Odwet za Teatr Żeromskiego? Ministerstwo kultury grozi odebraniem milionów świętokrzyskim instytucjom

23 stycznia wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Marek Krawczyk ujawnił na antenie TVP3 Kielce, że prowadzi rozmowy z dyrektorem Muzeum Narodowego w Kielcach na temat ewentualnego wypowiedzenia umowy o współprowadzeniu instytucji. – Bardzo poważnie zastanawiamy się nad losem innych instytucji kultury w województwie świętokrzyskim – dodał Krawczyk.

Oprócz Muzeum Narodowego, MKiDN współprowadzi z samorządem województwa świętokrzyskiego Muzeum Zamkowe w Sandomierzu. Umowę o współprowadzeniu tej placówki podpisał w 2022 roku PiS-owski minister kultury Piotr Gliński. Muzeum Zamkowe wpisane jest do rejestru instytucji województwa świętokrzyskiego, natomiast Muzeum Narodowe jest na liście instytucji ministerialnych.

Wycofanie się ze współprowadzenia obu muzeów byłoby ciosem w ich działalność. Kieleckie Muzeum Narodowe wraz z oddziałami dostaje z ministerstwa 10 mln zł, muzeum w Sandomierzu – 2,5 mln zł. To połowa budżetu tych instytucji, pozostałą część pokrywa zarząd województwa świętokrzyskiego.

Odwet ministerstwa za teatr?

Dlaczego Ministerstwo rozważa tak radykalne kroki wobec największych muzeów w regionie? Kontekstem może być sprawa Teatru im. Żeromskiego w Kielcach, który również jest współprowadzony przez MKiDN. Od roku trwa konflikt między resortem i władzami województwa wokół obsady dyrektora instytucji. Rządzący w świętokrzyskim PiS zignorował wyniki konkursu i nie powołał na to stanowisko reżysera Jacka Jabrzyka, który wygrał z popieranym przez samorząd Leszkiem Zduniem, aktorem związanym z Teatrem Klasyki – instytucją powołaną decyzją ministra Glińskiego. Zarząd województwa ogłosił drugi konkurs, ale wojewoda świętokrzyski na wniosek resortu unieważnił uchwałę w tej sprawie.

W listopadzie 2025 roku minister kultury Marta Cienkowska zaproponowała, że Ministerstwo przejmie prowadzenie Teatru i przekształci go w instytucję narodową. Argumentowała, że zapewni to stabilność funkcjonowania sceny. Radni wojewódzcy pod koniec roku odrzucili jednak tę propozycję. Przyjęli za to uchwałę o samodzielnym prowadzeniu teatru przez województwo.

Wypowiedź wiceministra Krawczyka skomentowała Anna Krupka, posłanka PiS i szefowa struktur partii w regionie, która – według informacji OKO.press – ma stać za obstrukcją regionalnych władz w sprawie teatru. W rozmowie z TVP3 obciążyła ministerstwo odpowiedzialnością za „generowanie konfliktu już nie tylko w sprawie teatru Żeromskiego”.

Konsekwencje politycznego konfliktu ponosi sam teatr. Od 1 lipca 2025 r. placówką kieruje pełnomocniczka Luiza Buras-Sokół, wskazana przez ustępującego dyrektora Michała Kotańskiego. Jej działania mają jednak charakter doraźny, a planowanie kolejnych sezonów jest poważnie utrudnione. Sezon 2025/2026 odbywa się pod ironicznym hasłem „Spokojnie, to tylko awaria”.

Reżyser skarży zarząd województwa

Konflikt wokół kieleckiej sceny może znaleźć rozwiązanie w sądach. 4 marca Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ma rozpatrzyć skargę Jacka Jabrzyka na działania zarządu województwa świętokrzyskiego. Z kolei 12 marca przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odbędzie się rozprawa dotycząca skargi kasacyjnej wniesionej przez zarząd woj. świętokrzyskiego od wcześniejszego wyroku WSA. Chodzi o zasadność uchylenia przez wojewodę decyzji o ogłoszeniu drugiego konkursu na dyrektora teatru.

Równolegle kielecka prokuratura prowadzi śledztwo dotyczące przebiegu konkursu. Badane są m.in. wątki ewentualnych zaniechań zarządu województwa oraz możliwości ujawnienia poufnych danych – dwóch kandydatów oskarżyło Rzeczpospolitą o opublikowanie informacji na temat ich programów konkursowych.

Na zdjęciu: Muzeum Narodowe w Kielcach – Pałac Biskupów Krakowskich po renowacji w 2022 r. Fot. Paweł Malecki / Agencja Wyborcza.pl