Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się stało?

Od początku ataku USA i Izraela na Iran, co doprowadziło do wzrostu cen ropy, Ukraina skupia się na utrudnianiu Rosji sprzedawania jej ropy. Czarnomorski port Tuapse jest ważnym miejsce eksportu rosyjskiej ropy. Został ostrzelany – wraz z rafinerią – 16 i 20 kwietnia oraz 28 kwietnia.

„Obiekt ten zajmuje się zaopatrywaniem armii okupacyjnej Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy” – poinformował ukraiński Sztab Generalny 28 kwietnia.

Następnie — wbrew tradycji i po raz pierwszy w sprawie ukraińskich ataków na Rosję (a sięgają one już Swierdłowska i Czelabińska na Uralu) – głos zabrał rzecznik Putina Pieskow. Przyznał, że Ukraina znowu trafiła w zbiorniki ropy. I że była to ropa przeznaczona na eksport, wobec tego Ukraina uniemożliwia Rosji wywiązanie się z kontraktów i winna jest światowym kłopotom z ropą. „Działania Ukrainy pogłębiają więc niedobór ropy naftowej na rynkach światowych, które i tak już borykają się z poważnymi trudnościami” – podkreślił Pieskow.

Poza tym Pieskow powiedział, że o wszystkich Putin jest informowany, a do Tuapse nakazał wysłać dodatkowe siły ratunkowe i ministra od zdarzeń nadzwyczajnych Kurenkowa.

Miasto jest w katastrofalnej sytuacji. Czarny dym uniemożliwia oddychanie, z nieba leci deszcz ropy. Wszystko, łącznie z plażą jest nią skażone – a dopiero niedawno wybrzeże zostało oczyszczone po katastrofie ekologicznej wywołanej zatonięciem zdezelowanych tankowców rosyjskich w grudniu 2024 r.

Przeczytaj także:

Regionalna grupa zadaniowa informowała wcześniej, że pożary wywołane atakami dronów w kwietniu spowodowały wyciek produktów ropopochodnych do rzeki Tuapse, ale wyciek został opanowany. Plamę ropy o powierzchni 10 000 metrów kwadratowych odkryto również 1,5 mili od portu Tuapse. Wypłynęła z uszkodzonego przez drony terminalu morskiego. Niestety, następnie „ulewne deszcze spowodowały wzrost poziomu wody w rzece Tuapse, co doprowadziło do wycieków ropy również przez zapory. Akcje oczyszczania w dole rzeki, a także w okolicznych wodach i na wybrzeżu Morza Czarnego trwają całą dobę”.

Jaki jest kontekst

Pieskow pierwszy raz publicznie przyznał, że ukraińskie ataki są dla Rosji dotkliwe. Do tej pory za każdym razem, gdy Ukraińcy trafili w instalacje dla ropy, elektrownie czy zakłady zbrojeniowe, Rosjanie dowiadywali się, że „odłamki dronów spadły” na „prywatne domy”, „szkoły” czy „uczelnie”.

Teraz Pieskow ujawnił, że nie była to prawda: „Jeśli chodzi o wszelkie informacje o miejscach ataków przeprowadzonych przez reżim w Kijowie, są to informacje tajne i nie będziemy o nich mówić publicznie”.

„Trwają intensywne prace nad zapobieganiem atakom reżimu w Kijowie na rafinerie ropy naftowej i rosyjskie miasta” – poinformował.

Co z defiladą 9 maja?

Kluczowe jest teraz, czy Moskwa poważny się na zorganizowanie dorocznej parady z okazji zwycięstwa nad Niemcami 9 maja 1945 r. Zwykle o tej porze roku przygotowania i ćwiczenia szły pełną parą, a propaganda o tym informowała. W tym roku panuje na ten temat cisza, a kolejne miasta ogłaszają, że parada „Nieśmiertelnego Pułku”, czyli wymyślony przez Putina przemarsz mieszkańców z portretami walczących w II wojnie światowej przodków, odbędzie się „online”.

Komentując atak na Tuapse Pieskow zapewnił, że „parada z okazji Dnia Zwycięstwa 9 maja odbędzie się”. Na razie nie wiadomo, w jakim formacie, ale „Kreml z odpowiednim wyprzedzeniem poinformuje o tym opinię publiczną o jej formule” – powiedział Pieskow pytany, czy należy spodziewać się tradycyjnej wielkiej defilady.

Przeczytaj także:

O ukraińskich atakach w głąb Rosji pisze w dzisiejszej analizie sytuacji na froncie płk Piotr Lewandowski:

W ciągu ostatnich dwóch tygodni ukraińskie siły systemów bezzałogowych przeprowadziły co najmniej 10 skutecznych ataków dronami dalekiego zasięgu (na odległość około 1800 kilometrów) na rosyjską infrastrukturę naftową i gazową oraz kilkadziesiąt na obiekty przemysłowe i cele wojskowe na głębokim zapleczu przeciwnika.

Tylko w ostatnich dniach zaatakowane zostały: 21 kwietnia przepompownia ropy rurociągu „Przyjaźń” w obwodzie samarskim; 22 kwietnia kolejna przepompownia w Niżnym Nowogrodzie oraz zakłady petrochemiczne w Nowokujbyszewsku; 26 kwietnia rafineria rafinerię ropy naftowej w Jarosławiu.

Opublikowane zdjęcia satelitarne potwierdzają ponadto całkowite zniszczenie jednego i poważne uszkodzenia trzech budynków na terenie zakładów Atlant-Aero w Taganrogu po atakach pociskami rakietowymi Neptun z 19 kwietnia.

Co się wydarzyło

Zjednoczone Emiraty Arabskie ogłosiły dziś, że opuszczają OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries, Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową) oraz poszerzony OPEC+. W oświadczeniu Ministerstwa Infrastruktury i Energii czytamy, że decyzja została podjęta po „wyczerpującej ocenie polityki produkcyjnej ZEA oraz obecnych i przyszłych zdolności”. Ministerstwo ogłasza też, że UAE zamierzają stopniowo wprowadzać dodatkową ilość ropy na rynek w przyszłości.

UAE opuszczaja organizację już od piątku 1 maja.

Jaki jest kontekst

To ważne wydarzenie dla siły tej założonej w 1960 roku organizacji. Za pośrednictwem OPEC 12 krajów-członków wspólnie koordynowało politykę produkcji i eksportu ropy naftowej. Dało to im silniejszą pozycję na globalnym rynku i możliwość wpływania na ceny. Trzon organizacji stanowią kraje Zatoki Perskiej: Arabia Saudyjska, Iran, Irak, ZEA i Kuwejt. To Arabia Saudyjska produkuje spośród nich najwięcej.

Łącznie kraje OPEC odpowiadają za 30-35 proc. światowej produkcji ropy naftowej. W 2025 roku było to 35,7 proc. (UAE – 4,7 proc., Arabia Saudyjska – 11,5 proc.). W 2016 roku w odpowiedzi na spadające ceny ropy, do współpracy zaproszono kilka kolejnych krajów, w tym Rosję i Brazylię. Nie zostały one członkami OPEC, nową formułę współpracy nazwano OPEC+.

Skąd ten ruch Emiratczyków? To w dużej mierze wynik sporów politycznych pomiędzy krajami Zatoki Perskiej. UAE i Arabię Saudyjską dzieli wiele kwestii, a wojna w Iranie te problemy pogłębiła. Obie monarchie są po przeciwnych stronach w wypadku wojen w Sudanie i Jemenie. ZEA w kwestiach bezpieczeństwa blisko współpracują z Izraelem. W trakcie wojny w Iranie Izraelczycy wsparli Emiraty własnymi systemami ochrony przeciwlotniczej.

Emiratczycy byli też sfrustrowani samą polityką OPEC, m.in. zbyt niskimi, ich zdaniem, limitami produkcji. W czerwcu 2025 roku „The Economist” trafnie przewidywał, że to tylko kwestia czasu, zanim oba kraje wejdą w otwarty konflikt wokół produkcji ropy.

ZEA intensywnie inwestowały w ostatnim czasie w infrastrukturę produkcyjną i eksportową. Będą mogły w najbliższym czasie podnieść swój eksport i prowadzić bardziej niezależną politykę. Może to też oznaczać znaczne zwiększenie zysków z eksportu ropy w krótkim terminie.

Przeczytaj także:

Andrzej Poczobut, dziennikarz „Gazety Wyborczej” i działacz mniejszości polskiej na Białorusi spędził w więzieniu 1860 dni.

Premier Donald Tusk powitał osobiście Andrzeja Poczobuta na polsko-białoruskiej granicy.

Na platformie Donald Tusk X zamieścił serdeczny wpis:

Chwilę później w następnym wpisie Donald Tusk ujawnił:

I kolejny wpis po kilkunastu minutach:

Zwolnienie Poczobuta jest m.in. skutkiem mediacji Johna Coale, wysłannika prezydenta Trumpa. We wtorek 28 kwietnia Cole spotkał się w Warszawie z prezydentem Karolem Nawrockim i szefem MSZ Radosławem Sikorskim.

Na platformie X John Coale napisał, że wraz z zespołem pomógł doprowadzić do uwolnienia trzech Polaków i dwóch Mołdawian. Jednym z Polaków jest Andrzej Poczobut.

Osobista uraza Łukaszenki

Amerykanie pomoc w zwolnieniu Poczobuta obiecywali już w 2024 roku, gdy Polska na ich prośbę zwolniła z więzienia rosyjskiego szpiega Pawła Rubcowa, podającego się za hiszpańskiego dziennikarza, którego wymieniono za więzionych w rosyjskich łagrach dysydentów – pisze „Wyborcza”.

W sprawie Poczobuta Amerykanie natrafiali jednak na poważny opór. Łukaszenka miał do niego osobisty stosunek: Poczobut jest Polakiem, a Polaków polityk szczególnie nie znosi. Do tego w korespondencjach dla „Wyborczej" nazywał go wprost dyktatorem. Kilka razy Białorusini zapowiadali, że w kolejnej transzy zwalnianych więźniów przekażą Poczobuta. A potem nie dotrzymywali słowa.

W ostatnim roku Białoruś uwolniła blisko 400 więźniów politycznych. Poczobuta nie było wśród nich.

Kim jest Andrzej Poczobut

Andrzej Poczobut to polsko-białoruski dziennikarz, publicysta i bloger związany z Grodnem, działacz mniejszości polskiej i opozycji na Białorusi. Represjonowany przez władze białoruskie, więzień polityczny.

Kawaler Orderu Orła Białego.

W latach 1999–2001 był wykładowcą prawa w Grodzieńskim Państwowym Koledżu Politechnicznym oraz w technikum prawa i biznesu. Następnie zajął się działalnością dziennikarską.

Pracował m.in. w grodzieńskich gazetach „Pahonia”, „Dień”, „Miestnoje Wriemia”, „Głos znad Niemna” oraz ogólnokrajowym dzienniku niezależnym „Narodnaja Wola”. Pełnił funkcję Redaktora naczelnego „Magazynu Polskiego na uchodźstwie” – czasopisma Związku Polaków na Białorusi pod kierownictwem Anżeliki Orechwo (wcześniej Andżeliki Borys). Od 2006 r. korespondent „Gazety Wyborczej” w Grodnie.

Aktywny działacz ZPB od lat 90. XX w. Zawsze twardo opowiadał się za zachowaniem pełnej niezależności organizacji od władz w Mińsku, ale w ramach ustawodawstwa Białorusi. Pełnił obowiązki przewodniczącego Rady Naczelnej ZPB nieuznawanej przez władze w Mińsku.

Wielokrotnie aresztowany i skazywany przez reżim Łukaszenki. W lutym 2023 roku sąd skazał go na 8 lat więzienia o zaostrzonym reżimie.

Teraz wskutek mediacji m.in. wysłannika USA Johna Coale u prezydenta Łukaszenki – został zwolniony i przekazany stronie polskiej.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Europarlamentarzyści ze Strasburga zdecydowali o odebraniu politycznego parasola ochronnego czwórce polskich europosłów związanych ze skrajną prawicą. Wcześniej decyzję pozytywnie zaopiniowała działająca przy PE komisja prawna JURI.

Patryk Jaki może więc stanąć przed sądem i odpowiedzieć za zniesławienie sędziego Igora Tulei w czasie kampanii wyborczej do europarlamentu. Jaki publicznie mówił wówczas, że sędzia Tuleya świadomie podpisywał zgody na inwigilacje Pegasusem, potem nazywał go „upolitycznionym sędzią z zaplecza PO”. Igor Tuleya pozwał polityka zarzucając mu zniesławienie.

Daniel Obajtek odpowie za blokadę dystrybucji tygodnika „Nie” na stacjanch benzynowych Orlenu w czasach, gdy był prezesem spółki. Objatkowi nie spodobała się okładka z papieżem Janem Pawłem II. Dzisiejszemu europosłowi z ramienia PiS, a wcześniej prezesowi państwowej spółki zarzuca się naruszenie zasad wolności prasy i działalności gospodarczej. Na obajtku ciąży też podejrzenie krzywoprzysięstwa i składania fałszywych zeznań w sprawie jego relacji z dziennikarzem Piotrem Nisztorem. Chodzi o ujawnione taśmy, w którym Nisztor, związany z prawicowymi mediami, prosił Obajtka o znalezienie pracy dla niego i bliskich. Niedługo po rozmowie żona dziennikarza znalazła pracę w Orlenie, a ojciec został prokurentem w należącej do Orlenu spółce Energa-Operator.

Tomasz Buczek, polityk Konfederacji, stracił immunitet w związku z prywatnym aktem oskarżenia dotyczącym naruszenia nietykalności cielesnej innej osoby. Chodziło o przepychankę podczas wiecu Sławomira Mentzena w Tarnobrzegu, na którym Buczek wyszarpał megafon Małgorzacie Zych, byłej działaczki skrajnie prawicowej partii, wyrzuconej z Konfederacji.

Grzegorz Braun z kolei tym razem stanie przed sądem za zakłócanie uroczystości w Jedwabnem i blokadę przejazdu na miejsce uroczystości upamiętniających dokonany tam w czasie II wojny światowej mord na polskich Żydach. Jak czytamy w opinii Komisji Prawnej, Braun, podczas 84. rocznicy obchodów stał z grupą ludzi na środku drogi utrudniając przejazd i świadomie ignorował wielokrotne wezwania policji o umożliwienie przejazdu.

Jaki jest kontekst?

Parlament Europejski po raz piąty odbiera immunitet liderowi skrajnej prawicy, Grzegorzowi Braunowi. Tylko w tej kadencji europosłowie ze Strasburga decydowali o odebraniu ochrony uniemożliwającej postawienie polityka przed sądem:

• Maciejowi Wąsikowi
• Mariuszowi Kamińskiemu
• Adamowi Bielanowi.

Jak podkreśla Parlament Europejski, decyzja o odebraniu immunitetu umożliwia wyłącznie na prowadzenie przeciwko politykowi sprawy sądowej. Nie jest równoznaczna z uznaniem europosła za winnego. Politycy zachowują także mandat poselski. Pozbywa się ich wyłącznie ochrony polityczno-prawnej.

Przeczytaj także w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

Wiceministra Klimatu Anita Sowińska zastrzegła jednak, że do sprawy należy podejść rozważnie i nie podała konkretnej daty wprowadzenia zmian. Zasugerowała, że mogą one zająć nawet dwa lata, choć „kierunkowe decyzje dotyczące poszerzenia systemu” resort powinien podać już w czerwcu.

„Niewiele krajów zdecydowało się jeszcze na taki krok jak włączenie szkła do systemu kaucyjnego. Zrobiła to Rumunia i rzeczywiście wiąże się to z wyzwaniami. Choć są zadowoleni z wdrożenia tego systemu, słyszałam też głosy, że gdyby robili to jeszcze raz, poczekaliby dwa, trzy lata. Woleliby najpierw wprowadzić PET i puszki, a dopiero następnie szkło, ponieważ jest to zupełnie inny proces” – zaznaczyła Sowińska. Jak wyjaśniła, szkło jest ciężkie, konieczne może być więc wprowadzenie zmian w tym, jak działają kaucjomaty.

W grę wchodzi włączenie do systemu małpek, ale i większych butelek, między innymi po napojach alkoholowych. Zdaniem resortu ma to pomóc w opanowaniu problemu zaśmiecenia parków czy lasów, gdzie często znajdowane są puste butelki. W końcu jedno szklane opakowanie mogłoby być ponownie wykorzystywane nawet kilkadziesiąt razy.

O taki ruch od miesięcy apelowali społecznicy i eksperci gospodarki odpadami. Domagała się tego między innymi EKO-Unia, powołując się na dane agencji YOTTA. Ponad 60 proc. respondentów przeprowadzonego przez nią sondażu stwierdziło, że zauważa problem zaśmiecenia okolicy małpkami.

„Brak szkła jednorazowego w systemie kaucyjnym jest oczywistym problemem. Dodatkowo źle się stało, że pozwolono browarom na pozostanie poza systemem. To była szansa na unifikację butelek wielorazowych” – wskazywał Jacek Werder, analityk rynku gospodarki odpadami.

Jaki jest kontekst?

System kaucyjny ma już pozytywne efekty, choć spotyka się również. z krytyką. Między innymi politycy Konfederacji wskazywali, że rząd, wprowadzając to rozwiązanie, „zrobił z nas śmieciarzy”. Swoją rezerwę wyrażały również organizacje zrzeszające przedsiębiorców. O odsunięcie daty jego wprowadzenia apelowała Konfederacja Lewiatan, na problemy – między innymi ze znalezieniem miejsca na automaty – wskazywali przedstawiciele sieci handlowych. Izba Branży Komunalnej przekonywała, że z selekcją opakowań zdatnych do ponownego użycia doskonale radzą sobie sortownie.

„Jeżeli w strumieniu odpadów, które dziś znajdują się w żółtym worku/pojemniku, oddawanym przez mieszkańców zabraknie cennych surowców (a pozostanie tylko kłopotliwa i droga w zagospodarowania reszta odpadów), to instalacje przetwarzające odpady i sprzedające recyklerom surowce wtórne muszą przerzucić koszty na gminy, by pozyskać dodatkowe środki. Trend ten już widać – wprowadzenie systemu kaucyjnego powoduje drastyczne podwyżki odbioru odpadów w całej Polsce. Natomiast zyski z systemu kaucyjnego czerpią największe koncerny spożywcze wprowadzające napoje w opakowaniach jednorazowych PET” – pisali w liście do premiera członkowie Rady Przedsiębiorców, apelujących o zawieszenie działania systemu.

„Jest narracja branży odpadowej mówiąca, że mamy świetne sortownie, a dotychczasowy sposób zbiórki może wystarczyć. Ale to nieprawda” – wyjaśniał w rozmowie z OKO.press Filip Piotrowski, specjalista gospodarki obiegu zamkniętego z inicjatywy Waste Free Oceans. – „Świetne sortownie i bardzo dobrą jakość selektywnej zbiórki, czyli sortowania odpadów przez mieszkańców, mają Austriacy. Oni mimo to wprowadzili system kaucyjny w 2025 r. żeby zebrać w ten sposób więcej lepszej jakości materiału do recyklingu. Polskim instalacjom i jakości selektywnej zbiórki daleko jest do tych standardów, więc bez kaucji nie ma szans na realizację wymogów UE.”

Ministra klimatu Paulina Hennig-Kloska przekonuje, że system mimo wszystko okazał się sukcesem. Do końcówki kwietnia do zwrotomatów trafiło ponad pół miliona opakowań w 52 tys. działających punktów. „Mamy jeden problem. Ludzie kumulują się tam, gdzie są automaty. I 80 procent zwrotów dokonywanych jest w 20 procentach punktów, gdzie są automaty. I przez to mamy kolejki i przepełnione automaty” – mówiła na antenie TVN24 Paulina Hennig-Kloska.

Przeczytaj także: