzm” jest dokładnie takim samym zagrożeniem dla Polski jak agresywna polityka Rosji.

Kilka dni wcześniej w TV Republika wywody o współczesnej „banderowskiej Ukrainie” rzekomo czyhającej na okazję do przeprowadzenia (wraz z Niemcami) nowego rozbioru Polski snuł Piotr Matczuk, PR-owiec PiS powiązany z frakcją twardogłowych.

W tym samym programie Czarnek podawał też znacznie zawyżoną liczbę ofiar rzezi na Wołyniu. Mówił o „150 tysiącach zamordowanych”, podczas gdy szacunki historyków zamykają się między 40 a 60 tysiącami. Liczby 100 tysięcy i powyżej podawane są głównie przez przedstawicieli środowisk skrajnie prawicowych lub prorosyjskich.

Anna Mierzyńska opisuje w OKO.press nowy nieoficjalny rekord w tej materii – otóż w trakcie tegorocznych obchodów wołyńskiej rocznicy w Domostawie (to tam, gdzie stanął nekropornograficzny pomnik ofiar rzezi) mówiono o „250 tysiącach” zamordowanych.

***

PiS nie zdołał jak do tej pory ustawić stabilnego kursu w sprawie Ukrainy. Partia miota się między przekazami bliskimi środowiskom prorosyjskim, powielanymi przez jej twardogłowych, a opowieścią o „żelazie za krew” sformułowaną przez Morawieckiego.

Choć druga z tych narracji jest znacznie bliższa faktom, w tej pierwszej część polityków PiS upatruje wciąż potencjał polityczny – bo miałby to być sposób i na powstrzymanie sondażowych wzrostów obu Konfederacji, i na nadanie PiS-owi antyukraińskiego wiatru w żagle u progu kampanii wyborczej.

Jarosław Kaczyński zaś jedną ręką stopuje najostrzejsze zapędy Przemysława Czarnka, a drugą ściska dłoń Marka Wocha.