Ostatni dzień kampanii samorządowej
Na żywo
Po przegranej w wyborach samorządowych PiS może się już nie podnieść – mówił w TVN24 prezydent Warszawy, Rafał Trzaskowski. Tymczasem najnowszy sondaż Ipsos dla OKO.press i TOK FM pokazuje, że to PiS może zdobyć przewagę w tych wyborach
13:32 16-01-2024
NIK zawiadamia prokuraturę. Zbadał wydatki spółek skarbu państwa
Najwyższa Izba Kontroli złożyła 10 zawiadomień do prokuratury w sprawie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez sześć spółek z udziałem Skarbu Państwa i cztery fundacje — czytamy w komunikacie NIK. „W sumie firmy te przeznaczyły na darowizny blisko 841 mln zł, a 81 proc. tej kwoty przekazały utworzonym przez siebie fundacjom” – podaje NIK. 795 mln zł poszło na sponsoring, a na usługi medialne ponad 1 mld zł. Na usługi prawne i doradcze – ponad 562 mln zł.
Zawiadomienia złożone przez NIK dotyczą firm:
- PKN ORLEN;
- firm zależnych koncernu: PGNiG SA, ENERGA SA i Sigma Bis SA;
- a także spółek zależnych od PZU: Alior Bank SA oraz Link4.
„Część tych firm była wcześniej wielokrotnie kontrolowana przez Izbę, m.in. w 2017 roku ORLEN i ENERGA, kiedy to Najwyższa Izba Kontroli również sprawdzała wydatki na sponsoring i usługi medialne. Prezesem zarządów obu tych firm był wówczas obecny prezes PKN ORLEN Daniel Obajtek. Z kolei fundacje, które uniemożliwiły przeprowadzenie najnowszej kontroli, to Fundacja ORLEN, Fundacja ENERGA, Fundacja BGK im. J.K. Steczkowskiego oraz Fundacja PGNiG im. I. Łukasiewicza” – pisze NIK.
„Dziewięć skontrolowanych przez NIK spółek z udziałem Skarbu Państwa w latach 2017-2021 przeznaczało także duże środki na darowizny, a więc na taką formę wspierania inicjatyw społecznych, która jest najmniej korzystna z punktu widzenia darczyńcy, ponieważ w najmniejszym stopniu jest związana z jego promocją” – pisze NIK. I zaznacza, że o ile sponsoring podlegał szczegółowym wewnętrznym regulacjom, to pieniądze, które trafiały do fundacji jako darowizny, pozostawały poza jakimkolwiek nadzorem.
„Spółki nie sprawdzały, czy utworzone przez nie fundacje wykorzystywały otrzymane pieniądze. Prowadziło to do kuriozalnych sytuacji – firmy przekazywały kolejne darowizny, choć wcześniejsze niemal w całości leżały na kontach bankowych fundacji” – czytamy w raporcie.
Spółki skarbu państwa sponsorowały też galę mediów wspierających PiS, np. Gazety Polskiej, portalu wpolityce.pl. To tam nagradzano polityków z partii Jarosława Kaczyńskiego statuetkami lub tytułami „Człowiek wolności”. Nagradzane były też firmy państwowe np. KGHM – polski przedsiębiorca 2020 roku, lider przemysłu. Innowatorem zostały Porty Lotnicze i ich prezes.
Na usługi medialne spółki zawarły ponad 4,6 tys. umów za ponad 1 mld zł w ciągu pięciu lat. W 2017 roku był to koszt ok. 162 mln zł, a w 2019 już 282 mln zł. Umowy były zawierane głównie z TVP – w 2021 roku spółki wydały na telewizję publiczną 26 mln zł, na Polsat ok 24 mln, a na TVN od 2019 roku ani grosza.
Według raportu NIK jeden z czołowych producentów miedzi i srebra KGHM sponsorował politykę.
Spółka przez lata była zarządzana przez nominatów PiS. O wpływy wojowali w niej były premier Mateusz Morawiecki i była marszałek Sejmu Elżbieta Witek.
„Kontrola przeprowadzona przez Izbę pokazała także, że we wszystkich badanych spółkach z udziałem Skarbu Państwa kupowanie usług medialnych, prawnych i doradczych wielokrotnie odbywało się z pominięciem przyjętych w firmach procedur zakupowych, a jedna ze spółek sektora przemysłowego – KGHM – zrezygnowała z przepisów zakazujących sponsoringu związanego z działalnością polityczną” – pisze NIK.