„Uchodźcy pytają o kartę CUKR”. Co trzeba wiedzieć o nowej karcie pobytu dla uchodźców z Ukrainy?

Urząd ds. Cudzoziemców poinformował, że od 4 maja 2026 roku uchodźcy z Ukrainy będą mogli składać wnioski o wydanie nowej karty czasowego pobytu w Polsce z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej”.

Nowa karta oznaczona jako CUKR jest przeznaczona tylko dla ukraińskich uchodźców wojennych. Będzie wydawana osobom ze statusem UKR, które zdecydują się przejść z ochrony czasowej na zezwolenie na pobyt czasowy.

Wnioskować o karty CUKR będzie można do 4 marca 2027 roku.

Czym jest karta CUKR?

Ochrona, którą są objęci uchodźcy z Ukrainy w krajach Unii Europejskiej, obowiązuje do 4 marca 2027 roku. To mechanizm tymczasowy.

16 września 2025 roku Rada UE wydała zalecenia, by państwa członkowskie przygotowały rozwiązania po wygaśnięciu tymczasowej ochrony, które pozwolą uchodźcom na uzyskanie innego statusu pobytowego lub stopniowy powrót do Ukrainy.

W Polsce to będą karty CUKR – karty pobytu dla posiadaczy PESEL UKR. To rozwiązanie zostało zaproponowane jeszcze dwa lata temu w nowelizacji specustawy ukraińskiej z maja 2024 roku.

• Karta CUKR – to karta pobytu wydawana na trzy lata.
• Karta CUKR będzie jednorazowa – każda następna karta uprawniająca do pobytu w Polsce ma być wydawana na ogólnych warunkach obowiązujących cudzoziemców.
• Wniosek o kartę CUKR może być złożony wyłącznie w formie elektronicznej.

Z tego powodu do tej pory nie było możliwości złożenia wniosku o kartę CUKR. Od dłuższego czasu władze chciały ucyfryzować składanie wniosków pobytowych dla cudzoziemców, żeby odciążyć urzędy i usprawnić proces legalizacji. To wymagało nowelizacji ustawy o cudzoziemcach. W listopadzie 2025 roku prezydent Karol Nawrocki podpisał odpowiednią ustawę.

Wniosek o kartę CUKR ma być złożony za pośrednictwem systemu MOS – Moduł Obsługi Spraw. Jest to portal do składania wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt w Polsce w formie elektronicznej dla wszystkich cudzoziemców. Nowa wersja systemu MOS zostanie uruchomiona 27 kwietnia 2026.

Jak zaznacza Urząd ds. Cudzoziemców:

• Karta pobytu CUKR przyczyni się do stabilizacji sytuacji pobytowej uchodźcy – będzie wydawana na trzy lata, a na razie status UKR będzie ważny tylko do 4 marca 2027 roku.
• Posiadacz karty CUKR będzie miał pełny dostęp do rynku pracy (nie będą potrzebne dodatkowe zezwolenia na pracę) i będzie mógł prowadzić w Polsce działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele Polski.
• Jeśli osoba w przyszłości będzie chciała ubiegać się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, to okres pobytu w Polsce na podstawie karty pobytu CUKR będzie wliczał się do okresu wymaganego do uzyskania tego zezwolenia.

Co jest potrzebne, żeby otrzymać kartę CUKR?

Żeby otrzymać kartę CUKR, ukraiński uchodźca powinien spełnić następujące warunki:

• w dniu złożenia wniosku oraz w dniu wydania przez wojewodę karty CUKR powinien mieć aktualny status UKR;
• mieć nieprzerwany status UKR przynajmniej przez 365 dni.

Jak informował Urząd ds. Cudzoziemców, system odrzuci wniosek o wydanie karty pobytu CUKR, jeśli w momencie składania wniosku w rejestrze PESEL UKR dane wnioskodawcy będą niekompletne. Tzn., że będzie brakować następujących danych:

• imię (imiona), nazwisko, data urodzenia, płeć, obywatelstwo,
• seria, numer i data ważności ważnego dokumentu podróży,
• odciski palców lub informacja o fizycznej niemożności pobrania odcisków palców,
• odwzorowanie własnoręcznego podpisu.

Karta ma być wydana (lub nie – odmowa wydania może nastąpić np. jeśli nie są spełnione warunki lub ze względu na bezpieczeństwo państwa) w terminie 180 dni od złożenia wniosku. Składając wniosek, uchodźca powinien zapłacić 340 zł opłaty skarbowej oraz 100 zł za wydanie karty pobytu. W razie odmowy opłata skarbowa nie będzie zwrócona cudzoziemcowi (od 5 marca 2026 roku to dotyczy też innych wniosków pobytowych).

Jeśli osoba nie odbierze gotowej karty w ciągu 60 dni od dnia poinformowania przez urząd wojewódzki, to nie uzyska zezwolenia na pobyt czasowy, a karta pobytu zostanie unieważniona. Utraci zezwolenie na pobyt czasowy również osoba, która opuści Polskę na okres powyżej 6 miesięcy.

Więcej szczegółów na temat karty CUKR można znaleźć na stronie Urzędu do Spraw Cudzoziemców, informacja jest dostępna również w języku ukraińskim.

„Ludzie pytali i pytają o kartę CUKR”

Oksana Pestrykova, koordynatorka Centrum Wsparcia Fundacji Ukraiński Dom, mówi OKO.press, że karty CUKR od dłuższego czasu są gorącym tematem.

– Za każdym razem jak prowadzimy jakieś spotkanie informacyjne, ludzie pytają, kiedy będzie już można wnioskować o karty CUKR. Dzwonią też na naszą infolinię. Poprzednie nowelizacje specustawy ukraińskiej (do niedawna), a zatem przedłużenie ochrony czasowej były powodem do niepokoju dla uchodźców. Odbywało się to w ostatniej chwili. Ludzie chcą mieć stabilną podstawę legalnego pobytu – mówi ekspertka Ukraińskiego Domu.

Dodaje, że na infolinii i w punkcie konsultacyjnym Fundacji uchodźcy pytają, co jest potrzebne dla otrzymania karty CUKR, jakie są wymagania, jak będzie wyglądać procedura złożenia wniosku, jak wypełnić wniosek itd.

– Niestety wcześniej zabrakło precyzyjnej informacji, od kiedy będzie dostępna ta karta. Uchodźcy ciągle oczekiwali, że karta CUKR się pojawi, ale przez półtora roku jej nie było i nie było. Słyszeliśmy nawet takie opinie, że być może tej karty w ogóle nie będzie – kontynuuje Pestrykova.

Warto zaznaczyć, że osoby ze statusem UKR mogły starać się o tzw. zwykłą kartę pobytu czasowego dla cudzoziemców jeszcze od kwietnia 2023 roku, ale po jej uzyskaniu osoba traciła prawa z zakresu ochrony tymczasowej. Dlatego na karty pobytu decydowali się uchodźcy, którzy mają stabilne zamieszkanie w Polsce, pracują, są finansowo niezależni, integrowali się w społeczeństwie i wiążą swoją przyszłość z Polską. (Takie osoby najczęściej składają wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy na podstawie wykonywania pracy).

Podobnie będzie z kartą CUKR. Karta pobytu CUKR przekształca dotychczasowy legalny pobyt uchodźcy w zezwolenie na pobyt czasowy na okres 3 lat. Posiadacz karty CUKR nadal będzie miał pełny dostęp do rynku pracy oraz będzie mógł korzystać ze wszystkich uprawnień przewidzianych dla cudzoziemców posiadających zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce.

Natomiast warto pamiętać, że w momencie odbioru karty CUKR osoba traci status UKR, a zatem prawo do świadczeń wynikających ze statusu UKR (np. możliwość bezpłatnego zamieszkania i w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania, jednak od listopada 2025 roku i tak mieszkają tam tylko osoby należące do grup wrażliwych; ostatnie zmiany jeszcze bardziej zawęziły kategorie grup, które kwalifikują się do zamieszkania w OZZ).

– Wcześniej ta karta nie byłaby dobra na przykład dla osób, które nie mają źródła ubezpieczenia zdrowotnego – np. osób starszych, chorych, ale od 5 marca 2026 roku, po wejściu w życie ustawy wygaszającej pomoc uchodźcom z Ukrainy, ci ludzie i tak stracili dostęp do opieki medycznej jako niepracujący lub nieubezpieczeni, więc ta karta nagle stała się dosyć atrakcyjna dla większej grupy osób, niż było do ostatnich zmian – wyjaśnia ekspertka.

Jakie są atuty karty CUKR?

– Po pierwsze, sama procedura wnioskowania. Jest uproszczona, nie jest trudna w porównaniu do tej, która obowiązuje przy uzyskaniu zezwolenia na pobyt czasowy, na przykład na podstawie wykonywania pracy, gdzie trzeba zebrać cały pakiet dokumentów i często jest to długotrwały proces – wyjaśnia Pestrykova.

I kontynuuje: – W przypadku karty CUKR (choć dotyczy to też już innych wniosków pobytowych) złożenie wniosku będzie odbywało się wyłącznie w formie elektronicznej. Też będzie wymagana minimalna liczba dokumentów. Tak naprawdę to paszport, zdjęcie, potwierdzenie opłaty skarbowej oraz opłaty za samą kartę.

Według ekspertki największym atutem karty CUKR jest to, że w ciągu rozpatrywania wniosku – urząd ma pół roku na wydanie decyzji – pobyt osoby będzie legalny na podstawie ochrony czasowej (diia.pl, która jest podstawowym dokumentem osób posiadających ochronę czasową) aż do momentu odbioru karty. Kolejną zaletą jest to, że posiadacze karty CUKR będą mieć dostęp do rynku pracy już z tytułu posiadania tej karty.

Problemy, które mogą się pojawić

– Mogą pojawić się sytuacje, kiedy osoba, która chciałaby otrzymać kartę, ma niezweryfikowane dane w rejestrze PESEL. Na przykład zmieniła paszport i nie zaktualizowała tych informacji. Wtedy taki wniosek nie zostanie przyjęty i trzeba będzie zaktualizować te dane. Ale to są w sumie techniczne rzeczy – mówi ekspertka.

– Natomiast obawiamy się nieuczciwych pośredników, którzy będą zarabiać na świadczeniu usług uchodźcom przy wypełnieniu wniosków i razem z tym będą korzystać z danych personalnych tych osób – dodaje Pestrykova.

Żeby wejść do systemu MOS – chodzi tu nie tylko o kartę CUKR, ale też o inne karty pobytu – trzeba mieć dane do profilu zaufanego danej osoby. Niestety, z naszego doświadczenia wynika, że niektórzy niezbyt poważnie traktują te dane. A udostępnianie swoich danych do profilu zaufanego osobom nieupoważnionym może mieć poważne skutki.

Wśród problemów, które mogą się pojawić, jest też wykluczenie cyfrowe np. osób starszych, czy osób pochodzenia romskiego. O barierze związanej z elektronicznym sposobem składania wniosku o wydanie karty CUKR wspominały organizacje pozarządowe chociażby podczas konsultacji społecznych projektu ustawy wygaszającej pomoc dla obywateli Ukrainy.

Pestrykova dodaje, że Ukraiński Dom przygotowuje się również na takie sytuacje: – Będziemy prowadzić konsultacje, wspierać osoby, które należą do tych grup i pomagać im w tym procesie od początku do końca – mówi.

– Podczas legalizacji pobytu zawsze trzeba analizować indywidualną sytuację każdej osoby. Pokazujemy osobie opcje, które są możliwe dla każdej z grup. Dla niektórych osób karta CUKR będzie jedyną możliwością legalizacji pobytu. Nie będą mieli możliwości składania wniosków na zwykłe zezwolenia na pobyt czasowy, ponieważ nie spełniają odpowiednich warunków. A w ciągu tego roku uchodźcy powinni wybrać jeden z dostępnych sposobów legalizacji, które przewiduje polskie państwo – dodaje Pestrykova.