Pół wieku strategicznych błędów w Iranie. Amerykanie się nie uczą

Jakub Szymczak, OKO.press: Gdzie leżą korzenie wrogości między Stanami Zjednoczonymi a Iranem? Wiemy, co wydarzyło się w 1979 roku, ale dlaczego przez kolejne dekady tak trudno było nadać tym stosunkom pragmatyczny charakter?

Prof. Mohsen Milani*, Uniwersytet Południowej Florydy, autor książki „Iran’s Rise and Rivalry with the US in the Middle East”: Stany Zjednoczone cieszyły się dużą popularnością w Iranie podczas II wojny światowej. Amerykańskie wojska były witane przychylniej niż Armia Czerwona czy armia brytyjska. Po wojnie USA również odegrały ważną dla Iranu rolę: wywarły presję na wojska radzieckie, by opuściły dwie północne prowincje Iranu, w których pomogły ustanowić marionetkowe rządy. Pod naciskiem Amerykanów Sowieci się wycofali.

Ameryka cieszyła się taką popularnością, ponieważ w świadomości politycznej wielu Irańczyków Stany Zjednoczone – w przeciwieństwie do sowieckiej Rosji – nie miały ambicji terytorialnych wobec Iranu. Niestety, sytuacja zmieniła się po zamachu stanu w 1953 roku, kiedy obalono popularny, demokratycznie wybrany rząd doktora Mohammada Mosaddegha, który znacjonalizował kontrolowany przez Brytyjczyków irański przemysł naftowy. Zamach stanu przeprowadzono przy wsparciu CIA i MI6.