Negacjoniści klimatyczni z USA idą na Europę. Zaczęli od Warszawy, pomaga im Ordo Iuris

Heartland Institute to wpływowy think tank ze Stanów Zjednoczonych, który w debacie publicznej szerzy tezy podważające zarówno istnienie zmian klimatycznych, jak i wpływ człowieka na te zmiany. Przez lata przekonywał również, że palenie tytoniu nie ma negatywnego wpływu na zdrowie.

Nic dziwnego, że organizacja upowszechnia takie poglądy:

A także przez amerykańskie fundacje, wcześniej określane jako libertariańskie i konserwatywne, a dziś będące częścią wspierającego Donalda Trumpa ruchu MAGA. Think tank jest zresztą obecnie bardzo blisko Białego Domu.

Heartland Institute od lat współpracuje z NSZZ „Solidarność”, ale zawsze była to współpraca na odległość. Teraz sytuacja się zmieniła. Polski oddział amerykańskiego think tanku został otwarty 13 maja w Warszawie. Ma obejmować swoim zasięgiem całą środkową Europę, w tym – poza Polską – także: Węgry, Słowację, Czechy, Austrię, Niemcy, Rumunię i Słowenię.

Pisał przemówienia dla Dudy

„Wydarzenie poświęcone było idei wolności, walce z lewicowo-liberalną polityką klimatyczną oraz współpracy środowisk liberalnych i konserwatywnych na rzecz wolności obywatelskich i dobrobytu” – tak o inauguracyjnym spotkaniu napisano na uruchomionej już stronie Fundacji Heartland Central Europe. – „Instytut Heartland Central Europe odpowiada na często wyrażane potrzeby grup konserwatywnych w naszym regionie i dąży do tego, by stać się platformą wymiany wiedzy i dyskusji na temat przyszłości cywilizacji zachodniej”.

Dyrektorem warszawskiego oddziału został Mariusz Zagórski, polski akademik, doktor nauk humanistycznych zajmujący się retoryką (jego praca doktorska dotyczyła „Metamorfoz” Owidiusza). Był autorem przemówień prezydenta Andrzeja Dudy. Za rządów PiS pracował w Ministerstwie Sportu i Turystyki jako dyrektor Departamentu Igrzysk Europejskich 2023. Obecnie doradza zarządowi NSZZ Rolników „Solidarność”.

W rozmowie z międzynarodowym portalem DeSmog, który od lat śledzi działalność Heartland Institute, Zagórski nie ukrywał, że warszawski oddział zamierza „proponować rozwiązania dotyczące kosztów energii i oceniać politykę klimatyczną”.

„Heartland Institute ocenia dostępność różnych źródeł energii w różnych stanach USA” – powiedział Zagórski dziennikarzowi DeSmog. – „Chcemy przygotować podobne raporty dla krajów w naszym regionie, aby zaproponować takie rozwiązania naszym decydentom”.

Ponieważ organizacja od lat współpracuje z koncernami paliwowymi, celem akcji będzie zapewne przekonywanie do odejścia od odnawialnych źródeł energii na rzecz paliw kopalnych.

Amerykanin i Brytyjka na otwarciu

Na otwarcie warszawskiego oddziału do Polski przylecieli: James Taylor, prezes Heartland Institute oraz Lois Perry, dyrektorka oddziału brytyjskiego Heartland Institute. Perry to brytyjska polityczka, do 2024 r. jedna z liderek partii UKIP (United Kingdom Independence Party) Nigela Farage`a. Celem tej partii było wyprowadzenie Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej.

Perry była w Polsce także rok temu. Wtedy przyjechała na konferencję CPAC Polska, organizowaną przez TV Republika, a finansowaną przez Zondacrypto. Konferencja ta była elementem kampanii wyborczej Karola Nawrockiego, gdy ubiegał się on o prezydenturę.

Także prezes think tanku James Taylor nie po raz pierwszy gościł w Polsce. Już w 2019 roku uczestniczył w posiedzeniu Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”.

a „okresy cieplejsze są o wiele bardziej przyjazne zarówno dla ludzkości, jak i dla przyrody”.

Teraz z kolei poinformował, że celem jego organizacji jest „upowszechnianie rzetelnej wiedzy na temat takich zagadnień, jak klimat, wykorzystanie różnych źródeł energii i ich wpływ na środowisko”.

Blisko Ordo Iuris

Inauguracja Heartland Central Europe odbyła się w warszawskim Klubie Stańczyka. To miejsce bezpośrednio związane z Instytutem Ordo Iuris — jest prowadzone przez stowarzyszenie Klub Stańczyka, w którego władzach zasiadają osoby funkcyjne z Ordo Iuris.

Przypomnijmy: Ordo Iuris za rządów PiS było organizacją z rozległymi wpływami politycznymi. Powiązane z nim osoby były zatrudniane w państwowych instytucjach i powoływane do licznych rad konsultacyjno-doradczych. Instytut działał też międzynarodowo — najpierw w ramach tzw. Agenda Europe, czyli koalicji, zrzeszającej ultraprawicowe organizacje z całego świata. Koalicja ta wówczas była finansowana między innymi przez rosyjskich oligarchów.

Po wyborach w 2023 roku sytuacja się zmieniła: członkowie Ordo Iuris utracili wpływy w Polsce, ale nawiązali kontakty ze wspierającym Donalda Trumpa ruchem MAGA. Dzięki pośrednictwu węgierskiego think tanku Collegium Mathiasa Corvinusa (finansowanemu przez rząd Victora Orbána) Instytut rozpoczął współpracę z amerykańską Fundacją Heritage. To wpływowa politycznie organizacja, która stworzyła nieoficjalny program Donalda Trumpa na drugą kadencję – Projekt 2025. W pracach nad Projektem 2025 uczestniczyły między innymi osoby z Heartland Institute – oba think tanki współpracują ze sobą od lat.

Amerykańskie kontakty

W 2025 roku przedstawiciele Ordo Iuris wraz z węgierskimi kolegami pojechali specjalnie do Waszyngtonu, by tam na spotkaniu z Heritage Foundation przedstawić plan „Wielkiego resetu” Unii Europejskiej. Plan, który de facto zakłada zniszczenie Unii Europejskiej w obecnym kształcie.

„Mamy prawo zresetować UE. I możemy to hasło wykorzystać przeciwko globalistom. (…) Po raz pierwszy konkretny program rozmontowania globalizmu” – tak Jerzy Kwaśniewski, prezes Ordo Iuris, opisał wówczas na platformie X cel antyunijnego projektu.

Prawdopodobnie właśnie te kontakty doprowadziły do tego, iż Ordo Iuris zaangażowało się w uruchomienie polskiego oddziału Heartland Institute. Co więcej, było jedynym podmiotem, który oficjalnie poinformował o powstaniu Heartland Central Europe w Warszawie. A prezes Ordo Iuris Jerzy Kwaśniewski był jednym z panelistów podczas debaty na inauguracji polskiego oddziału Heartland.

Obszański, Sakiewicz i Gliński

Poza nim panelistami byli także:

• Tomasz Obszański, etatowy doradca prezydenta Karola Nawrockiego do spraw rolnictwa, przewodniczący NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”,
• Tomasz Sakiewicz, redaktor naczelny TV Republika,
• Lukas Brucker, austriacki polityk ze skrajnie prawicowego, eurosceptycznego ugrupowania Wolnościowa Partia Austrii.

Jak poinformował polski oddział Heartland, wśród gości znaleźli się także „naukowcy, politycy (z PiS i Konfederacji – przyp. aut.), przedsiębiorcy i dziennikarze reprezentujący wolne media”. Wymieniono jednak tylko byłego wicepremiera PiS Piotra Glińskiego.

Heartland Institute to libertariański think tank z Illinois, który od lat należy do najbardziej znanych organizacji, podważających naukę o zmianie klimatu.

Instytut przedstawia się jako ośrodek ekspercki zajmujący się wolnym rynkiem i polityką publiczną, ale w debacie klimatycznej zasłynął przede wszystkim z promowania przekazu sprzecznego z ustaleniami IPCC: że wpływ człowieka na ocieplenie jest wyolbrzymiany, dwutlenek węgla nie stanowi poważnego zagrożenia, a polityka klimatyczna jest kosztowną ideologią.

Zbudowali denialistyczną infrastrukturę

Heartland Institute odegrał szczególną rolę w budowaniu infrastruktury denializmu klimatycznego: organizował konferencje dla „sceptyków klimatycznych”, publikował raporty mające imitować naukową przeciwwagę dla IPCC i wspierał osoby kwestionujące konsensus naukowy.

Działalność Heartland Institute wpisuje się w znany od dawna model podważania polityki klimatycznej. Zamiast otwarcie negować ocieplenie, organizacje tego typu często podważają skalę problemu, dowody na wpływ paliw kopalnych na klimat albo sens wprowadzanych regulacji prawnych.

Michael Mann w „Nowej wojnie klimatycznej” (w Polsce wydanej przez Wydawnictwo Dolnośląskie w 2021 roku) zalicza Heartland Institute do instytucji, które przez dekady budowały zaplecze denializmu klimatycznego w USA. Jego zdaniem rola takich ośrodków polegała na nadawaniu politycznej obronie paliw kopalnych pozorów debaty naukowej.

W ostatnich latach otwarte negowanie kryzysu klimatycznego ustąpiło bardziej wyrafinowanej strategii: opóźnianiu regulacji, skłócaniu zwolenników transformacji i przekierowywaniu uwagi z odpowiedzialności przemysłu na indywidualne wybory konsumentów.

Kontrowersyjne akcje i polityka

Think tank negacjonistów klimatycznych przez lata ukrywał, kto go finansuje. Listę najważniejszych donorów opinia publiczna poznała dzięki dziennikarskiemu śledztwu portalu DeSmog. Okazało się, że znajdowały się na niej największe koncerny paliwowe czy energetyczne.

Think tank ma też na swoim koncie bardzo kontrowersyjne akcje, których celem było zaprzeczanie zmianom klimatycznym. Na przykład kampania billboardowa z 2012 roku, w której użyto wizerunków przestępców: terrorysty Teda Kaczyńskiego, znanego jako Unabomber, mordercy Charlesa Mansona oraz komunistycznego przywódcy Fidela Castro. Na banerach obok ich twarzy pojawił się napis: „Nadal wierzę w globalne ocieplenie, a Ty?”

Jednocześnie organizacja angażowała się politycznie. Już w czasach prezydentury Baracka Obamy wspierała ruch Tea Party, który potem stał się trampoliną Donalda Trumpa do władzy. Dziś działacze Heartland Institute są przyjmowani w Białym Domu i otwarcie wspierają obecnego prezydenta USA. Najwyraźniej postanowili, że teraz rozszerzą swoje wpływy na Unię Europejską.

Krytyczny moment

Ich europejski lobbing dotyczący polityki energetycznej, który prawdopodobnie będzie promował paliwa kopalne, rozpocznie się w krytycznym dla Europy momencie. Unia Europejska stara się wprowadzić ułatwienia legislacyjne dla korzystania z OZE (odnawialnych źródeł energii).

Po ataku Rosji na Ukrainę UE nałożyła sankcje na rosyjską ropę. Nadal je podtrzymuje, chociaż po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie zagwarantowanie dostaw ropy dla państw europejskich stało się bardzo trudne. Z powodu braku paliwa sankcje blokujące dostawy ropy z Rosji zawiesiły ostatnio Stany Zjednoczone. Zostało to bardzo pozytywnie ocenione przez prezydenta Rosji Władimira Putina.

UE stara się iść inną drogą: nie zawieszać sankcji wobec Rosji, za to błyskawicznie rozwijać OZE. Nie podoba się to Putinowi, a być może także samemu Trumpowi, który ostatnio wielokrotnie krytykował odnawialne źródła energii.

Jak w ten układ polityczny wejdzie Heartland Institute ze swoim lobbingiem na rzecz paliw kopalnych? To się dopiero okaże. Będziemy to dla Państwa relacjonować.