Krótko i na temat: najnowsze wiadomości z Polski i ze świata

Co się wydarzyło?

W piątek przed Sądem Rejonowym w Kwidzynie ma ruszyć proces 35-letniego Antoniego Zdzisława K. Syn byłego szefa TVP Jacka Kurskiego oskarżony jest o zgwałcenie dziewięcioletniej Magdaleny. Miało dojść do tego już kilkanaście lat temu, dziś Magdalena jest już pełnoletnia.

Matka dziewczynki zawiadomiła prokuraturę w Kwidzynie już w 2015 roku, jednak śledztwo przez lata umarzano.

Rodzice Magdaleny i małżeństwo Kurskich znali się od lat, wspólnie spędzali wakacje, m.in. w leśniczówce w woj. pomorskim, gdzie miało dojść do przestępstwa.

Antoniemu Zdzisławowi K. grozi od dwóch do 12 lat więzienia. Nie przyznaje się on do winy, a działania prokuratury nazywa „atakiem na polską prawicę i rodzinę”.

- powiedział Antoni Zdzisław K. w rozmowie z TVN24.

Akt oskarżenia wpłynął do Sądu Rejonowego w Kwidzynie w grudniu 2025 roku. Rozpoczęcie procesu jednak się przeciągało, ponieważ Sąd Rejonowy chciał przekazać sprawę do Gdańska. Formalnie z uwagi na to, że choć do przestępstwa miało dojść w miejscu odpowiadającym rejonowi Kwidzyna, to jednak większość osób występujących w sprawie mieszka w Gdańsku.

Nieoficjalny powód, który podaje TVN24, jest taki, że w małym sądzie istnieje większa obawa, że po powrocie do władzy prawicy, osoby odpowiedzialne za skazanie syna Jacka Kurskiego zostaną za to ukarane, a ich kariera zniszczona.

Jednak wniosek o przeniesienie sprawy z Kwidzyna do Gdańska został odrzucony.

Jaki jest kontekst?

Proces syna Jacka Kurskiego rusza dopiero po ponad dziesięciu latach, ponieważ zawiadomienie matki dziewczynki nałożyło się na okres, gdy władzę w Polsce przejęła Zjednoczona Prawica. Kurski został prezesem TVN, a władzę w prokuraturze objął jego kolega Zbigniew Ziobro.

Po złożeniu zawiadomienia postępowanie natychmiast przeniesiono wyżej – do Prokuratury Okręgowej w Gdańsku, gdzie sprawę umożono i to dwukrotnie. Naciskać w tej sprawie miała wielokrotnie sama szefowa tej prokuratury Teresa Rutkowska-Szmydyńska.

Śledztwo ponownie wszczęto dopiero w 2023 roku, kiedy doszło w Polsce do zmiany władzy. Na wniosek pełnomocnika Magdaleny prokurator regionalny w Gdańsku przeprowadził kontrolę tamtego postępowania sprzed lat i uznał, że dwie prokuratorki zajmujące się sprawą za czasów Zbigniewa Ziobry, popełniły uchybienia należące do "kategorii najpoważniejszych przestępstw”.

Wydział Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej zajął się kwestią tego, czy prokuratorki przekroczyły uprawnienia, a jednocześnie Antoniemu K. szybko postawiono zarzuty.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„Jako honorowa obywatelka zwrócę się do wszystkich Krakowian z wielką prośbą: nie idźcie na to referendum. Mówiąc językiem młodzieżowym: olejcie to” – mówiła podczas czwartkowej (21 maja) nadzwyczajnej sesji Rady Miasta Krakowa prof. Krystyna Zachwatowicz-Wajda, odbierając tytuł Honorowej Obywatelki Krakowa.

Pytanie: iść czy nie iść na niedzielne referendum, zdaje się najważniejszym elementem dyskusji toczącej się dziś w stolicy Małopolski. 24 maja odbędzie się tam historyczne głosowanie, w którym mieszkańcy zdecydują o tym, czy odwołać prezydenta miasta i całą radę miasta, czy też pozwolić im dokończyć kadencję.

Już dziś, bez względu na ostateczny wynik referendum, sam fakt jego zorganizowania jest żółtą kartką wystawioną prezydentowi przez mieszkańców. Jacek Majchrowski, który rządził Krakowem przeszło dwie dekady, nigdy nie doczekał się takiej formy sprawdzianu. Aleksander Miszalski, szef Koalicji Obywatelskiej w Małopolsce, były poseł i samorządowiec, miastem rządzi zaledwie dwa lata. I już popadł w polityczne tarapaty.

Aleksander Miszalski. Czym naraził się krakowianom?

44-letni polityk rozpoczął swoją prezydenturę w Krakowie w iście wielkomiejskim stylu. Zarówno na swoje zaprzysiężenie, jak i pierwsze spotkania z dziennikarzami przyjechał na rowerze. Jego pierwszą decyzją była sprzedaż prezydenckiego lexusa oraz deklaracja, że stanie na czele Marszu Równości – jako pierwszy prezydent w historii miasta.

„Kraków będzie otwarty, transparentny, przejrzysty, uczciwy. Na takie miasto zasługują mieszkańcy” – deklarował Aleksander Miszalski. A potem zaczęły się schody.

Prezydent ową dziurę w budżecie próbował łatać podwyżkami cen biletów komunikacji miejskiej (dziś najtańszy, 20-minutowy bilet normalny kosztuje 4 złote, bilet godzinny to wydatek 6 złotych), rozciągnięciem strefy płatnego parkowania i objęcia nią nawet weekendów, do godziny 22. Oliwy do ognia dolało jednak wprowadzenie w mieście Strefy Czystego Transportu, zabraniającej poruszania się po mieście najstarszym dieslom; chyba że opłacą wjazd do miasta.

Choć miesięczna opłata za wjazd do Krakowa nieekologicznych samochodów wynosi sto złotych miesięcznie – i zupełnie nie dotyczy mieszkańców miasta, spotkała się z ogromnym społecznym sprzeciwem, podgrzewanym przez Ruch Narodowy oraz inne prawicowe organizacje, kojarzone wcześniej z ruchami antyszczepionkowymi, ultrakonserwatywnymi i antyukraińskimi. To właśnie SCT stała się punktem wyjścia do organizacji referendum. Jak pisaliśmy w OKO.press: „Przeciwnicy SCT stworzyli w Krakowie efekt chaosu, nad którym gabinet prezydenta nie był w stanie zapanować. Pod osłoną nocy niszczono znaki informujące o wjeździe do strefy, a zdjęcia wrzucano do sieci. Pojawiła się dezinformacja, narracja o oblężonym Krakowie, mieście ekskluzywnym, dla bogatych (czyt. z drogimi, ekologicznymi samochodami), czego symbolem miał być upadek lub co najmniej poważne trudności mikroprzedsiębiorstw”.

Przeczytaj także:

„Nie mam wątpliwości, że Aleksander Miszalski obrywa za Jacka Majchrowskiego” – wskazywał w rozmowie z OKO.press socjolog i komentator polityczny, prof. Jarosław Flis. Z twarzą prezydenta Krakowa zlepiło się jednak także niechlubne określenie dotyczące zarażenia miasta „epidemią kolesiostwa”.

Polityk KO, w tiktokowym filmiku opublikowanym tuż po rozpoczęciu prezydentury symbolicznie wietrzył krakowski magistrat z cygar poprzednika, dokonywał odważnych cięć personalnych (jak np. zwolnienie oskarżanej o mobbing bliskiej współpracownicy Jacka Majchrowskiej Marii Anny Potockiej). A chwilę później upartyjnił urząd i zatrudnił na wysokich stanowiskach w miejskich spółkach oraz w magistracie polityków związanych z partią Donalda Tuska. To właśnie za owe „kolesiostwo” i spłatę partyjnych długów Aleksander Miszalski może teraz zapłacić swoim stołkiem. Miszalskiemu wytyka się też styl prezydentury, tiktokowe filmy, które zdaniem krytyków nie przystoją urzędowi takiej rangi czy nagrania z prywatnych spotkań, na których widać prezydenta będącego pod wpływem alkoholu.

Oficjalnie za referendum swoi grupa wzburzonych mieszkańców. Ta jednak jest silnie dotowana i wspierana tak przez Prawo i Sprawiedliwość, Konfederację i mniejsze ultraprawicowe ugrupowania, jak i Łukasza Gibałę, który od lat bezskutecznie stara się o urząd prezydenta Krakowa. Dziś w mieście trwa walka o każdy głos „za” pójściem na wybory lub zostaniem w domu. Kraków został zalany banerami, plakatami i ulotkami wzywającymi do pójścia na wybory. Walka, po obu stronach, trwa też w sieci.

A co na to mieszkańcy? Ostatni sondaż SW Research dla magazynu „Wprost” wskazuje, że największa grupa ankietowanych – aż 44,2 procent – mówi, że nie wie, co zrobi w niedzielę i czy chce, czy nie chce odwołania prezydenta.

Jaki jest kontekst?

Aby niedzielne referendum w Krakowie było ważne, udział w nim musi wziąć co najmniej 3/5 liczby wyborców, którzy dwa lata temu wybierali prezydenta i radę miasta. Oznacza to, że przynajmniej 158 555 mieszkańców musi w niedzielę 24 maja oddać głos. W przypadku rady miasta prób ten wynosi 179 792 głosy. Aby wziąć udział w głosowaniu, trzeba być ujętym w stałym obwodzie głosowania na terenie Krakowa.

Lokale wyborcze będą otwarte od godziny 7 do 21. Adres swojej komisji wyborczej można sprawdzić np. w usłudze mObywatel.

Niedzielne referendum ma podwójne znaczenie. Nie tylko przesądzi o ewentualnej zmianie włodarza Krakowa, ale – w przypadku powodzenia – może rozpocząć falę referendów w całym kraju. „Odwołanie Miszalskiego w Krakowie może pociągnąć za sobą całą serię referendalnych wyborów” – pisał poseł PiS Ryszard Terlecki. W podobnym tonie wypowiada się Konrad Berkowicz z Konfederacji: „Po Krakowie to samo robimy z Platformą w całej Polsce” – pisał prawicowy polityk.

Do walki o Kraków niechętnie garnie się centrala partii, która usilnie stara się utrzymać temat referendum w narracji o lokalnym problemie. Sam prezydent Aleksander Miszalski odmawia wywiadów ogólnopolskim portalom, m.in. OKO.press, czas poświęcając głównie na spotkania z mieszkańcami. Tylko w maju w ramach „Ławeczek Dialogu” odwiedził 10 rejonów miasta, odwiedził nawet działkowców.

„Jeśli do referendum by nie doszło, pan prezydent może odetchnąć z ulgą. Dokończy prezydenturę, ale trudno sobie wyobrazić, by druga połowa jego kadencji była odważna. Spodziewam się niestety bardzo ostrożnej, może nawet populistycznej polityki, obliczonej na niewywoływanie większych emocji wśród mieszkańców” – oceniał w rozmowie z OKO.press politolog prof. Marek Bankowicz z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

A prof. Jarosław Flis wskazywał, że choć walkę o Kraków może przegrać Miszalski, to spokojna może być Koalicja Obywatelska jako taka. „Organizacja referendum jest stosunkowo łatwa, bo nietrudno jest skrzyknąć ludzi przeciwko jednej osobie i to tej, która rządzi miastem. Trudniej tylko pójść dalej i wygrać wybory. Choćby dlatego, że graczy jest więcej, a ich interesy i polityczne postulaty zaczynają być ze sobą sprzeczne.Nawet, jeśli krakowskie referendum okazałoby się skuteczne [...] wcale nie jest powiedziane, że mieszkańcy w wyborach prezydenckich znów nie wskażą kandydata lub kandydatki z Koalicji Obywatelskiej” – komentuje prof. Flis.

Przeczytaj więcej w OKO.press:

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło?

„W związku z sukcesem wyborczym obecnego prezydenta Polski Karola Nawrockiego, którego z dumą poparłem, oraz naszymi relacjami z nim, z przyjemnością ogłaszam, że Stany Zjednoczone wyślą do Polski kolejnych 5000 żołnierzy” – ogłosił prezydent USA w czwartek 21 maja na Truth Social.

Ale uwaga – to niewiele wyjaśnia: nie wiadomo bowiem, czy chodzi o przywrócenie wstrzymanej, tudzież opóźnionej rotacji pancernej brygady bojowej z Teksasu (o której wstrzymaniu, a następnie jednak opóźnieniu informował generał Alexus G. Grynkevich, naczelny dowódca połączonych sił NATO w Europie oraz sił USA w Europie, a potem wiceprezydent J.D. Vance), czy o wysłanie dodatkowo 5 tysięcy żołnierzy.

Lakoniczny wpis Donalda Trumpa na Truth Social nie wyjaśnia sprawy. Trump podkreśla w nim jednak, że ta decyzja to zasługa prezydenta Karola Nawrockiego, co prawdopodobnie ma jednocześnie oznaczać, że to nie sukces rządu. W ostatnich dniach bowiem z misją w Waszyngtonie przebywali dwaj wiceministrowie obrony narodowej – Cezary Tomczyk oraz Paweł Zalewski, którzy również ogłaszali sukces swoich spotkań. O nich Trump jednak nie wspomina.

Na ogłoszenie Trumpa odpowiedział Karol Nawrocki:

„Stoję na straży sojuszu polsko-amerykańskiego i będę to robił nadal – jest to fundamentalny filar bezpieczeństwa każdego polskiego domu i całej Europy. Dobre sojusze to takie, które opierają się na współpracy, wzajemnym szacunku i zaangażowaniu na rzecz naszego wspólnego bezpieczeństwa. Dziękuję prezydentowi Stanów Zjednoczonych Donaldowi J. Trumpowi za jego przyjaźń wobec Polski oraz za decyzje, których praktyczne znaczenie widzimy dziś bardzo wyraźnie. Bezpieczeństwo Polski i Polaków jest dla mnie sprawą najwyższej wagi!” – napisał Nawrocki.

Wszystko dzięki prezydentowi?

Ludzie prezydenta Nawrockiego podkreślają w mediach społecznościowych wyłączne zasługi dobrych relacji Karola Nawrockiego z prezydentem Donaldem Trumpem jako powód owego sukcesu – jeśli faktycznie okaże się to sukcesem. Wciąż jeszcze niewykluczone, że Trump ogłosił wysłanie do Polski 5 tysięcy żołnierzy, których wysłanie było już dawno zaplanowane.

Bartosz Grodecki, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego napisał w mediach społecznościowych:

„Decyzja @realDonaldTrump [prezydenta Donalda Trumpa – red.] to ogromny sukces Prezydenta @NawrockiKN [prezydenta Karola Nawrockiego – red.] i efekt konsekwentnego budowania relacji transatlantyckich. Podczas środowej rozmowy z Podsekretarzem ds. Polityki w Departamencie Wojny @ElbridgeColby [Elbrigdem Colbym – red.] otrzymałem informację, że kwestia wzmocnienia obecności sił USA w Polsce zostanie szybko rozstrzygnięta z korzyścią dla Polski i naszego sojuszu. O takich sprawach rozmawia się jednak w ciszy. Zwiększenie kontyngentu sił zbrojnych USA to doskonała wiadomość dla Polski, wzmacniająca nasze bezpieczeństwo i potwierdzająca siłę oraz trwałość sojuszu polsko-amerykańskiego” – ogłosił Grodecki.

Marcin Przydacz, szef Biura Polityki Międzynarodowej w Kancelarii Prezydenta podkreślił, że „bezpieczeństwo Polski opiera się na sile własnej, ale także na dobrej współpracy sojuszniczej. Dziś po raz kolejny przekonujemy się, że spokojna praca dyplomatyczna i konsekwentne budowanie relacji przynosi efekty”, a „za tę dobrą decyzję podziękowania należą się prezydentom Polski i USA”. „To ich doskonała relacja przynosi dziś spokój i bezpieczeństwo” – napisał Przydacz.

Zupełnie inaczej wygląda komunikacja rządu na ten temat. Politycy koalicji rządzącej podkreślają, że ta decyzja to sukces obu ekip i ich współpracy.

Ta sytuacja pokazuje jednak coś bardzo ważnego.

Pytanie, czy całe to kilkudniowe zamieszanie, które zaczęło się od przecieków medialnych w sprawie wstrzymania rotacji pancernej brygady bojowej do Polski, następnie potwierdzenia tego faktu przez naczelnego dowódcę sił sojuszniczych w Europie, a następnie sprostowania tego przez wiceprezydenta J.D. Vance'a i Pentagon, nie służyło właśnie temu, by ostatecznie można było ogłosić sukces współpracy w ramach obozu MAGA.

Jaki jest kontekst?

Administracja Donalda Trumpa dokonuje „dostosowania” swojej obecności wojskowej w Europie. Proces jest jednak komunikowany w taki sposób, że więcej nie wiadomo, niż wiadomo.

Generał Alexus G. Grynkewich, naczelny dowódca sił sojuszniczych NATO w Europie i dowódca sił USA w Europie, przekazywał we wtorek 19 maja, że USA zamierzają wycofać z Europy w najbliższym czasie w sumie 5 tysięcy żołnierzy, i że dotyczy to właśnie wstrzymania planowanej rotacji pancernej brygady bojowej do Polski.

Grynkevich mówił też, że to nie koniec zmniejszania sił amerykańskich w Europie:

„W miarę jak sojusznicy będą rozwijać swoje zdolności, Stany Zjednoczone mogą wycofywać część własnych sił i wykorzystywać je do innych globalnych priorytetów. Należy się więc spodziewać, że z czasem nastąpi kolejne przegrupowanie sił amerykańskich” – mówił Grynkewich.

Tego samego dnia Pentagon informował, że USA planują zmniejszyć z 4 do 3 liczbę brygad bojowych stacjonujących w Europie i że nie chodzi o brygadę pancerną, która ma być relokowana do Polski. J.D. Vance informował, że to tylko „opóźnienie”.

Poza tym w środę 20 maja agencja Reuters informowała, powołując się na trzy źródła w amerykańskiej administracji, że USA zmniejszają siły wojskowe, które będą dostępne dla NATO w ramach tzw. modelu sił NATO (z ang. NATO Force Model), czyli do dyspozycji w sytuacji kryzysu, np. ataku na któreś z państw NATO.

Model sił NATO to ramy organizacyjne udostępniania Sojuszowi sił krajowych. Daje on przywódcom politycznym i wojskowym NATO wiedzę o tym, jakie siły krajowe mogą być udostępnione dla Sojuszu w czasie pokoju, kryzysu i konfliktu w celu wsparcia trzech podstawowych zadań NATO: odstraszania i obrony, zapobiegania kryzysom i zarządzania nimi oraz obrony zbiorowej. Opiera się on na trójstopniowym systemie gotowości. Tu znowu, nie wiadomo, czy chodzi tylko o te siły, które mają zostać wycofane z Europy, czy o kolejne jednostki.

Informacje w tej sprawie mają zostać przekazane sojusznikom jeszcze w tym tygodniu. W czwartek i piątek (21 i 22 maja) w Szwecji odbywa się spotkanie ministrów spraw zagranicznych państw NATO.

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Dziś, 21 maja, w ciągu dnia polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdziło, że polscy aktywiści z flotylli Sumud wracają do kraju. To Kareem Awad, Łukasz Kozak i Agata Wisłocka. Izraelskie służby porwały ich w poniedziałek i wtorek ze statków na wodach międzynarodowych. Flotylla zmierzała w stronę Strefy Gazy z symboliczną pomocą humanitarną. Izraelczycy zatrzymali wszystkie statki. A następnie dopuścili się wielu nadużyć na zatrzymanych.

Jednocześnie sami zarejestrowali te nadużycia i je opublikowali.

Film na ten temat w mediach społecznościowych z dumą prezentował izraelski minister bezpieczeństwa narodowego Itamar Ben Gwir.

To wymusiło mocniejszą reakcję przedstawicieli polskiego rządu. Najpierw ostro zaprotestował Radosław Sikorski. Dziś po południu polski minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński ogłosił, że Polska nałożyła na Ben Gwira zakaz wjazdu do naszego kraju.

Jaki jest kontekst

To nie pierwszy tego rodzaju incydent. Wczesną jesienią zeszłego roku poprzednia flotylla została potraktowana przez Izraelczyków podobnie. Ben Gwir wówczas również publikował materiały z zatrzymanymi aktywistami. Nie były jednak tak drastyczne, jak obecnie. Tym razem na działania Ben Gwira negatywnie zareagował też jego kolega z rządu, minister spraw zagranicznych Gideon Sa'ar.

Te dwa fakty najpewniej sprawiły, że Polska, która zwykle bardzo ostrożnie reaguje na działania Izraela, tym razem postąpiła stanowczo.

Incydent ten pokazuje, jak Izrael stopniowo niszczy bardzo silne przez ostatnie dekady wsparcie dyplomatyczne Europy dla Izraela.

Przeczytaj inne teksty na ten temat

Przeczytaj także:

Co się wydarzyło

Negocjacje za kulisami trwają, a sytuacja pozostaje napięta. Rzecznik irańskiego Ministerstwa Zagranicznych Esmail Baghei przekazał dziś, 21 maja, że Iran pochyla się nad kolejną amerykańską propozycją. W ostatnich dniach Amerykanie i Irańczycy wymienili kolejne wiadomości i propozycje za pośrednictwem Pakistańczyków.

Niejasny pozostaje status potencjalnej wizyty szefa pakistańskiej armii Asima Munira w Teheranie. Wizyta taka oznaczałaby, że jesteśmy blisko jakiegoś porozumienia. Dziś rano Al Dżazira raportowała, że pomimo plotek, Munir pozostaje wciąż w Islamabadzie. Turecka agencja prasowa Andalou pisze z kolei, że Munir ma wylecieć do Teheranu w ciągu 24 godzin.

Ewentualne porozumienie, o jakim obecnie się mówi, ma na celu przede wszystkim otwarcie Cieśniny Ormuz. Zdjęta miałaby zostać zarówno irańska blokada, jak i amerykańska kontrblokada. Strony miałyby się zgodzić następnie na przeprowadzenie rozmów na temat irańskiego programu atomowego w ciągu kolejnych 30 dni.

Według dwóch irańskich źródeł, na które powołuje się agencja Reuters, irański przywódca Modżtaba Chamenei wydał rozporządzenie, że wysoko wzbogacony uran (Iran posiada około 440 kg tego materiału) musi pozostać w Iranie. Może to być pozycjonowanie się Irańczyków przed negocjacjami.

Jaki jest kontekst

Jeśli uda się doprowadzić do takiego porozumienia, dalsze rozmowy będą i tak niezwykle trudne. Być może trudniejsze niż przed wojną. Trump od miesięcy powtarza: Iran nie może posiadać broni jądrowej. We wcześniejszych rozmowach Amerykanie jasno mówili, że by to osiągnąć, Iran powinien zrzec się wysoko wzbogaconego uranu. A Irańczycy nie będą chcieli się na to zgodzić.

Nie jest to więc kwestia, którą można załatwić w ciągu 30 dni.

Trump dąży jednak do porozumienia i po ponad miesiącu niepowodzeń jakiś rodzaj umowy i otwarcie cieśniny Ormuz mógłby dać ulgę amerykańskiej administracji. Do tego dochodzi jednak niechęć Izraela do układu z Iranem.

Izraelczycy w rozmowach nie biorą udziału, co jednocześnie ułatwia i komplikuje sytuację. Ułatwia, bo ich dodatkowe i z pewnością maksymalistyczne postulaty uniemożliwiłyby porozumienie. A utrudnia, ponieważ chęć powrotu Izraela do działań zbrojnych przeciwko Iranowi musi powstrzymywać USA. Amerykanie mają sporo możliwości nacisku na Izrael, ale ostatnie lata pokazały, że korzystają z nich rzadko i niechętnie.

Dodatkowo Axios pisze, że po ostatniej rozmowie z Trumpem, izraelski premier Benjamin Netanjahu był wściekły. Jednocześnie, choć Trump w ostatnich tygodniach wielokrotnie groził wznowionym atakiem, a następnie się wycofywał, nie można w pełni wykluczyć, że Amerykanie w końcu z tej opcji skorzystają.

Wiele wskazuje na to, że nadchodzi kolejne przesilenie na irańskim froncie. I trudno przewidzieć, czy bliżej dziś do kroku w stronę pokoju, czy wojny.

Przeczytaj inne teksty w OKO.press na ten temat

Przeczytaj także: