Nobel dla Navi Pillay. Europa bije brawo, Trump nakłada sankcje, Izrael mówi o nazistach

Pokojową Nagrodę Nobla za 2026 rok otrzymała 9 października południowoafrykańska prawniczka i była wysoka komisarz ONZ ds. praw człowieka Navanethem „Navi” Pillay. Norweski Komitet Noblowski przyznał jej nagrodę „za wysiłki na rzecz pokoju i prawa międzynarodowego”, podkreślając jej wieloletnią rolę w budowaniu międzynarodowego systemu odpowiedzialności za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i ludobójstwo. W uzasadnieniu przyznania nagrody czytamy, że w czasie, gdy międzynarodowe sądy i sędziowie znajdują się pod rosnącą presją polityczną, działalność Pillay przypomina, że możliwość rozwiązywania konfliktów bez przemocy zależy od istnienia skutecznego międzynarodowego porządku prawnego.

Pillay urodziła się w 1941 roku w Durbanie w rodzinie pochodzenia tamilskiego i dorastała w realiach południowoafrykańskiego apartheidu. W 1967 roku jako pierwsza kobieta założyła kancelarię prawniczą w prowincji Natal. Reprezentowała przeciwników apartheidu, w tym Nelsona Mandelę i innych więźniów oraz działaczy politycznych, a w 1995 roku została pierwszą niebiałą kobietą powołaną na stanowisko sędziego południowoafrykańskiego Wysokiego Sądu Południowej Afryki (High Court of South Africa). ONZ i materiały noblowskie przedstawiają te fakty jako część jej przełamywania barier rasowych i płciowych w południowoafrykańskim systemie prawnym.

W tym samym 1995 roku rozpoczęła pracę w Międzynarodowym Trybunale Karnym dla Rwandy, którego później została przewodniczącą. Uczestniczyła w tworzeniu jednego z najważniejszych precedensów współczesnego prawa karnego międzynarodowego: w wyroku z 1998 roku Trybunał uznał, że gwałt i przemoc seksualna mogą stanowić akt ludobójstwa, jeśli są dokonywane z zamiarem zniszczenia chronionej grupy. Następnie Pillay była sędzią Międzynarodowego Trybunału Karnego, a w latach 2008–2014 pełniła funkcję wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka.