Reset Trybunału Konstytucyjnego. Nowa propozycja: zmiana konstytucji, TK od nowa

Kryzys w Trybunale Konstytucyjnym pogłębia się od ponad dekady. Winę ponoszą politycy, którzy instrumentalizują TK na potrzeby bieżącej walki partyjnej. Wyjście z patowej sytuacji i odbudowa kluczowej dla polskiej demokracji instytucji są jednak możliwe.

Ideę konstytucyjnego resetu przedstawił po raz pierwszy w polskiej debacie publicznej w 2022 roku prof. Wojciech Sadurski w OKO.press.

Po zmianie władzy w 2023 roku zdecydowano się na ewolucyjny wariant naprawy Trybunału Konstytucyjnego ustawami, ale prezydent Andrzej Duda skierował je do... TK, który uznał je za niekonstytucyjne. Tym samym ustawy „naprawcze” nie weszły w życie.

W 2024 roku senatorowie koalicji rządzącej złożyli też w Sejmie projekt poprawki do konstytucji, która przewiduje reset TK, czyli powołanie wszystkich 15 sędziów na nowo. Aby dokonać resetu w obecnej kadencji Sejmu, potrzebna jest jednak większość konstytucyjna, czyli porozumienie z opozycją.

Pod koniec 2026 roku idea resetu konstytucyjnego okazuje się popularna w różnych kręgach politycznych. W przeszłości za resetem opowiadali się m.in. Krzysztof Bosak z Konfederacji, Adrian Zandberg z Razem, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz z Polski 2050, a niedawno także były premier Mateusz Morawiecki promujący inicjatywę Rozwój Plus.

W najnowszym odcinku podcastu „Drugi Rzut Oka” Anna Wójcik rozmawia z konstytucjonalistą dr. Tomaszem Zalasińskim, kierownikiem katedry prawa na Uniwersytecie Civitas, który przedstawił najnowszą, autorską propozycję resetu Trybunału Konstytucyjnego.

Dr Zalasiński proponuje zmianę ustawy zasadniczej tak, by skrócić kadencje obecnych sędziów TK, powołać nowy skład Trybunału i zmienić zasady jego wyłaniania. Podkreśla jednak, że reforma nie może oznaczać zastąpienia politycznej dominacji jednej strony dominacją drugiej.

„Przywrócenie praworządności w Trybunale Konstytucyjnym to nie jest odzyskanie Trybunału przez jedną większość” — podkreśla dr Zalasiński.

Czy politycy będą gotowi porozumieć się w sprawie instytucji, której niezależność powinna służyć wszystkim obywatelom, niezależnie od tego, kto sprawuje władzę? I czy proponowany reset rzeczywiście mógłby zakończyć kryzys?

Z podcastu dowiesz się:

• Dlaczego po ponad dekadzie kryzysu TK coraz więcej środowisk politycznych rozważa jego konstytucyjny reset,
• na czym polega propozycja Tomasza Zalasińskiego i czym różni się od pomysłów senatora Michała Kazimierza Ujazdowskiego i Rozwoju Plus,
• jak miałby się zmienić sposób wyboru sędziów do TK,
• co miałoby się stać z obecnymi sędziami Trybunału, także tymi wybranymi w 2026 roku,
• jak rozwiązać problem odmowy przyjmowania ślubowania od sędziów przez prezydenta,
• jak powinny wyglądać kompetencje prezesa TK,
• co zrobić z orzeczeniami wydanymi z udziałem osób nieuprawnionych do orzekania.