Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Dziś, 21 maja, w ciągu dnia polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdziło, że polscy aktywiści z flotylli Sumud wracają do kraju. To Kareem Awad, Łukasz Kozak i Agata Wisłocka. Izraelskie służby porwały ich w poniedziałek i wtorek ze statków na wodach międzynarodowych. Flotylla zmierzała w stronę Strefy Gazy z symboliczną pomocą humanitarną. Izraelczycy zatrzymali wszystkie statki. A następnie dopuścili się wielu nadużyć na zatrzymanych.

Jednocześnie sami zarejestrowali te nadużycia i je opublikowali.

Film na ten temat w mediach społecznościowych z dumą prezentował izraelski minister bezpieczeństwa narodowego Itamar Ben Gwir.

To wymusiło mocniejszą reakcję przedstawicieli polskiego rządu. Najpierw ostro zaprotestował Radosław Sikorski. Dziś po południu polski minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński ogłosił, że Polska nałożyła na Ben Gwira zakaz wjazdu do naszego kraju.

Jaki jest kontekst

To nie pierwszy tego rodzaju incydent. Wczesną jesienią zeszłego roku poprzednia flotylla została potraktowana przez Izraelczyków podobnie. Ben Gwir wówczas również publikował materiały z zatrzymanymi aktywistami. Nie były jednak tak drastyczne, jak obecnie. Tym razem na działania Ben Gwira negatywnie zareagował też jego kolega z rządu, minister spraw zagranicznych Gideon Sa'ar.

Te dwa fakty najpewniej sprawiły, że Polska, która zwykle bardzo ostrożnie reaguje na działania Izraela, tym razem postąpiła stanowczo.

Incydent ten pokazuje, jak Izrael stopniowo niszczy bardzo silne przez ostatnie dekady wsparcie dyplomatyczne Europy dla Izraela.

Przeczytaj inne teksty na ten temat

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Negocjacje za kulisami trwają, a sytuacja pozostaje napięta. Rzecznik irańskiego Ministerstwa Zagranicznych Esmail Baghei przekazał dziś, 21 maja, że Iran pochyla się nad kolejną amerykańską propozycją. W ostatnich dniach Amerykanie i Irańczycy wymienili kolejne wiadomości i propozycje za pośrednictwem Pakistańczyków.

Niejasny pozostaje status potencjalnej wizyty szefa pakistańskiej armii Asima Munira w Teheranie. Wizyta taka oznaczałaby, że jesteśmy blisko jakiegoś porozumienia. Dziś rano Al Dżazira raportowała, że pomimo plotek, Munir pozostaje wciąż w Islamabadzie. Turecka agencja prasowa Andalou pisze z kolei, że Munir ma wylecieć do Teheranu w ciągu 24 godzin.

Ewentualne porozumienie, o jakim obecnie się mówi, ma na celu przede wszystkim otwarcie Cieśniny Ormuz. Zdjęta miałaby zostać zarówno irańska blokada, jak i amerykańska kontrblokada. Strony miałyby się zgodzić następnie na przeprowadzenie rozmów na temat irańskiego programu atomowego w ciągu kolejnych 30 dni.

Według dwóch irańskich źródeł, na które powołuje się agencja Reuters, irański przywódca Modżtaba Chamenei wydał rozporządzenie, że wysoko wzbogacony uran (Iran posiada około 440 kg tego materiału) musi pozostać w Iranie. Może to być pozycjonowanie się Irańczyków przed negocjacjami.

Jaki jest kontekst

Jeśli uda się doprowadzić do takiego porozumienia, dalsze rozmowy będą i tak niezwykle trudne. Być może trudniejsze niż przed wojną. Trump od miesięcy powtarza: Iran nie może posiadać broni jądrowej. We wcześniejszych rozmowach Amerykanie jasno mówili, że by to osiągnąć, Iran powinien zrzec się wysoko wzbogaconego uranu. A Irańczycy nie będą chcieli się na to zgodzić.

Nie jest to więc kwestia, którą można załatwić w ciągu 30 dni.

Trump dąży jednak do porozumienia i po ponad miesiącu niepowodzeń jakiś rodzaj umowy i otwarcie cieśniny Ormuz mógłby dać ulgę amerykańskiej administracji. Do tego dochodzi jednak niechęć Izraela do układu z Iranem.

Izraelczycy w rozmowach nie biorą udziału, co jednocześnie ułatwia i komplikuje sytuację. Ułatwia, bo ich dodatkowe i z pewnością maksymalistyczne postulaty uniemożliwiłyby porozumienie. A utrudnia, ponieważ chęć powrotu Izraela do działań zbrojnych przeciwko Iranowi musi powstrzymywać USA. Amerykanie mają sporo możliwości nacisku na Izrael, ale ostatnie lata pokazały, że korzystają z nich rzadko i niechętnie.

Dodatkowo Axios pisze, że po ostatniej rozmowie z Trumpem, izraelski premier Benjamin Netanjahu był wściekły. Jednocześnie, choć Trump w ostatnich tygodniach wielokrotnie groził wznowionym atakiem, a następnie się wycofywał, nie można w pełni wykluczyć, że Amerykanie w końcu z tej opcji skorzystają.

Wiele wskazuje na to, że nadchodzi kolejne przesilenie na irańskim froncie. I trudno przewidzieć, czy bliżej dziś do kroku w stronę pokoju, czy wojny.

Przeczytaj inne teksty w OKO.press na ten temat

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Centralne Biuro Antykorupcyjne zatrzymało dzisiaj Jacka Ż., byłego posła, współzałożyciela m.in. partii Porozumienie, byłego posła z list PO i PiS. Ż. spędził w Sejmie cztery kadencje. W latach 2020-2023 pełnił funkcję sekretarza stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, w rządzie Mateusza Morawieckiego.

Zatrzymanie ma mieć związek ze śledztwem Prokuratury Europejskiej.

Jaki jest kontekst

Ż. w 2023 roku podał się do dymisji ze stanowiska rządowego w związku z aferą w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju. Zarządzał on wówczas tą instytucją.

NCBiR to rządowa agencja zajmująca się dystrybucją funduszy (unijnych i krajowych) przeznaczonych na badania i rozwój. W 2023 roku media ujawniły, że wielomilionowe dotacje rozdzielane przez tę instytucję otrzymują podejrzane podmioty, w niejasny sposób powiązane z władzą.

Najgłośniejsze przypadki opisywane przez media w tamtym czasie to przyznanie niemal 55 mln złotych z programu „Szybka Ścieżka” firmie prowadzonej przez 26-letniego Kacpra W. Firmę zarejestrowano na 10 dni przed terminem zgłaszania ofert w konkursie. Największą, prawie 123-milionową dotację przyznano firmie Piotra M., znajomego Jacka Ż.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Zakończyła się wizyta Władimira Putina w Pekinie. Tak jak pisaliśmy, w jej trakcie oba kraje podpisały wiele dokumentów dotyczących współpracy gospodarczej. W przemówieniach obu przywódców padło wiele słów na temat przyjaźni i współpracy pomiędzy oboma narodami. Poza dyplomatyczną fasadą działo się jednak znacznie więcej i nie wszystko poszło po myśli Rosjan.

W rosyjskiej delegacji znaleźli się m.in. szefowie kluczowych rosyjskich firm energetycznych — Gazpromu i Rosnieftu. Mimo tego żaden z podpisanych dokumentów nie wspomina o planowanym przez Rosję gazociągu Siła Syberii 2, choć przed wizytą Rosjanie sugerowali, że będzie to tematem „bardzo szczegółowych dyskusji”.

Putin zdawał się sugerować gotowość do prac nad projektem, gdy mówił w Pekinie, że Rosja gotowa jest „kontynuować stabilne, nieprzerwane dostawy wszelkiego rodzaju paliwa dla szybko rosnącego chińskiego rynku”.

Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow tak mówił o postępie rozmów na temat Siły Syberii 2:

„Osiągnęliśmy postęp. Doszliśmy do porozumienia w przypadku wielu głównych aspektów Siły Syberii 2. Należy podkreślić postęp, ale wciąż jeszcze musimy sfinalizować tę umowę”.

Wbrew opowieści Pieskowa, chińskie media głównie milczą na temat rzekomego wielkiego postępu w tej sprawie.

Jaki jest kontekst

Słowa Pieskowa to głównie dobra mina do złej gry. Rosjanie mają w dyskusjach gospodarczych z Chinami słabe karty. Projekt Siła Syberii 2 to gazociąg do jednego odbiorcy — Chin. Po ataku na Ukrainę w lutym 2022 roku Europa odwróciła się od rosyjskiej energii. A przekierowanie jej w innym kierunku wcale nie jest prostą operacją. Chiny wiedzą, że Rosja nie ma łatwych alternatyw. Mogą więc stawiać twarde warunki.

Gazociąg miałby dostarczać do Chin około 50 mld metrów sześciennych gazu. W 2021 roku Rosja dostarczyła do Europy 150 mld metrów sześciennych (W 2025 – 36). W obecnej sytuacji Chiny mogą spokojnie wymagać od Rosji jak najkorzystniejszej ceny i jak największych ilości gazu. To Rosji bardziej zależy na tym projekcie.

Przeczytaj inne teksty na ten temat w OKO.press

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

„Polska stanowczo potępia postępowanie przedstawicieli władz Izraela wobec zatrzymanych przez armię izraelską aktywistów Global Sumud Flotilla, wśród których znajdują się polscy obywatele. Poleciłem wezwać niezwłocznie chargé d’affaires Izraela w Warszawie celem przekazania mu wyrazów naszego oburzenia oraz żądania przeprosin za skrajnie niewłaściwe zachowanie członka izraelskiego rządu” – napisał w mediach społecznościowych minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski.

Chodzi o aktywistów globalnej flotylli Sumud, którzy płynęli w stronę Strefy Gazy z pomocą humanitarną. To kolejna tego typu inicjatywa i kolejny raz zostaje zatrzymana przez Izrael na morzach międzynarodowych. Izraelskie wojsko przechwyciło kilkadziesiąt statków. Wśród zatrzymanych jest cała polska delegacja: Kareem Awad, Łukasz Kozak i Agata Wisłocka. Izraelczycy zatrzymali ich w poniedziałek i wtorek.

Gdy minister Sikorski mówi o niewłaściwym zachowaniu członka izraelskiego rządu, chodzi mu o Itamara Ben Gwira. Wczoraj Ben Gwir opublikował filmik, na którym widać, jak ostro traktowani są zatrzymani aktywiści. Widać na nim m.in. przemoc wobec jednej z zatrzymanych. Ben Gwir na filmie wielokrotnie się uśmiecha, wymachuje też flagą izraelską.

Co ciekawe, na film zareagował izraelski minister spraw zagranicznych Gideon Sa'ar. Napisał do Ben Gwira wprost, że spowodował szkody dla Izraela swoim żenującym przedstawieniem.

Radosław Sikorski domaga się natychmiastowego uwolnienia aktywistów. „To, że MSZ odradzało polskim obywatelom wyjazd do Izraela i Palestyny, nie oznacza, że akceptujemy naruszanie ich praw i ich godności” – dodał minister w swoim wpisie.

Jaki jest kontekst

Itamar Ben Gwir to najbardziej ekstremistyczna twarz i tak skrajnie prawicowego rządu Izraela. Polityk ten jest liderem ultranacjonalistycznej, antyarabskiej partii Żydowska Siła, przez wielu komentatorów opisywanej jako jawnie faszystowska. Żydowska Siła ma dziś sześciu przedstawicieli w Knesecie, a bez nich rząd Benjamina Netanjahu nie ma większości. W rządzie pełni funkcję ministra bezpieczeństwa narodowego.

Sytuacja humanitarna w Strefie Gazy jest daleka od normalności. Choć od października 2025 trwa zawieszenie broni, izraelska armia regularnie przeprowadza ataki na cele w Strefie; a także sukcesywnie zagarnia ziemię pod swoją kontrolę. Negocjacje co do kolejnych kroków z październikowego porozumienia stanęły w miejscu. Na dziś trudno wyobrazić sobie, by dało się w najbliższym czasie wrócić do realizacji ówczesnych ustaleń, wśród których było dobrowolne rozbrojenie Hamasu.

Pomoc, jaką wiozła flotylla, nie rozwiązałaby problemów żywnościowych Strefy Gazy. To symboliczna misja, która ma przypominać o tym, że sytuacja Palestyńczyków mieszkających w Strefie Gazy dalej jest bardzo trudna. Izrael nie zamierza jednak zezwolić nawet na symboliczną pomoc.

Przeczytaj inne teksty na ten temat w OKO.press

Przeczytaj także: