17 lutego 2019

Koalicja Europejska (33,2 proc.) dogoniła PiS (33,7) i razem z Wiosną mogłaby go odsunąć od władzy

SONDAŻ OKO.press. Słabszy PiS remisuje z Koalicją Europejską (PO+.N+PSL+SLD) - po 19 euromandatów i 33-34 proc. głosów. Takie poparcie dałoby Koalicji w Sejmie 180 mandatów i razem z Wiosną (12 proc. głosów, 52 mandaty) pozwoliłoby odsunąć PiS od władzy. Gdyby Wiosny nie było, Koalicja miałaby 40 proc., ale mandatów tylko 223. Uwaga, Kukiz i Korwin rosną!

Zakończony w sobotę 16 lutego 2019 sondaż IPSOS dla OKO.press przynosi rewelacyjne wyniki i odpowiedź na trzy najgorętsze dziś pytania:

  • Czy PiS wygra eurowybory?
  • Czy PiS będzie dalej rządził Polską?
  • Czy idący osobno Biedroń szkodzi opozycji demokratycznej, która chce odsunąć PiS od władzy?

Odpowiedź na wszystkie pytania brzmi: raczej nie. Choć trzeba pamiętać, że to tylko prognozy na podstawie fotografii dzisiejszych postaw.

Koalicja Europejska i PiS - po 19 euromandatów

Po raz pierwszy w polskich sondażach sprawdziliśmy notowania Koalicji Europejskiej w składzie PO + .N + SLD + PSL, wyprzedzając jej oficjalne powstanie (na razie jasno zadeklarował się SLD oraz Zieloni).

KE cieszy się poparciem 33,2 proc. statystyczne identycznym jak PiS - 33,9 (uwaga! tak podawanie wyników z dokładnością do 0,1 pkt proc. ma sens wyłącznie poglądowy, by pokazać, że różnica wynosi 0,7 pkt proc. Błąd pomiaru wynosi i tak 3 pkt. proc.).

Wynik 34 proc. to najgorsze notowanie PiS w sondażach IPSOS dla OKO.press po wyborach 2015 roku. Z jednym wyjątkiem - 32 proc. po blamażu z wyborem Tuska w marcu 2107 na przewodniczącego Rady Europejskiej. W czasie trzydniowego badania miała miejsce kolejna odsłona afery Srebrnej - "koperta Kaczyńskiego".

Trzecie miejsce zajęła Wiosna z 12 proc., czyli nieco mniej niż we wcześniejszych sondażach Kantar MB (14 proc.) i IBRiS (16 proc.). To może oznaczać, że efekt Konwencji 3 lutego 2019 się wyczerpuje, a w każdym razie nie kumuluje.

Próg 5 proc. przekraczają jeszcze Kukiz'15 (7,9 proc.) i KORWiN w parze z Ruchem Narodowym (6,1).

Co siódmy wyborca jest zwolennikiem formacji prawicowo-nacjonalistycznych w wersji bardziej radykalnej niż PiS.
IPSOS 2019 luty poparcie dla partii i koalicji w eurowyborach
IPSOS 2019 luty poparcie dla partii i koalicji w eurowyborach

W sondażu pytaliśmy o eurowybory. Przeliczamy więc głosy na miejsca w Parlamencie Europejskim:

  • PIS - 19;
  • KE - 19;
  • Wiosna - 7;
  • Kukiz'15 - 4;
  • Korwin - 3.

W wyborach do Parlamentu Europejskiego mandaty przelicza się w dwóch krokach:

  • najpierw metodą d’Hondta ustala się, ile mandatów zdobyły poszczególne ugrupowania;
  • potem systemem Hare Niemeyera rozdziela się mandaty na poszczególne okręgi.

My poprzestaliśmy na pierwszym kroku.

Metoda d’Hondta polega na wyliczeniu ilorazów dla poszczególnych ugrupowań.

W naszym wyliczeniu przyjęliśmy, że w wyborach do PE będzie tyle samo uprawnionych do głosowania co w 2014 roku (30.636.537), a frekwencja wyniesie 35 proc.

To znaczy, że np. na PiS głosowałoby 3.535.101 osób (lub 3.459.273 – wariant z koalicjami), a na partię Roberta Biedronia 763.074 osób (lub 702.604 – wariant z koalicjami). Te liczby dzieli się następnie przez kolejne liczby naturalne (1, 2, 3, 4…) aż do 52 (tyle Polska będzie miała mandatów). W ten sposób każde ugrupowanie otrzymuje 52 ilorazy. Następnie są one porządkowane od najwyższego do najniższego.

Później postępuje się w ten sposób:

Gdyby taki był wynik do Sejmu koalicja KE z Wiosną miałaby większość

Taki jest obecny stan nastrojów. Gdyby podobnie wypadły jesienne wybory do Sejmu 2019 znalazłoby się w nim pięć ugrupowań, które łącznie zdobywają aż 93 proc. głosów. Wyliczamy liczbę mandatów:

  • PiS - 184;
  • KE - 180;
  • Wiosna - 52;
  • Kukiz'15 - 27;
  • KORWIN + RN - 17.
Koalicja Europejska i Wiosna mogłyby zatem tworzyć koalicję większościową 232 mandatów ze sporą przewagą - 48 mandatów - nad PiS.

Nawet gdyby PiS próbował utworzyć koalicją prawicowo-narodową z Kukizem i Korwin-Mikkem, miałaby mniej - 228 mandatów.

Znany analityk systemów wyborczych, Jarosław Flis z Uniwersytetu Jagiellońskiego, opublikował formułę pozwalającą na wyliczenie oczekiwanego wyniku wyborczego dla danej partii. Formuła ta, po dokonanych przez Leszka Kraszynę przekształceniach, wygląda dla polskich wyborów parlamentarnych następująco:

La = ga / (1-m) * (460+ 41/2 * p) – 41/2

gdzie:

La – oczekiwana liczba mandatów danej partii

ga – odsetek głosów danej partii w wyborach (wyrażony np. 0,29)

m – odsetek głosów „zmarnowanych” (otrzymanych przez partie, które nie przekroczyły ustawowego progu; w tym przypadku 0,14)

p – liczba partii, które przekroczyły próg ustawowy

(Chcących się dowiedzieć, skąd się ta formuła wzięła, zachęcamy do lektury wpisu Jarosława Flisa na jego blogu).

A gdyby wszystkie partie startowały osobno? Prawie powtórka z 2015

Sprawdziliśmy też wariant, że wszystkie 10 największych partii startuje osobno. Chodziło o to, by oszacować siłę każdego z ugrupowań.

IPSOS 2019 luty poparcie dla partii w eurowyborach
IPSOS 2019 luty poparcie dla partii w eurowyborach

Jak widać, w wariancie "wszyscy osobno" próg 5 proc. także przekracza tylko pięć ugrupowań:

  • PiS ma 35,02 proc. (czyli minimalnie więcej niż w starciu z KE);
  • PO - 24,0 proc.;
  • Wiosna - 11,9 proc.;
  • Kukiz'15 - 7,4 proc.;
  • KORWIN + RN - 5,94 proc.

Poniżej progu 5 proc. zostają SLD i PSL, niskie są notowania Nowoczesnej, a także Razem, Teraz i Zielonych - poparcie wyborców dla wszystkich tych sześciu partii nie zamienia się w mandaty.

Gdyby potraktować takie wyniki jako prognozę wyborów do parlamentu, swoich przedstawicieli miałoby w Sejmie tylko 84,2 proc. wyborców, prawie tak mało jak w 2015 roku (83,2 proc.). System d'Hondta daje wtedy ogromną premię dużym partiom. W 2015 r. PiS zamienił poparcie 37,6 proc. na 51 proc. mandatów, w naszym sondażu 35 proc. głosów dałoby PiS 46 proc. mandatów w Sejmie.

Podział mandatów sejmowych wygląda bowiem tak:

  • PiS - 213;
  • PO - 140;
  • Wiosna - 59;
  • Kukiz'15 - 29;
  • KORWIN + SN - 19.

Jak widać, partie prodemokratyczne (PO i Wiosna) mają 209 mandatów, a Kaczyński może dalej rządzić dobierając np. Kukiz'15 (mają razem - 242 mandaty). Taki jest koszt rozproszenia sił demokratycznych.

Za to ich połączenie w koalicję przebiega - przynajmniej w naszym sondażu - bez strat wynikających z różnic programowych i mentalnych elektoratów.

Uderzające, że notowanie koalicji utworzonej przez PO, N, SLD i PSL (33,2 proc.) jest wręcz nieco wyższe niż suma notowań czterech partii startujących osobno (32,1 proc.). Tak jakby wystąpiła mini-premia za zjednoczenie wysiłków. Być może tak duża jest siła dwóch głównych postulatów: odsunięcia PiS i kurs na integrację w UE.

A gdyby Wiosny nie było? Trzy czwarte jej wyborców zostałoby w Koalicji i...

Trzecie gorące pytanie brzmi: czy idący osobno Biedroń nie szkodzi demokratycznej opozycji, a tym samym nie służy interesom PiS? Odpowiedzieć trudniej, bo trzeba oszacować, ile z 12 proc. elektoratu Wiosny stanowią uciekinierzy z koalicyjnych partii. Innymi słowy, komu Biedroń zabrał i ile.

Do tej pory byliśmy skazani na spekulacje wynikające z porównania wyników sondaży.

W analizie serii badań Kantar MB szacowaliśmy, że po wejściu do gry Wiosny poparcie dla PO spadło z 28-29 proc. do 20. Teraz wyniosło 24 proc., co może wiązać się paradoksalnie z ożywienia wizerunku Platformy w sporze z Biedroniem. Czyli Biedroń mógł zabrać PO 8-9 pkt proc., ale być może część do PO wróciła. Do tego doszły zyski Biedronia na innych partiach koalicji.

Z kolei w sondażu IPSOS dla OKO.press z grudnia 2018 sprawdzaliśmy poparcie dla koalicji TRZECH partii: PO + .N + PSL - wyniosło 31 proc. Notowania samego SLD sięgały blisko 5 proc. Mogłoby to zatem oznaczać łączne poparcie KE (z SLD w składzie) na poziomie 36 proc.

Teraz wiemy więcej. W lutowym sondażu zadaliśmy bowiem badanym pytanie, czy "w ostatnim roku zmienili swój wybór partii, na którą chcą głosować". I prosiliśmy o wskazanie partii, od której odeszli. Dało to fascynujący obraz ruchów elektoratu (będziemy do tego wracać w kolejnych analizach).

Wśród wyborców Biedronia - 75 proc. potwierdziło, że takiej zmiany dokonali, a 25 proc. że nie. Może to oznaczać, że aż jedna czwarta wyborców Wiosny to ludzie, którzy nie popierali przedtem żadnej partii, w polityce nowi lub totalnie do niej rozczarowani.

Trzy czwarte wskazało swój wcześniejszy wybór:

  • PO wymieniło 32 proc.,
  • Nowoczesną - 15 proc.,
  • SLD - 11 proc., a
  • Razem - 5 proc. obecnych wyborców Biedronia.

Najmniej wskazało na PiS (4 proc.). To rozwiewa nadzieje, że Wiosna osłabia zaplecze władzy. Od Kukiz'15 uciekło 2 proc. wyborców Biedronia, od PSL tylko 1 proc.

Jak widać, że dawni zwolennicy PO, N., SLD i PSL mogli stanowić ok. 58 proc. elektoratu Wiosny, czyli ok. 7 proc. wszystkich wyborców.

Oznaczałoby to, że uzupełniona uciekinierami do Biedronia Koalicja Europejska mogłaby liczyć na maksymalnie 40 proc. (33 plus 7 proc.)

Przeliczamy na mandaty, ale 40 proc. nie daje większości

Gdyby przyjąć, że bez konkurencji Biedronia KE uzbierałaby 40 proc. poparcia (a notowania PiS, Kukiz'15 i KORWIN pozostałyby bez zmian) oznaczałoby to podział mandatów do Sejmu:

PiS - 189,

KE - 223,

Kukiz - 30,

Korwin - 18.

Nawet gdyby KE udało się zatem zebrać 40 proc., nie zdobywa większości. Także dlatego, że dzięki szerokiej koalicji marnuje się mało głosów i premia dla zwycięzcy jest relatywnie mała (40 proc. głosów zamienia się na 48 proc. mandatów). Wyraźnie brakuje też tych kilku procent głosów spoza dotychczasowej opozycji demokratycznej, które mobilizuje Biedroń.

W następnych odcinkach omówimy m.in. ruchy elektoratu (także z PiS...), powiemy, na kogo chcą głosować mężczyźni (zwłaszcza młodzi), jaki potencjał zdobywania zwolenników mają poszczególne siły polityczne, jakie byłyby wyniki wyborów prezydenckich itd.

Sondaż IPSOS dla OKO.press 14-16 lutego 2019, metodą CATI (telefonicznie), na ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie 1004 osób.

Udostępnij:

Piotr Pacewicz

Naczelny OKO.press. Redaktor podziemnego „Tygodnika Mazowsze” (1982–1989), przy Okrągłym Stole sekretarz Bronisława Geremka. Współzakładał „Wyborczą”, jej wicenaczelny (1995–2010). Współtworzył akcje: „Rodzić po ludzku”, „Szkoła z klasą”, „Polska biega”. Autor książek "Psychologiczna analiza rewolucji społecznej", "Zakazane miłości. Seksualność i inne tabu" (z Martą Konarzewską); "Pociąg osobowy".

Komentarze

Komentarze będą wkrótce dostępne