0:00
Prawa autorskie: Slawomir Kaminski / Agencja GazetaSlawomir Kaminski / ...
05 października 2021

Jak IPN zniechęcił się do promowania wydanej przez siebie biografii Rakowskiego

IPN odwołał spotkanie promujące wydaną przez Instytut "Biografię polityczną Mieczysława Rakowskiego". Autor oraz zaproszeni goście dowiedzieli się o tym dzień po opublikowaniu przez "Politykę" pochwalnej recenzji napisanej przez Daniela Passenta. Przypadek?

Wydrukuj

Dyskusję nad biografią Rakowskiego zaplanowano na 24 września 2021 w "Przystanku Historia" Instytutu Pamięci Narodowej. Jednak jak ustaliliśmy, autor książki Michał Przeperski miał otrzymać maila, że spotkanie odwołano „decyzją prezesa” IPN. Już nowego prezesa - dr. Karola Nawrockiego. Czy tak było rzeczywiście, pytamy rzecznika Instytutu, dr. Rafała Leśkiewicza. Ten zaprzecza. Dopytywany, kto w takim razie stoi za odwołaniem dyskusji o biografii Mieczysława Rakowskiego, odpowiada, że „nikt takiej decyzji nie podejmował”. Nie wyjaśnia też, dlaczego do dyskusji nie doszło.

Kim był Rakowski i co jest w pracy dr. Przeperskiego? Mieczysław F. Rakowski był ostatnim I sekretarzem KC PZPR (1989-1990), premierem (1988-1989), wicepremierem (1981–1985) oraz wicemarszałkiem Sejmu PRL (1985-1988), współtwórcą i redaktorem naczelnym tygodnika „Polityka” (1958-1982). „Ta książka to próba bilansu skomplikowanego życiorysu politycznego. Rakowski jest pierwszym przywódcą PZPR, który doczekał się całościowej biografii naukowej. Publikacja w ramach centralnego projektu badawczego IPN „Ruch komunistyczny i aparat władzy 1917-1990” – czytamy o pracy dr. Michała Przeperskiego na stronie IPN.

W dyskusji nad książką mieli wziąć udział udział profesorowie Andrzej Friszke i Antoni Dudek.

„Książka jest bardzo dobra i ważna. Jej wydanie jest doskonałą okazją do dyskusji o PRL, którą przekrojowo pokazuje. To unikalna sytuacja, w której jedna publikacja dotyka okresu stalinizmu, Gomułki i »Solidarności«. Debata byłaby z pewnością ciekawa i pouczająca. Jej odwołanie to afront wobec autora książki. Należy też postawić pytanie o to, czy ja i Antoni Dudek nie jesteśmy na tyle niepożądanymi gośćmi w Instytucie” – komentuje w rozmowie z OKO.press prof. Andrzej Friszke.

Bo Friszke i Dudek należą do krytyków tego, co stało się z IPN za rządów PiS.

„Znakomicie udokumentowana i przemyślana opowieść”

Tekst Daniela Passenta „Paradoks Rakowskiego” ukazał się w tygodniku „Polityka” 8 września. W internetowym wydaniu został opublikowany trzy dni później. Passent znał doskonale Rakowskiego, był publicystą "Polityki" prawie od samego początku, od 1959 r. Utrzymywał z nim bliskie kontakty aż do jego śmierci w 2008 roku.

Publicysta nie jest entuzjastą IPN – rezerwę do wydawcy recenzowanej książki, zdradza, opisując jej okładkę: „W rogu pieczęć wydawcy – Instytutu Pamięci Narodowej, który budzi mieszane skojarzenia”.

Po czym pisze: "Książka jest świetna i dobrze, że powstała. Ani jednego fałszywego zdania, żadnej propagandy, żadnej agendy politycznej, tylko znakomicie udokumentowana i przemyślana opowieść”. I dodaje „Nie zdziwiłbym się, gdyby dr Przeperski otrzymał za tę książkę Nagrodę Historyczną POLITYKI – pisma, które stworzył bohater książki. Jeszcze jeden paradoks Rakowskiego”.

Passentowi podoba się to, że „Przeperski stara się zrozumieć drogę życiową Rakowskiego” i pokazuje go jako człowieka paradoksu, rozdartego.

„Całe życie tańczył na linie. Z jednej strony – polityk, działacz rządzącej partii komunistycznej, której był oddany przez całe życie. Z drugiej – dziennikarz, bystry obserwator, który chętnie rozmawia z ludźmi w kraju i za granicą, dostawał dziesiątki listów (na wszystkie odpowiadał!), z których wyłaniał się obraz niewesoły, chwilami rozpaczliwy. Partia, której wierzył i służył, zmierzała od kryzysu do kryzysu, aż po końcową agonię i rozkaz: »Sztandar wyprowadzić«” – kończy Passent.

Spotkanie odwołało się samo?

Datę i uczestników dyskusji o książce wydawnictwo IPN ustaliło na przełomie sierpnia i września - 24 września w Przystanku Historia o biografii Rakowskiego dyskutować mieli z autorem prof. Andrzej Friszke i prof. Antoni Dudek – recenzenci doktoratu Przeperskiego, wydanego przez IPN w postaci tej książki. Promotorem był prof. Jerzy Eisler, dyrektor warszawskiego oddziału IPN. Przeperski nad biografią Rakowskiego pracował 10 lat.

W środę 8 września ukazał się tekst Daniela Passenta. Jak ustaliło OKO.press, rano, w czwartek 9 września, Przeperski otrzymał maila, w którym wydawnictwo IPN poinformowało go, że dyskusja została odwołana i zaproponowany będzie inny termin, oraz że to „decyzja prezesa” (nie podano nazwiska).

Po korytarzach IPN zaczęła krążyć plotka, że pozytywna recenzja Passenta była przyczyną odwołania promocji książki. Przeperski pytany przez OKO.press, nie chciał komentować decyzji wydawnictwa.

Kilka dni wcześniej, 2 września, spotkanie wokół jego pracy zorganizował szczeciński oddział IPN.

OKO.press zapytało rzecznika IPN, czy recenzja Passenta miała związek z odwołaniem spotkania. Dr. Rafał Leśkiewicz zaprzeczył i dodał, że wydawnictwo zaproponuje autorowi nowy termin, choć nie wyjaśnił dlaczego do dziś – jak ustaliło OKO.press – tego nie zrobiło.

Udostępnij:

Estera Flieger

Dziennikarka, przez blisko cztery lata związana z „Gazetą Wyborczą”, obecnie redaktorka naczelna publicystyki w portalu organizacji pozarządowych ngo.pl, publikowała w „The Guardian”, „Dzienniku Gazecie Prawnej”, „Newsweeku Historii” i serwisie Notes From Poland.

Komentarze

Komentarze będą wkrótce dostępne