Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargi dwóch sędziów Sądu Najwyższego na kontrasygnatę premiera. Donald Tusk złożył ją na postanowieniu Andrzeja Dudy o powołaniu „komisarza” przeprowadzającego zgromadzenie wyborcze w Izbie Cywilnej SN, a potem uchylił.

Skargę na decyzję prezydenta Andrzeja Dudy i kontrasygnatę premiera Donalda Tuska złożyli w piątek 6 września 2024 roku legalni sędziowie SN z Izby Cywilnej Dariusz Zawistowski i Karol Weitz. Obaj zostali powołani na sędziów SN przed 2015 rokiem, przed rozpoczęciem przez PiS kryzysu konstytucyjnego i sporu o status nowopowołanych sędziów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że złożenie kontrasygnaty premiera pod aktem urzędowym prezydenta nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Zdaniem sądu udzielenie kontrasygnaty nie jest żadną z form działań organów administracji publicznej podlegających zaskarżeniu w ramach postępowania sądowo-administracyjnego.

Sędziowie Zawistowski i Weitz składając skargę próbowali zablokować powołanie neosędzi na stanowisko prezes Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Była to bezprecedensowa skarga. Jak pisał w OKO.press Mariusz Jałoszewski, najprawdopodobniej była to pierwsza taka skarga do sądu na kontrasygnatę premiera i jednocześnie ingerencję prezydenta w niezależność SN.

Jaki jest kontekst

27 sierpnia 2024 premier Donald Tusk kontrasygnował postanowienie prezydenta Dudy o wyznaczeniu neosędziego na przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej SN, które miało wybrać nowego prezesa Izby. Ruch ten wzbudził oburzenie wśród sędziów i osób działających na rzecz praworządności.

Uznano to bowiem za symboliczne zalegitymizowanie neosędziów w najważniejszym polskim sądzie. W kolejnym kroku torowało natomiast drogę do wyboru kolejnego neosędziego na prezesa jego izby w konstytucyjnie kontestowanej procedurze. Podejrzewano również, że decyzja ta mogła być elementem politycznego dealu z prezydentem Andrzejem Dudą.

Dzień później premier na konferencji prasowej tłumaczył, że doszło do błędu. Twierdził, że nie wiedział, że w postanowieniu prezydenta chodziło o neosędziego. Obiecywał także, że to jego ostatnia kontrasygnata.

Sędziowie Zawistowski i Weitz przekonują, że są sędziami Izby Cywilnej i mają prawo ubiegać się o wybór na przewodniczącego wyborczego Zgromadzenia Izby. Kontrasygnowana przez premiera decyzja prezydenta im to uniemożliwia. Analogicznie wygląda sprawa z ewentualnym kandydowaniem na stanowisko Prezesa Izby Cywilnej.

Prezydent Duda wyznaczył na przewodniczącego Zgromadzenia neosędziego Krzysztofa Wesołowskiego. To zaś powoduje, zdaniem Zawistowskiego i Weitza, że decyzje Zgromadzenia i wybór nowego prezesa będą obarczone wadą i będzie można podważać ich legalność.

Skarżący podkreślają, że neosędzia nie jest sędzią SN, więc prezydent nie mógł skutecznie wskazać go na przewodniczącego Zgromadzenia. Bo może nim być tylko sędzia SN.

Orzeczenie nie jest prawomocne. Zapadło na posiedzeniu niejawnym 31 października. Jego autorem jest sędzia WSA Tomasz Sałek. Sędziowie Zawistowski i Weitz złożyli w tej sprawie jeszcze jedną skargę. Dotyczyła ona postanowienia prezydenta Dudy z 27 sierpnia 2024 roku o wyznaczeniu neosędziego SN Krzysztofa Wesołowskiego na przewodniczącego wyborczego Zgromadzenia Sędziów Izby Cywilnej. Ta także została odrzucona.

Przeczytaj inne teksty w OKO.press na ten temat

Przeczytaj także: